మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి కథలు (రెండవ సంపుటి)

న.
మ
.

wi
rate
Ma

as

(|

Way,
AMEN

|

ie
Bree
dere

ను.
se

మల్తాది రామకృష్ణ శాస్త్రి

కధలు"

_రం౦దవ సంపుటం

[( వర్గారి 20 రామర్యస్త శాస్తి |
' శతజయంతి ప్రచురణ 0 (1905- 2005) |

క" విశాలాంద్ర పబ్లిషింగ్‌ ప హౌస్‌ గ్గ
విజ్ఞాన భవన్‌, బ్యాంక్‌ స్ట్రీ సీట్‌
హైదరాహర్‌- 500 001 ఆం.ప్ర న.

114401 RAMAKRISHNA SASTRY KATHALU - Vol. 2
| మల్లాది రామకృష్ణ శాస్త్రీ శత జయంతి ప్రచురణ (1905-2005)

| ప్రచురణ నెం. : 2350 / 2214 గ
| ప్రతులు 1000
ప్రథమ ముద్రణ ఏ ఆగస్టు, 2000
| ద్వితీయ ముద్రణ : మార్చి, 2005

| ర మల్లాది నరసింహశాస్త్రి

వెల : రూ. 175-00

ను. విశాలాంధ్ర పబ్లిషింగ్‌ హౌస్‌
విజ్ఞానభవన్‌, బ్యాంక్‌ స్ట్రీట్‌,

హైదరాబాద్‌ - 500 001.

E-mail: visalaandhraph@ yahoo.com

విశాలాంధ్ర బుక్‌ హౌస్‌
R (అబిడ్స్‌, సుల్తాన్‌బజార్‌) హైదరాబాద్‌,
..... విజయవాడ, విశాఖపట్నం, గుంటూరు,
తిరుపతి, హన్మకొండ, అనంతపురం, కాకినాడ.

అ పుస్తకంలో ఏ భాగాన్ని కూడా వూర్తగాగానీ, కొంతగానీ కాపీరైట్‌ హోల్బరు / 'సీచుర |
we కర్తల నుండి. ముందుగా రాతమూలంగా అనుమతి. పొందకుండా. వి మ
ప. పాన కాపీరైట్‌ దట్టకీత్యా ే నేరం. మ _ సము

ముద్రణ శ్రీ కళాంజలి గ్రాస్‌ హైదరాటద్‌-2 29. ఫాన్‌: 55599831

మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి గారు

మల్లాది రామక్ష క ప్టృశ్నాస్త్రిగారిని సముద్రునితో సరిపోల్బడం సమంజసం కాదు.
సముద్రుడు గంభీరు కావచ్చును. అగాధమైన ఆంతర్యంగలవాడే కావచ్చును.
| అయినా నిరంతరం ఆత్మస్తుతి చేసుకుంటున్నట్లు ఘోషిస్తూనే ఉంటాడు.
రామకృష్ణ శా స్త్రిగారో, మౌనహాసాన్ని ధరించి తృణీకృత భవసాగరులై, చుళుకీకృత |
| విజ్ఞానసముద్రులై కనబడతారు.
వారిని అగస్త్యునితో పోల్చడంకూడా పనికి రాదు. అగస్త్యుడు. సముద్రాన్ని
జాపోసనవట్టి మళ్ళా వదలి పెట్టాడు. శాస్త్రిగారు వివిధ సాహిత్య సముద్రాలను తమలోనే
ఇముడ్చుకున్నారు.
అగస్త్యుడు కుంభసంభవుడైైతే శాస్త్రిగారు నిండుకుండ. |
ఆయన సంస్క ఏ పండీతుడు. అయినా అసలు సిసలు అచ్చ అతనో
కథకుడు.
ఆయన ఇంగ్లీషులో ప. అయినా వారి రచనలోని వాక్యాలు తెనుగుదనంతో
ఊపిరి పీలుస్తాయి.
ఆయన మనస న్యాస, వసుధైక కుటుంచి, తేజ క వినోది;ి ఆయన రన
వైశాల్యాన్ని సర్వే ఇయగల సాధనాలు లేవంటే అతిశయోక్తి కాదు.
బందరులో. మల్లాది వారిదీ,,పురాణంవారిదీ పేరుబడిన కుటుంబాలు. శాస్త్రిగారు
ఒక కుటుంబంలో . "జన్మించి. రెండవదానికి జొమాతలైనారు. ' రెండు “ల,
విశిష్టతలకూ ఏకైక వారసులైనారు.
బందరు స్వస్థానమైనా, పురాణం సూరిశ్నా స్త్రి గారు ఆంధ్రదేశంలోని సాహీతీనరు
లందరికీ అప్తబాంధువులు. బందరులోని వారి స్వగృహం "పేరు విద్యానిలయం. అది |
అక్షరాలా విద్యానిలయమే. ఆ రోజుల్లో సూరిశా,స్త్రిగారి స్వంత (గ్రంథాలయం వంటిది.
ఆంధ్రదేశంలో వేరెక్కడా కనబడదు. కొత్తగా వెలుగుచూసిన ఏ ఉత్తమ గ్రంథమైనా.
సూరిశా స్త్రిగారి విద్యానిలయంలో మరునాడు ఉండవలసినదే. మామగారి గృహ
నామధేయం విద్యానిలయమైతే అల్లుడు తానే సచేతన. (గంథాలయమైనారు.
ఒకనాడు బందరు ఆంధ్రదేశానికి సాంస్క ఎతిక రాజధాని. చెళ్ళపిళ్ళ వెంకట,
శాస్త్రిగారు కవితా సింహాసనాన్ని అధిష్టించి పద్యాల పచ్చతోరణంకట్టి, సాహితికి
నిత్యకళ్యాణం జరిపించేవారు. ముట్నూరే క్ర ృష్టారావుగారు వెల్లపాగా ధరించి. దర్బారు
కొనసాగించేవారు. ఈ ఇద్దరూ వటర్ఫ్‌కారైలే కవులూ, కథేకులూ, పండితులూ, వ

re వ్యాసం ఆరుద్ర వ్యాస సంకలనం “కలంచిత్రాలు” (1979) నుంచి - ప్రచురణకర్తలు,

విహంగా లై, ఆ విశాల శాఖల పై విశ్రమించేవారు. మల్లాది
రామకృష్ణశా(స్త్రిగారు అ విహంగ సంఘాలతో నేస్తం కట్టిన పుంస్కోకిల. నిండు
మనస్సుతో అందరి స్నేహాన్ని ఆకర్షించి ఆకట్టుకొనే అయస్కాంతం. | ఆనాడు
ఆరోగ్యవంతమైన సాహిత్య వాతావరణంలో సాంస్క ఎతిక పాణవాయువులు ఎల్చ్బుకున్న
న టికీ వారి హృదయం కరుణకాంతులతో అరుణారుణ మై

వివిధ కళాకారులూ

యునకులు కనుకనే ఇప్ప
(ప్రకాశిస్తూ ఉంటుంది.
ఆంధ్రసాహిత్య రంగంలోని అత్యంత, వృద్దుల దగ్గర్నుంచి, (కొంగ్రొత్త రచయిత
దాకా అందరితోనూ ఒకేరకమైన స్నేహభానం వారికుంది. పాతకావ్యాలూ, ప్రాచీన
గ్రంథాలూ ఎంత శ్రద్దగా వరిశీలిస్తారో కొత్త రచయిత రచనలు సైతం అంత ఆసక్తితో
చదువుతారు. అప్పటీవరకు ముక్కూముఖం ఎరుగని రచయిత వచ్చి వారి. పరిచయం
చేసుకొని. “నేను ఫలానా పత్రికలో ఇలానా "కథ వాశాన అని ఇబ కొంగ, ఆ
రచయితే వ్రాసి మరిచిపోయిన మరొక రచనను శాస్త్రిగారు జ్ఞాపకం చేయగలరు!
వారికి పుస్తకాలూ, పత్రికలూ కొనడం, అట్టలు వేయడం, చదవడం, భద్రపరచడం
ద్వితీయ (ప్రకృతి. చెన్నపట్నంలో సెకండ్‌ హేండ్‌ పుస్తకాలు విక్రయించే (ప్రతి
మారుమూల దుకాణదారుడూ శాస్త్రిగారి స్నేహితుడు. విక్రేత రూపాయి. ధర
చెప్పిన మంచి పుస్తకాన్ని శాస్త్రిగారు రూపాయిన్నర పెట్టి కొనగలిగిన ఉదారులు! =
ఆయన జాదార్యాన్ని కొలవడానికి వీలు చిక్కదు. లెక్కలేనన్ని రచనలు చేసి
వాటిని ఇతరుల పేర్లతో ప్రకాశింపజేసిన వితరణశాలి. మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి, గారిని
తెలిసినవాళ్ళు వినుకొండ వల్లభరాయడి పేరున (శ్రీనాధుడు క్రీడాభిరామం వ్రాసి
ఉండవచ్చునని విశ్వసిస్తారు. శాస్త్రిగారి జీవితమూ ఒకప్పుడు క్రీడాభిరామమే; వారి
సాహిత్యస్పందన శృంగార శీనాధమే. అనేక శృంగార కావ్యాల అముద్రిత (ప్రతులను
సేకరించి మిత్రుల్ని (ప్రోత్సహించి అచ్చు వేయించారు. హంసవింశతి, రాధికాసాంత్వనం
మొదలైన కావ్యాల (ప్రచురణ: శాస్త్రిగారి _అమృతహస్తంతోనే జరిగింది. .
_ ఇరవె సంవతారాల కిందట శా,స్తిగారు మదాసుకు వలస వచారు. నాటీనుంచి '
నేటిదాకా వారి మ కార్యక్రమం బక్కంలా ఉంది, న పల
సంభాషి స్తున్న క్లే "ఉంటారు... నిత్యం సరికొత్త పాత - పుస్తకాలు కోంటున్న లే
ఉంటారు. . హమేషా హాస్యోక్తులూ, చనుత్కారాలూ వెదజల్లుతూనే ఉంటారు.
ఎప్పుడు వృత్తిరీత్యా సినిమా రచనలు చేస్తారో, ఉత్సాహంతో సాహిత్యరచనలు
వ్రాస్తారో తెలియనీయరు. బద్దకం వారి బద్దవైరి. . ౧.
శ్వాస్త్రిగారి దస్తూరీ ముద్దులమూట కడుతూ ఉంటుంది. రచన కస్తూరి.
వాసనలు విరజిమ్ముతూ ఉంటుంది. శాస్త్రిగారి గుండె-తరగని కలకండ. .
E ML (9639)
మళల్లేపూవులాంటి మందహాసం, తెల్లవారురూమున పైకొనే పవనాంకురాలలోని
పరిశుభ్రతను మించిన మనస్సు, మంచు పెళ్టైలోంచి తీసిన కదళీ ఫలాలకన్నా కమ్మని.

మౌటకారితనం, ఆ పాకాన పసందుగా పడిన భావాలలోని అపురూప సౌందర్యం

అన్నీ కలసి కట్టుగ మూర్తీభవించిన చల్లని తెలుగుతనానికి మల్దాది రామకృష్ణ శా, స్రై/గారు
మారుపేరు కొనేకారు; అసలు పేరే! నిదానమే ప్రధానమని జీవితంలో ఎన్నడూ.
బొత్తిగా తత్తరపాటు ఎరుగని ఈ మహామనిషి అరవై సంవత్సరాలు నిండీ నిండగానే
తొందరపడి. సం నిండిపోయాయని తప లెక్క కట్టుకొని - ఎక్కడికో...
తప్పుకొన్నారు. (వే సే కథల్లో మూడేసి చుక్కల - లెక్కలతో భావ విహంగాలను
ఎగిరించి, చిన్నచిన్న గీతల - చేయూతలలో వూగాడే కొత్త అర్జాలను నడిపిస్తూ

రచనలు చేసే శాస్త్రిగారు తమ జీవిత కథలో మాట నడుమ ఒంటీచుక్క - చాలా
పెద్దది పెట్టి వూరుకున్నారు. చేతవట్టిన పుస్తకంలోని చిట్టచివరి అక్షరాన్ని సైతం
వదలి పెట్టని మహాపరిత సగంలోనే తన జీవిత కావ్యాన్ని చదవడం మానేశారు.

మల్లాది రానుకృష్ణశా, స్త్రిగారు చదువు ఇంతా అంతా కాదు. పుంభావ సరస్వతి
అనే పేరుకు తగినవారు ఉన్నారా అంకే తడుముకోకుండా వారే అని ఎవరైనా
చెప్పగలరు. తొలినాటి వేదాలలోని మొట్టమొదటి బుక్కు మొదలుకొని నేటి
దీట్నిక్కుల సరికొత్త బుక్కుల దాకా అన్నీ ఈ ఆయనకు కరతలామలకమే. పది భాషలు,
పలుమతాలు కాచి వడపోశారు. బందరులో బి.ఏ. మదరాసులో ఎం.ఏ. చదువుకొనే
రోజులలో మధించిన సంస్కృత, ఆంధ్ర, ఆంగ్గాలు కాక పాళి, మరారీ, గుజరాతీ,
బెంగాలీ, హిందీ, ఉరూ, కన్నడ భాషలు స్వయంగా నేర్చుకున్నారు. ఒకప్రక్క
పాశ్చాత్య సాహిత్యాలు," మరొకప్రక్క ప్రాచ్య విధానాలు సమంగా ఆకళించుకొని
స్వంతం చేసుకొన్న కుశాగ్రబుద్ది శాస్త్రిగారు. ఒకనాడు వేసవిలో కొత్త తాటాకు.
'విసనకర్రతో విసురుకొంటూన్న మిట్టమధ్యాహ్నం ఎవరో “మీకెన్ని భాషలు ఏ వచ్చునండీ'
"అని ప్రశ్నిస్తే పెన్ను తెరచి ఆ విసనకర్ర వంపుల పైన ఆకుకో భాష చాప న ఆయన
సంతకాలు. "పెడితే విసనకర్ర రెండో ప్రక్కకు తివృవలసి వచ్చిందట. ఎన్నిభాషలు
నేర్చినా, ఎన్ని మతాలు వెతికినా వారు అన్వేషించేది విజ్ఞానంలోని చెచ్చతనం!
అభిలషించేది కళలోని కమ్మతనం. |

“కళ అనేది - కంటికి కట్టారి. తక్షణం వంటికి పట్టాలి. పైత వచ్చేది
కాదురా ఆనందం. అంకెకు దాల్చి అనుభవంలో అందుబాటు చేసుకోవాలి!” అని
శ్నాస్త్రిగారే ఒక కథలో తాతగారిచేత మనుమడికి హితోపదేశం - చేయించారు. ఇది
జీవితంలో. తాను. నిత్యం అనుసరించారు. ఆయన అనందం ఎప ఏడూ ఒక్క లు.

తాను చదవడం, ఇతరులచేత చదివించడం; తనకు త విద్య కానీండి, విత్తం
కానీండి. నలుగురికీ పంచడం; అంతే...

వారికి. విద్యకి ఏనాడూ, వితానికి ఒకనాడు లోటులేదు. ein మల్లాది
వారిది మంచి సంపన్న కుటుంబం. సదాచారవంతులైన మల్లాది నరసింహాశా స్త్ర గారు
_సరసులనిపించుకొనడానికి పెట్టి పుట్టారు. వారి ఏక పుత్రుడు" రామకృష్ట్ణశాస్త్రిగారు..
తండ్రిగారి, దృక్పథానికి ఏకైక వారసులు. వేదం నేర్చుకొన్న. నోటితోనే శృంగార
కావ్యాలు ఆలపించడం, సంధ్యవార్చిన చేతులతోనే. సరదాగా హార్మోనియం వాయించడం.
ఒక వంక బ్రహ్మసూత్రాలు. చెవ కొంటూ, మరోవంక ఎంకి కిపాటలు పాడుకొనడం
రామకృష్ణ శ్యాస్త్రీగారికి. (ప్రథమః: పాఠాలు. ఆనందం. అనుభవం ' అందుబాటులోనికి,

తెచ్చుకోవాలన్న లక్ష్యం నూనూగు మీసాల నూత్న యౌవనం నుండీ రామకృష్ణ
శ్వా స్త్రిగారికున్నది. (శ్ర) పాద సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రిగారు రక్షబంధనమనే నవల వ్రాశారు.
అందులో వాడపల్లి న కళ్ళకు కట్టేటట్టు వర్షించి ఆకాశానికి ఎత్తారు.
అతిశయోకో, స్వభావోక్తో తెలుసుకొనడానికి రామకృష్ణ శాస్త్రిగారు పుస్తకం చదివిన
మరునాడు “తల చేయడానికి ఆ పైలాపచ్చీసులో ఆవూరు యకాయకిని వెళ్ళారు.

అనుకొన్న చోటుకు వెళ్ళడానికి వెనుకాడని మనిషికి అనుభవాలకు లోటుండదు.
రామకృష్ణశాస్త్రిగారు దాపరికం తెరియనేరని జ్ఞాపకాల మిలియనేరు.. కోరుకున్న
విద్యల కోటికి పడగెత్తిన కోవిదుడు. జవసత్వాలున్న సాహిత్యాన్ని ert
(ప్రబంధాలు, జావళీలు, బెంగాలీ సాహిత్యం, భావకవిత్వం, స్రైజినాటకాలు, ఇంగ్లీషు
సినిమాలు అన్నిటిలోను ఉత్తమాభిరుచులు పెంచుకున్నారు.

చురుకుగా మెరికలాగా ఉండే మేధావి ఇట్టే నలుగురి దృష్టిలో “పడతాడు.
రామకృష్ణ శాస్త్రిగారు అలాగే పురాణం సూరిశాస్త్రిగారి కంటపడి మన్ననకు
పాత్రులయ్యారు. బందరులో నుల్లాది వారిదెంత పేరుపడిన కుటుంబమో పురాణం
వారిదికూడా అంత ఉనుత వంశం; శ్రీమంతులు - - దానికితోడు ఇల్లు విద్యానిలయం.
సూరిశ్వా స్త్రిగారికి ఒక్క స్ట కుమూర్తె, 'క్టరాణం వారి ఏక పుత్రికను, “"మల్లాదివారి. ఏక
వుత్రునిక్వ్‌ పెద్దలు వ లా. రామకృష్ణ శా,స్త్ర,గారి కాళ్ళు కడిగి “కన్యాదానం
చేసి సూరిశాస్త్రీగారు అల్లుళ్లో తలమీద పెట్టుకొన్నారు. ఆయనంటే వారికంత
అభిమానం. రామకృష్ణశాస్త్రీగారికి ఎంత సాహిత్యపిపాసో, సూరిశాసైగారికి అంత
విజ్ఞానతృష్ట. లండన్‌ లో (పతి సుప్రసిద్ద (ప్రచురణ సంస్టకీ సూరిశాస్త్రైగారు బకకే
రకమైన ఉత్తరం |వ్రాశారుట. అచ్చువడిన ఏ మంచి కోత్త వుస్తకమైనా సరే రెండు
కాపీలు వెంటనే పంపుతూ ఉండమని స్టాండింగ్‌ ఆర్డర్‌. ఒక కాపీ అల్లుడికి,
“ఈ ie తనకు.
సీననుండి వచ్చే ఈ పుస్తకాలు కాక ప్రతిరోజు బందరులో దొరికినన్ని పుస్తకాలు
రెండు చేతులా | రామకృష్ణశా,స్త్రిగారు ' కొనేవారు. అన్నీ . చదివి ఆకళింపు
కీసుకొ' ీవారు, ' అధునిక గ్రంథాలతోపాటు . (పక్క ప్రక్కనే. ప్రాచీన తాళపత్ర
గ్రంథాలను సేకరించేవారు. ఎందరో అరా కర్తలకు సలహాలిచ్చి మన ప్రాచీన
ve ses cae అచ్చువేయించారు. స్నేహితులను ప్రోత్సహించి, పరిష్కృర్తలుగా
వారిని రూబాందించారు,. ముద్దుపళని ne! వెంపటి నాగభూషణంగారి
పీక రామకృష్ణశా స్త్రిగారి చేతిచలనే. ey 3
'శృంగారకావ్య గ్రంథమండలి అనే ప్రచురణ సంస్థకు _రామకృష్ణళాస్త్రినారు
[టైన్‌ సెయింట్‌”, ', వారి ఆదేశాల... మేరకు గ్రంథాలను. సేకరించి ప్రచురణకర్త
(బయిట చెవా హా వింశతి” శాస్త్రిగారి. అభిరుచి' వల్లనే, గుజిలీ .వుస్తకాలలోంచి
డి మంచి ముద్రణకు 1. సోచ్చుకొంది... మ. గ్రంథాలను ఓపిగ్గా తాటాకు
“. లబరులటు తాల వారు. నిర్ణయించారు. కొన్ని, పుస్తకాలు
స తాయి... ఈ సంగతి. చెప్తున్నప వడు.

( జ్‌ చ క . ఒకనాడు. కొన్ని. తాటాకు పుస్తకాలు

తెరచి. చల్లని సాయంత్రం పాఠాలు పోలుస్తూ, కాఫీకో, సిగరెట్టుకో వెళ్ళారు.
ఇప్పుడే వచ్చేస్తాం కదా అని తెరచిన పుస్తకాలను డాబామీద అలాగే ఉంచారు.
వెళ్ళినచోట ఏమి(త్రుడో పట్టుకొన్నాడు. అతని తర్వాత వాన పట్టుకొంది. మరునాడు...
మించిపోయింది.

పతంతి ఆ కొసనుంచి ఈ కాసదాకా సర్వేచేస్తూ తీరుబాటుగా
సంచరించిన శాస్త్రిగారి హృదయం తంజావూరు మళ్ళీ చేరుకొని, అక్కడే చదువుల
తల్లిచెవిని ఇల్లు కట్టుకొన్నట్టుంది. రంగాజీ, మద్దువళని, క్షేత్రయ్య అంటు వారికి
ఒల్లమాలిన అభిమానం. మధుర కవితలం'కే మమత. నాటి నాగవాసంలోనే వారి
మెదడు వాసం చేసేదనిపి స్తుంది. అయితే ఆయన ఆతి చాకచక్యంగా ఆధునిక
యుగంలోనికి అడుగు వె పెట్టనూగలరు. గతంలోను సులువుగా మహోభి నిష్క్రమణం
చేయనూగలరు. అనాటి “మధుర జీవితంలోని మంచి గంధప్పు వొసనలు నేడు అందరి
హృదయాలలోనూ గుబాళించాలన్న ఆకాంక్ష వారి ఆలోచనల ప్రతి పొరలోనూ
కనబడుతుంది...

ఆధునిక సనాతన సాహిత్యాలలో ఎంత పరిచయముందో సమకాలిక రచయితలలో
కూడా శాస్త్రిగారు అంత పరిచయం ఉన్నవారు. సాహితీసమితి, నవ్యసాహిత్య
పరిషత్తు సభ్యుల తలలో నాలుకగా శాస్త్రిగారు వెలిగిన రోజులున్నాయి. తాము
స్నేహం చేసిన కవి మిత్రులకు ఆంధ్ర దేశానికి ఆప్షులను చేయాలని కృష్ణా వత్రికలో
“నాకవి మిత్రులు’ అనే వ్యాస పరంపర వ్రాశారు. ప్రతి ఒక్కరిలోని సొగసును
చూడడానికి ప్రయత్నించి కృతకృత్యులయ్యారు. కావ్యప్రయోజనం, రస స్వరూపం,
'బాగా తెలిసినవారు కనుక మంచి ఎంచడంలో ఆయన అందెవేసిన చెయ్యి.

ఆ చెయ్యి రచనలో కూడా సిద్దహస్తమే. మంచి కవిత Se నేర్పున్న
ఆయన కథల పైన మోజు చూపారు.

చివురాకు చెలిచేత.
దీలువ నంవింది. ,
నరికన్నె ప్రాయాన
విరజాజి మొగ్గ
వీవేళకయినోను ఎదురుచూ సేనా.
పోవాలి ననుబాసి తీవ జవరాలా
5 తేటు వెన్నెల మీద
తేరి వచ్చింది. =
చాటుగా మాటుగా
.. చామంతి రెమ్మ
= నీవోరగిరి పొమా
నీత్యలోను *'
జోవోరులనది.
rc ల
శరదంబు వావోల ' EE

ము vi న

జతచేనుకొంటి
మరచిపోయేనని

' మందారమాల

కోయిల కందనివి

వాయన వథాల '
సాయ మౌతానంది.

సంవంగి రెమ్మ.

ఇలా మక్కువపడిన చక్కని కవిత్వాన్ని ఆయన విరివిగా వాస్తే సె భావకవుల (పథమ
(శ్రేణిలో ఉంచబడే వారేగాని శాస్త్రిగారు వచనానికే తమ కలాన్ని మీదుకట్టారు.
అందులో ఎంత శిల్పానికైనా చోటుందని గుర్తించారు. వాక్య విన్యాసంలో కొత్తదనం
ఆచరించడానికి ప్రయత్నాలు చేశారు. చుక్కలు పెట్టిన చోట్టల్లో నిదానించి, గీత
ఉంచిన చోట ఆగి, మెల్లగా చదువుకొంటూపోతే చల్లని సంగీతం వినిపించే శైలి
అలవర్చుకొన్నారు. వచనల' వ్రాస్తున్న ఆయన నా "దృష్టికి పింగళి సూరన్నను
అనుకరిస్తున్న కృష్ణదేవరాయల వారిలాగ కనబడేవారు. సూరన్నలాగ కథచెపే ప్పే
జాణతనం, రాయలవారిలాగ వూహకందనిచోట వూహించే కల్పనల సొగసులను
లాక్కొచ్చి కుమ్మరించడం రామకృష్ణశ్నాస్త్రి స్తిగారు కలపోసి ఏకబిగిని ఆరగించారు.
శిల్పం పరిణితి. చెందాక శాస్త్రిగారు వ్రాసిన కొన్ని కథలు ' ధూర్హటి వరించిన
సూర్యకాంతిలో మెరిసే లూతాకల్పిత తంతు పద్మాలు, కొన్ని కేవలం కనక పద్మాలు.

£ శాస్త్రిగారు వ్రాసిన ఈ కథలు కొన్ని: వందలుంటాయి. ఇప్పటికి 12 సంపుటాలుగా.
వచ్చాయి. 1) అల్లోనేరేడు, 2) రంగవల్లి, 3) మునిగోరింట, 4) రసమంజరి,
5) మత్తకోకిల, 6)" కామునిపున్నమి, గ చెంగల్వ, 8) చిత్రశాల, 9) దోదమ్మి,
10) స్వరమేళ. ఇంకో పది సంవుటాలకు సరిపడ్డ రచనలు అచ్చువడ్డాయి. ఈ
కథ లన్నింటిలోను వారెంతో వైవిధ్యం , చూపినా. అన్నింటిలోనూ రండు సుగుణాలు
కనబడతాయి. ప్రతి కథలోనూ హృదయ నైర్మల్యం ప్రతిఫలిస్తుంది. అన్ని కథలలోనూ
జాతి సుఖ జీవనమే కథకుడు కోరుకొనడం కనబడుతుంది. కొన్ని వెటకారంగా
ఉంటాయి. కొన్ని. ఆవేదనతో వుంటాయి. కొన్ని. భక్తిగా, కొన్నీ బరువుగా, కొన్ని
చారిత్మక సత్యాల హజీరాలముందు రంగవల్లికలు పెడుతూ, కొన్ని వూహాగానాలతో
అభూత కల్పనల చిట్టస్వరాలు వేస్తూ రకరకాల శిల్ప పు ఒలకపోస్తాయి.

... చిన్నప్పుడు చేయిపుచ్చుకొంలే గుంజుకొని ఆ వళాన పోయిన దాసీ దాని కూతురు
ఎదిగి, పదేళ్ళకుపాడ్డె, పట్టపగలే దొంగతనాలు చేస్తూ, కావాలని అర్హనగ్నంగా రోడ్లమీద
తిరుగుతూ ఆ ఆకారంలో జారి పుట్టించి బిచ్చమెత్తుతూ తల్లిని పోషించుకొంటూ
కలవారి చిరంజీవిని తయుముకొన్నాక.. ఆ మగరాయిడి ఆలోచనలు. “అర్ధనారి అనే
కథలో చివర. ఇలా. వ్రాశారు. . wR SGN భం న
4 సితాయ్‌ బ్రతుకు చివరకు ఇలా —_—_ ఎలా తెలనారుతుందో + ఈ + దేశంలో
ఎంతమంది. పడుచులు ఇలాగే. సీతాయ్‌లు _అయిపోతున్నారో. -

Mill.

హుం - ఇలాటి చారిత్రాత్మకములైన చచ్చుప్రశ్నలు లక్షాతాంభై. తెలుగువాళ్ల
కనుక పరాఖత్‌గా నాడూ నేను వేసుకోగలను. ఏందుచేతనా, "వాటికి జవాబు
చెప్పుకొనే బాధ్యత నాకూ, నా జాతికీ, వేదకాలంనుంచీ లేదు”.

అప్పుడప్పుడు శాస్త్రిగారి కలం ఇలాగే కొరడాదెబ్బ కొడుతుంది. అయితే ఆయన
కన్ను ఎక్కువగా సగటు మనిషిలోని మంచిదనాన్నే చిత్రించడానికి చూస్తుంది.
(గోరంత - గొప్ప" అనే కథలో చరిత్ర హీనులను చరిత్రార్జులను చేశారు.

తమ గ్రామంలో “సిరిరా; మోకాలొడ్డిన - వివేకులు” కొందరున్నారని కథకుడు
చెప్పాడు. వాళ్ళు “ఓ, మిఠాయికొట్టు ఆసామీ, ఓ యిడ్డెన్లమ్ముకొనే కోమటేీ,
ఓ దూదేకుల సాయిబూ, ఓ ముసలి “బసవన్నా, ఓ అంగవృస్త్రబాహ్మడూ, ఓ
పడుచు వేశ్యా, ఓ కాపు కుర్రాడు, బొమ్మలు సుకొనే ఓ సుబ్బి”. ఈ సాధారణ.
వ్యక్తులను రామకృష్ణశా,స్త్రిగారు అసాధారణంగా చిత్రించారు. “నన్ను తలచుకోరా
అని పుటక యిచ్చాడు - నరులను సేవించరా .అని ఈ దేహం ఇచ్చాడు. చాలు!”
అని . రంగణ్లీ నమ్ముకొంటాడు మిఠాయికొట్టు రామాంజయ్య. మరి దూదేకుల
సాయెబో? "టైల్‌ - బత్‌ భుజాన వేసుకొని వీధిని పోయేవాడు నచ్చిన యింటిదగ్గర
అగి, పరుపో దిండో కుళ్టేవాడట. లేదా, పిలిచిన ఆసామీని పట్టుకొని “పరూ
మీద పడుకుంటావు. వాట్కే పర్ఫూ ఉడాయిస్తుంది గాదూవయ్యా... సాపామీద
వడ్కో” అనేవాడు. ఈ సాయబు. కబీరుదాసంత తత్త (వేత్త అయ్యాడట. వారి
పాట వారందరూ భక్తులయ్యారట. వెంట తిరిగిన వాళ్ళంతా వేత్తలయ్యారట.

"పేరు "పేరునా (పతి ఒక్కరి విషయం ఇలా చెప్పి కథకుడు “చిత్తగించరూ... మా
(గ్రామం చరిత్రలోకి జారబడవలసిన అగత్యంలేదు... ఈ గోరంత గొప్పే... మాకు
ఎల్లకాలం. చాలును!” అంటాడు. శాస్త్రిగారు సామాన్యులకు మాన్యత ఇవ్వమనే
ప్రబోధకులు. ఆయన చంటిపిల్లల దగ్గర సైతం వినయంగా ఉంటారు. దేవుణ్ణయినా
ఎదిరించగల రణ - పెంకితనం అలవర్చుకొన్న వారు. అయితే ఒళ్ళుమండినా మెత్తని
చీవాట్లు తప్ప కటువుగా కస్సుమనలేరు.

చెళ్ళపిళ్ళ వెంకట శ్వా స్త్రిగారూ, శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రిగారూ, మల్లాది
రామకృష్ణ శాస్త్రిగారు ఒక కోవలోని మణిపూసలు. ముగ్గురూ ముద్దులు మూటలు,
కస్ట తెనుగు వచనాలను వం. ముగ్గురూ ముద్దొచ్చే సాని - పాపలలోని
మంచినే చూడగలరు. దేవదాసీ విధానాన్ని సర్మారువారు నిష షేధించినప డు తొలి
ఇద్దరూ ఘాటుగా వ్రాశారు. _శ్రీపాదవారికి ఆవేశమేగాని ఆధునిక సమాజంలో
ఇది ఆచరణయోగ్యమా కాదా అన్న ఆలోచన తక్కువ. చేశ్యాకులం ఎందుకు
పుట్టిందో హెచ్చరిక చేశారు (భారతిలోనే) మల్లాదివారు నిండుకుండ, “పెండి పందిట్లో
'వేదఘోష, ee వినిపించకపోవడం అటూ మునుపు ఎన్నడన్నా. ఉందా?”
అని. (ప్రశ్నించి. ఈ సంప్రదాయం తెలియని సర్కారు పెద్దల చెంవమీద చెళ్లు
మనిపించడానికి ఓ గ్రామంలోని. పిల్లకాయలందర్నీ - చేర్పించి. పేరు పడిన ఒక నిత్య
సువాసినీ సన్మానం చేయించారు! అన్ని హో త్రావధానులవంటి.. అస్టలిత - రసికునికి
అరవయ్యో వడిలో భోగాలు. మప్పారు!.. కసి! నవలలో నొసలులో i
నేర్చు కలానికి. నేర్పిన నెరజాణ! న. . Se er .

"నోరులేని మూగజీవాలను జీవమున్న పాత్రలుగా చిత్రించడంలో శాస్త్రిగారి శిల్పం
అమోఘం. అమావాస, ప్రొద్దులలో మునసబుగారి పసువుల ' సావడిలో కరణంగారి
గంగిగోవు నొప్పులు పడుతూ ఉంటు అక్కడికి వూరూనాడూ ఏకమయిందట.
కరణంగారి భార్య కాపురానికి వచ్చి మూడు పదులు దాటినా ఆ యింట ఉయ్యాల
కట్టలేదు. ఆ యింటి పసరానికైనా కడుపున ఒక కాయకాస్తే చాలు అనుకొన్నారు.
ఆవు ఈనింది కోడెదూడ. కరణంగారు సంబరపడి తనతండ్రి నరసయ్య పేరు
పెట్టుకున్నాడు. వూళ్ళో యింటింటికీ బెల్లం పంపారు. నరసయ్వపేర ఒకనన్నూరు
రూపాయలకు జాతీయ పొదువు పత్రాలు కూడా కొన్నారు. లేగళ్ల . అల్లారు ముద్దుగా
పెంచారు. నరసయ్య పెరిగిన తరువాత అన్నీ . జెట్టేలే! అల్లరులే. కరణంగారికి
ప్రాణం విసిగిపోయింది. మునసబుగారు అచ్చోసివదిలి “వెయ్యమన్నారు. తల్లి ప్రాణం
తిట్టు విని మేత నోటికి రానియ్యలేదు. నరసయ్య పొరిపోయాడు. మేసినవ డు మేసి,
తూలినప డు తూలి... ఎక్కడో జత కట్టాడు. బిడ్డ పుట్టింది. ఎంత పసరమైనా ఇంటి
మీద ధ్యాస. పెళ్ళాల బిడ్డలను తల్లికి చూపెడదామనీ పూరికి వచ్చాడు. వాళ్ళను
వూరవతల వుంచి కరణంగారి యింటికి వెళ్ళాడు. ఇల్లు శిథిలం. మునసబుగారింటికి
వెళ్ళాడు. అరుగుమీద ఆయన నిద్రపోతున్నాడు. చిన్ననాటి చనువుతో పలుకరించాలని
నరసయ్య తల ముందుకు వంచాడు. కింద చెప్పుల జోడుంది. చూసిన' కన్ను
అలాగే గడ్డకట్టుకుపోయింది. ఆచర్మం. తన తల్లిది!”

ఇది చదివే పాఠకుడి కన్నుకూడా గడ్డకట్టుకుపోతుంది. తెలుగు సాహిత్యంలో ఈ
య. 'కనుకలి” కోహినూరు వజ్రం, తెలుగువొడు తప్పించి ఇంకెవరూ సానబెట్టలేని
రత్నం. ఈ . శిల్పం Me చేతనౌను. సృజనాత్మక శిల్పం ఈ కథలో
బరొకొప్పను పొందింది. © oy
= శాస్త్రిగారి సృష్టిలో సజీవకళను. సంతరించుకొన్న ఇంకొక పాత్ర తాతయ్య!
అన్ని విద్యలు నేర్చిన అరవై సంవత్సరాల. రాలుగాయి. ఇతడు మాతామహుడు.
మనవడికి మధుర జీవితపు + మర్యాదామప్పితాలు చెప్పి దిద్దగల చనువూ. హక్కూ
ఉన్నవాడు. అమ్మయ్య ఉత్త సత్తెకాలపు. సాధుగోవు. తాతగారి ముత్తాత నమద్వీపంలో
చదువుకొన్న దిట్ట. తాతగారు డిటో. ఆంధ్ర సాహిత్యంలోని మారుమూల రసగుళికలు
ఏరగల జాణ, మల్లాది. శాస్త్రిగారు తాతయ్య కథలను చాల, రాశారు. ప్రతిదీ
మల్లెదండెలు కట్టిన “చెర్నాకోల. ఈ కాలపు. కుర్రకారులో రసికత సన్నగిల్బతూందే
అని" వాపోయి. “గుణపాఠం. నేర్పుతుంది. ఫలానా విశ్వవిద్యాలయపు ఆంధశాఖ
(ప్రధాన. ఆచార్యులకు “ప్రయాగ బాపన్న, శొంఠి సుబ్బన్న. (ఆణివిళ్ళి) వెంకట.
శౌస్తుర్లు మోదెరాయల" కూతురు” మొదలైన. చారిత్రాత్మక వ్యక్తుల అట్టుపుట్టు
ఆనవాళ్ళ 'గుమ్మడికాయలో అవగిండైనా తెలియనందుకు తాతయ్య. బాధపడతాడు.
“కాలేజి. మానేసి... మడిగట్టుకు యింట్లో కూర్చుని శుద్ద నిర్గుణకందార్హ దరువులు
పాగించమను.. ఉచ్ళనీచాలున్న సారస్వతులకు అదే శిక్ష?" అని శాసిస్తాడు..

తాతయ్య పాత్ర ఒక రకంగా. మల్లాది. రామకృష్ణశాస్త్రిగార. స్వీయ తట
సనాతన పద్దతులలోని మంచితనవు నిగ్గుని గడ్డ కట్లించి ఈవిధంగా రూపొందించారు.

తను ఆకాంక్షలను ఇలా సబ్లిమేటు చేశారు. తాతయ్య మనవళ్ల ఒక్కొక్క కథలో ఎలా

తీర్చిదిద్దాడో "అలాగే సాహిత్య జీవితంలో శాస్త్రిగారు ఎందరికో తరిఫీదు ఇచ్చారు.
వారి సన్నిధిలో ఉంటే “గురువు ఎదుట ఉన్నట్టు, గురి కుదిరినట్టు, నేర్వని విద్య
నేర్చినట్టు, నియమాన ఉన్నట్టు” అందరికీ తోచేది. శాస్త్రిగారు ఇరవై సంవత్సరాల
క్రిందట తమ నలభయో మేట బందరు వదలి మద్రాసు వచ్చేశారు. నాటినుంచి
ఈయేటి దాకా ఆయన జీవితం ప్రవాసమే. డబ్లిన్‌ నగరాన్ని వదలిన జేమ్స్‌ జాయిస్‌
లాగా శాస్త్రిగారుకూడా స్వగ్రామం పైన మమత వీడలేని ప్రవాసి. బయటపడని
గడుసుతనానికి ఊపిరి పట్టు. విడిసినచోటు విశ్వవిద్యాలయం అనిపించే నే విద్యుత్తికి
ఉనికిపట్టు.

ఈ ఇరవయ్యేళ్ళనుంీ . శాస్త్రిగారు నాకు తెలుసు. పాండిబజారు తురాయి
చెట్టకిందా, పానగల్లు పార్కులోని గచ్చు బెంచీలమీద, దానిముందు నడిరోడ్డుమీది
సిమెంటు పలకలమీదా వారు నడిపిన పాఠశాలలో. ఎందరమో చెవులలో చదువుకున్నాం.
'చదువువలసిన పుస్తకాల పేర్లు మాటల సందర్శంలో మాకు తెలియచేసేవారు. తన
దగ్గర ఉంటే ఇచ్చేవారు. తేదా కొనిపించేవారు. నీర్కావి. ఉత్తరీయం తలకి చుట్టి,
సుమారుగా పద్మాసనం బాణీలో మఠం వేసుకొని కుడిచేతి మధ్య - చూపుడువేళ్ళ
మధ్య సుతారంగా సిగరెట్టుని సంధించి జౌ- -వ్వ” అన్నట్టు - ఆచపీటాన్ని అతి
కొంచెం తెరచిన వాడిలా మీదికి పోనిచ్చి పెదవులలో సిగరెట్టును అలవోకగా అదిమి
- మంగోలియన్‌ బుగ్గల కండరాలని లోనికి తీసుకొని ధూమపానం చేసూ
వామహస్తచలనంలో అర్జాన్నీ నిర్దేశిస్తూ పానగల్లు పార్కుముందు తిన్నెమీద చేసిన
ప్రసంగాలు, విసిరిన ఛలోక్తులు “వివరించిన విషయాలు అనేకాలు.

ఈ తిన్నె - సాహిత్య పిపాసకులకు షక్షి తీర్ధం. విద్యార్దులకు తక్షశిల, పారిస్‌లోని
“లేటిన్‌ క్వార్టరు' లండన్‌లోని “గబ సట్‌ ( న్యూయార్ము సోని “న్‌ విచ్‌” విలేజి,
మొదలైన సాహిత్య (ప్రదేశాలవంటివి. ఈ తిన్నెపై రామకృష్ణ శాస్త్రిగారి చుట్టూ
కాన్నేళ్ళృపాటు పింగళి నాగేంద్రరావు, జలసూత్రం రుక్మిణీనాధశా స్త్రి, మద్దిపట్ట
సూరి, శీ రంగం శ్రీనివాసరావు, నారాయణబాబు, బైరాగి, వి.డి. ప్రసాదరావు
మొదలైన గహేహితీవరులం సాయంత్రాలు గడిపాం. మేము కూర్చున్న రోడ్డుమీదికి
హోటళ్ళవాళ్ళు కొఫీ పం సేవారు. వారి హోటలు మూ సెస్తున్నవ ఎడు కబురు పెట్ట
బంతికి. పిలిచేవారు. శ్వాస్త్రిగారిపైన గురుభావం అటువంటిది. 'హాహిత్రీపరులేకాక,
ఘంటసాల నేంక లేశ్వరరావు, అశ్వత్థామ, మాధవపెద్ది. వ మొదలైన సంగీత
నిపుణులు, - రమణారెడ్డి వంటి. హాస్యనటులు, జగన్నా లాంటి. దర్శకులు,
(పతిభాశా స్త్రిలాంటి చిత నిర్వాహకులు ఎందరో చేరేవారు. అప ప్పడుప డు. తెలుగు
ఎ దినపత్రికలోని సబ్‌ -ఎడిటర్లు చుట్టపు చూపుగా. వచ్చేవారు. శాస్త్రిగారు అందరికీ
ల్‌

వారంకే పాండిబజారులోని బిచ్చగాళ్ళకీ, రిక్షావాళ్ళకీకూడా వల్లమాలిన గౌరవం.
అయితే ఆయన చేయి చాపిన ముష్టివాడి కెప్పుడూ. రాగిడబ్బు sg

పాపాన పోలేదు! కాఫీ తాగడానికో, టిఫెన్‌. తినడానికో. సరిపోయినంత చేతిలోపె

Xi

వుణ్యం కట్టుకోవడమే వారికి తెలిసిన విద్య. ఒకప్పుడు మేం కబుర్గు చెప్పుకుంటూ
నడుచుకొంటూ. ఇళ్ళకు వెళుతూవుంట వెనకనుంచి రిక్షావాడు అనుసరిస్తూనే .
వచ్చేవాడు. ఇంటిదగ్గర అగి వాడికి అవూట సవారీ _ డబ్బులు చేతిలో పెట్టిగాని
శాస్త్రిగారు గుమ్మంలో అడుగు పెట్టని రోజులున్నాయి. =
ఆనందవాణిలో సాహిత్య సంపాదకునిగా నేను చేరిన దగ్గర్నుంచి సినిమాలలో
రచయితగా స్టిరపడేదాకా _రామకృష్ణశ్వాస్త్రిగారు నా సాహిత్య రూపురేఖలు పైకి
కనబడకుండా దిదసాగారు. నాలోని అభిరుచులు గుర్తించి. చదివించారు. నేనొక
స్వంత గ్రంథాలయం ఏర్పరచుకొనేటట్టు దీవించారు. నా. సాహిత్య లతకు కొన
మళ్ళించింది వారే. వారి దోహదంవల్లనే ఒకటీ అరా పువ్వులు పూస్తున్నాయి.
ఒక కథను శాస్త్రిగారు ఇలా ముగించారు. “తాతగారు నన్ను కౌగిట జేర్చినాడు;
వేయి జన్మలకు సరిపడిన చదువు చెప్పిన ఆ వేదమయునికి విని మనము వూజా
_కుసుమమైనది.” స ee స
అవును నిజం! ఈ శిష్యుని శ్రద్దాంజలికి వారే ఏనాడో భరతవాక్యం వ్రాశారు!
Go 1965)

- మల్లాది రామకృష్ణ శాస్త్ర

అనగనగా --

ఒక ఊళ్ళో, మా యిల్లు ఉండేది; లంకంత యిల్లు

ఆ యింటో రాచ్చేసులు, ఏరీ -

వాళ్ళు యింట్లో, ఉండరు. ఎప్పుడూ దొడ్డినవడి, కాకుల్హాగ అల్లరి చేస్తూంటామని
అమ్మ తిడుతుందా-

అమ్మకు బోలెడు పని. చెంబులూ తప్పాలాలూ, అమ్మకు అందకుండాపరు గెత్తు
తూంటాయి; కొడితే సొట్ట పోతాయని అమ్మ వాళ్ళను కొట్టదు.

నన్నూ కొట్టదు, కొడితే, పటిక బెల్లం పెట్టాలిగా!

శ నా ర! మం

ఉహ్క ఉహుం- అంటే పీష్పరమెంట్టూ, చిసకోతులూ -

అన్నీ తింటే, అన్నం ఎందుకూ?

తినకపోతే, మామ్మ కత చెప్పదుగా-

త వాళ్ళ సుబ్బులు లేదూ. మ నాన్నే అమ్మా అని కేకలేస్తూంటాడే,
ఆయన అమ్మ!

సుబ్బులూ వాళ్ళ. మామ్మ నే నాక్కూడా తాయిల్లం పెట్టింది.
_ వాళ్ళ దొడ్డోనే పొగడ చెట్టుంది. నూద్దగ్గిరే వ. చెట్టుంది. కనకాంబరాలు
బోలెడు-

వాళ్లు బీదవాళ్లుట. అందుకనే ' వాళ్ళ దొడ్లో చెట్లుంటాయిట. . మేం
గొప్పవాళ్ళంగా, మా "దొడ్లో బోలెడు _నాపరాళ్లు. ఎండాకాలంలోనే అందరూ మా
దొడ్డోనే వడియా లెట్టుకుంటారు.

“అమ్మకి పాటలొచ్చు, కథలు రావు... న
ఎందుకని? చిన్నప పడే - మరీ బుల్లప కప్పుడు - బళ్ళో కెళ్ళిందట. అక్క
డేకథలు చెప్పరట, గచ్చకాయలు ఆడుకోమరిటారుట. అలా గదా అని ఊం
'అరవాల్డ. అంచాత అమ్మకే కథలు రావు పాపం. |

పాటలొచ్చన్నావుగా, వచ్చుగాని, నాక్కూడా వచ్చుగాని, నాన్న వింటే en
మరే, నాన్నశే,. పాటలు పాడితే కోపం. వాళ్ళ ల బళ్ళ నాన్నక్కూడా
కోపమే, మా యింటికి అందరూ. పేరంటానికి. నవస నమా. [వ వ.
వెళ్ళిపోతాడు. En నో

ఎందుకూ, -వాక్కారప్పూప తెచ్చి" పెర్టేందుకా?

xiii

నాన్నకే కోపం, వాళ్ళు పాటలు పాడతారుగా - అందుకని.
నీకు పాటలొచ్చా, రావేం? పాడతావా - ఓ - నాన్న కోప్పడడూ, నవ్వుతాడుగా,
మరే, రాగిబిందెకే బంతిపూలు . కట్టి, నెత్తి మీద పెట్టుకుని ఆ అబ్బి వస్తాడు
చూడు! పాటలు పాడతాడు. నాన్న వాడికి కాం డబ్చిచ్చేస్తాడు. నేనే, బుల్లి చెంబే
నెత్తి మీద పెట్టుకున్నా, అలాగే ఎగీరేశా. చెంబే ధుంగ్‌ మంది. నాన్న కొనీవ్వలా
యా "వేతవా అనికొట్టాడు. ఎందుకేమిటి? నాకు తెలీదు.
వాళ్ళ మామ్మే-బుల్లి నులకమంచం- మెత్తహా ఉంటుంది. ఉయ్యాలూగుతుంది.
నాన్నా, నానా, మరే. నాకు అలాటిదే - అంతే, ఆరి దరిత్రవు వెతవా అన్నాడు.
అంటే ఏమిటి? ee
_ సుబ్బులుగారి మామ్మశే కళ్ళు లేవు. అంక, మనం కనపడంట! వినిపిస్తాంటా!
ఎన్ని కథలు చెప్పింది, ఏమో నాకు 'లెక్కలొచ్చా యేమిటి -- ఒకచ్చాచ్చు ఇంటే:
'మామ్మ చెప్పినవన్నీ గ్యాపకం ఉన్నాయా? గ్యాపకం వుంటే, మళ్ళీ “చెబుతావా?
నేనేం మామ్మనా, కళ్ళు మూసుకుని నిద్దరోతుంటే కతలన్నీ నన. నాతో
మాట్లాడవు. వాళ్ళతో వాళ్ళు ఆడుకుంటారు.
ఇదీ, కధ! అంటే నా కధ!
నా చిన్నప ఎడంటి, పక్కింటి కళ్ళుపోయిన మామ్మ, పొగడపులు, , వాళ్ళమ్మ
తల్లో పెట్టుకున్న మళ్లెపూలూ, అంధరిళ్ళ. మీద చందమామ ఉన్నారు, కధలు
=
ఇప ప్పుడంశే పక్కింటి, పక్కింట్లో మామ్మ ఉంది. కొని కళ్ళుబో లేదుగా;
పోతాయట ఎప్పడో; అందుకోసమని కళ్ళ జోడు ,కొనిపెట్టాడుట డాక్టరు. =
' కళ్ళజోడెట్టుకుంటే కళ్ళే చక్కహా పోతాయట- పోతేకధ లొసాయా? తెలీదు -
తెరీదు అని అనడం ఇన్నేళ్ళకు తెలిసింది - ఓనమా లొచ్చినాయి, ఎందుకు?
నాకు తెలీదు అని రాసేందుకు - కాని కతకు ఒత్తుధ జేరడంతో ఆ మెత్తదనం
పోయింది. కాని, వేదాంతం సోములోరు మాయ. అంటి వేంకటప్ప దాన్నే పట్టుకుని
జాయ అన్నాడు కనుక ఇది కథే.
సరే, అలాగే అనుకుందాంగాని నీవు శనగలు. తింటూ మాకు, _అనుములు.
చేతులో బెడతావా? ఇదేం పెద్ద మనిషి ' “తరహా అంటారా?. నాకు ఆ మాత్రం
తెయదుటండీ : పుణ్యం. కొద్దీ పురుషుడు; అన్నారు. అనగనగా చిన్నప వడు ఓ రాజుకు.
ఇద్దరు భారియలని, ఇద్దరికీ రెండు మూళ్లారు కొడుకులనీ ఆ కొడుకులకి. ఆరుమూళ్ళ
పద్రైనిమిదీ వెళ్లెళ్ళనీ, ఆ. చెళ్లెళ్ళకి రెండు పెట్టి భాగారిస్తే ఒక తొమ్మి తొమ్మిదీ,
రెండు తొమ్ముదులా ప పజైనిమిదీ, తొమ్మిది ఇలా, లెక్కప్రకారం
బోలెడు కధలు seul నీవే కా. వకు య. చెవ్పవేం..
. చేతకాదు. ల
| శ వినా నంటున్నావుగా, we Ss ల
ia అ కో అంతవరకూ. జ్ఞాపకం. ప. LT

అదేం? మానాన్న బళ్లో పడేశాడు దాంతో ఉన్న మతి పోయింది, పోయి పోయి
పుస్తకాల్లో పడ్డదా, ఎబ్బె. బళ్లో మాస్టర్లు అందరూ పట్టుకొని దాన్ని అక్కడపడేశారు!
పడేసి చేతులు దులిపేసుకుని “వాళ్ళదారిని వాళ్ళు వెళ్ళిపోయారు. కాని అదిమటుకు
ఎగిరి గంతేసి ఇవతలపడే వోపికలేక ఇంకా అక్కడే పడుంది. అదే దానికి బాగుంది
కామోలు! పోన్లే ఎన్నటికన్న మొహం మొత్తకపోతుందా అనుకుందామం టే అబ్బే దాని
పద్దతి అట్లాలేదు. మంచి ఘాడుపు వేస్తున్నప డు గంగ ఒడ్డున కూర్చుని ఉద్దరిణెతో
దాహం వుచ్చుకోడం మొదలెడితే గంగ ఎండా ఎండదు, దాహం తీరాతీరదు అలా
వుంది వరుస; కనుక దాని రంధితో మనకు నిమిత్తం లేదు; నా మట్టుకు నాకు
చెప్పేవాళ్ళంటూ ఉండాలి కాని ఎల్లకాలం వినాలనే ఉంటుంది. అది 'సాగకనే ఈ
బాధ.

బాధంశే? వ్రాయడం, అనగా రచనలు చెయ్యడం అనేది బాధతో కూడిన
విషయమా? తప్ప. కుండాను! బాజాలు వింటూన్న పెళ్ళివారిపనిబాగానే ఉంటుంది.
కొని ఎటొచ్చీ భజం|తీవాడే ఆపసోపాలు పడేది! అంతమాత్రమే ఐతే ఇందులో
ఏమిటి ఆనందం “నిజం చెప్పవలసివస్తే ఏ మాత్రమో కద్దు. లేకపోతే ఒకరి నొకరు
పట్టుకు ఇలా ప్రాకులాడడం అంటూ ఉంటుందా?”

రశ బాగానే ఉంది. కలం చేతపట్టిన ప్రతి ఒక్కడూ తట నే నందామా?
దస్తావేజులు వ్రా సేవాడి మాశేమిటి? అద్దం ముందు నుంచున్నప్పుడైనా అంతరాత్మ
అనేది నిలవేసి 'ప్రశ్నించడమంటూ జరిగితే అందుకు నీకు నీవేమని సంజాయిషీ
యిస్తావు?
వం జేస్తానూ, తప్పనిసరిగా కొంత నిజం మరికొంత అదనపు నిజం చె -స్పస్తాను,
ఏమని? దస్తావేజులకు నా కథలతో సామ్యం ఏమిటి? వాటికి ఓ తలా, ఓ
తోకా అంటూ ఉండక తప్పదు - వాటికి అలా ఉండటం ఒప్పదు! ఉంటే
ఒకటికి _ వది తలలుండవచ్చును. కాని ఏ సందర్భములోనూ తోక అనేది లేక
పోవచ్చును. యీ తోక లేకపోవడం అనేది అక్షరాలతో ముగ్గులెస్టే అతగాడికి కాని.
అ పట్టులోనే చెమ్మ చెక్కలాడే. ఇతగాడికి కానీ కొట్టాచ్చేంత యా పట్టిచ్చేంతలోపం
కాదు అనిపిస్తుంది. అలాగైతే నీకు ముక్కుకు సూటిగా చెప్పడం చేతకొక' మొదలూ
తుదీ వదిలేశావనుకో, అవి ఏమౌతాయి? ఏమౌతాయ్‌; నాకు తెరియకుండా, మాట
హం నాతో అనకుండా, సందు చేసుకుని మధ్యలో | wa ఊరుకుంటాయ్‌!
వాటి ధోరణి బావుందా? |!
.. ఇది కూడా, అంఖే యీ పద్దతి కూడా ఓ పద్దతిగా కా. ఉంది"
అని చదవక ముందే, _సదభిప్రాయానికే సన్నద్దులయేవారు కొందరున్నారు. వారికి
భూతదయమెండుగా ఉండటం చేత, తెగించి అలా అనగలుగుతున్నారెమో . కాని,
అదిమట్టుకు స్వారస్యానికి సతమతమవడం కాదు. అసలు యీ 'ఇతివృత్తమ నేటటువంటి
భామ చేషానికీ, మనకూ అనుకూల దాంపత్య మంతటి బద్దవైరం అవిచ్చిన్నంగా
సాగుతూనేఉంది.. ఈ భామ సర్వసాధారణంగా. తెరచాటునే ఉండ, అకారం. గోపనం
చేసుకుంటూ, లీలగా నాయకుడి భరతం. పడుతుంది. రభస నుంచి రసకందాయానికి .
రప్పించేందుకు జడమట్టుకు ఇవతలికి విసురుతుంది. ఇది తెరచాటు కాదు. అందరూ.

మెచ్చే అరచాటూకాదు. అది ఒక కళ శ్రీకృష్ణస్యామి. వారు, _ ఒక్కుమ్మడి
యధాశక్తిని మన్ననచేసే పదార్వేల కన్నెలతోబాట ఈ భామకూడా - కాకుండా
చిరునామా. వగేరా మనకి తేలియడానికి కారణం ఏమిటి? నాయకుడి చేతలకు
నానార్జాలు చెపుతూ తాను వేదన చెందుతూన్నట్లు అభినయిస్తూ చెలికత్తెలను
చేధించుకు తినడంలో బిరుదందినది కనుక! యీ సంగీత సాహిత్య సమరమే
గమక యమకాల కదన కుతూహలమే స్వారస్యం!. మనమూ అనగా కథకులమూ
ఇంతే; జీవితాన్ని అంటే ఎదుటి వాడి జవితాన్ని వలసనంత తల|క్రిందుగా అర్ధం
చేసుకుంటూ వాడు ఇరుకునవడే ఘట్టాలు కలిపిస్తూ అలాటి స్థితిలో అనవసరంగా
మనం కలుగజేసుకుని, ఎవరి మీదనో పెట్టి, అనవలసినవి అంటూ, వాడన్న ముక్కకి
నానార్హాలు కలిపిస్తూ, ముణగ నీయకుండా తేలనీయకుండా ముప్పతిప్పలు పెట్టడమే
శిల్పం. పర్యవసానం ఒక కళాఖండం అని కాచి వడబోసినవారు అంటారు. అది

ఎంత వరకూ నిజం అంటే, నా మట్టుకు నిజం! నటు క
వెనుకటికి “సర్వమంగళ” అనే “కధ” ఉంది. అది కథో, కథానికో, వాక్చిత్రమో,
వచన పద్యమో, సిసలుగా ప్రాయ వలసినటువంటి అసలు దానికి మూజువాణీ
ముసాయిదానో తెలియదు! అందులో బోగట్టా ఏమిటి? ఇద్దరు అక్కాచెల్లెళ్ళు అంటి
ఒక అక్క, ఇద్దరు. చెల్లెళ్లు కాదు; నికరంగా ఒకటీ ఒకక? వారిలో (వయసులో)
అక్క_'పెద్దది, చెల్లెలుచిన్నది - (వనరులో) తద్వతే! అంతవరకూ బాగానే ఉంది.
సదరు అక్కయ్యకు వయసూ, వైధవ్యం ఒక్కసారే. సంక్రమించినాయి, అదీ బాగానే
ఉంది, ఈ ఫలానా చెల్లెలున్నదే, ఒక వయసు మళ్లుతూన్న వాడికి ద్వితీయ విభక్తి
కావడం . సంభవించింది, తదనంతరం పిల్ల కాపురానికి వెళ్ళేవ ఎడు ఈ ఉపసర్ల్గ
కూడా అక్కడ చేరుకుంది, తదుపరి గిరీశంగారు సాయించినట్టు - “ఆడలేడి
కన్నులున్న...” ఈ పద్దతిలో రెండు. అచ్చులు ఒకచోట చేరినప్పుడు వ్యాకరణ
కార్యం తప్పనట్లు గాంధర్వకళ ఒప్పడం . నెలతప్పడం, యింతవరకూ మామూలే! ఆపై
ఫలితం బయట పడేటంతవరకూ మరో గ్రామంలో నివాసంచేసి, బంధువుల పరువు
పదిలంగా ఉంచవలెననే బాధ్యత, ఈ 'పైదరి నావహించడంతో తాను ఒక్కత్తే
వచ్చి, మళ్ళా ప్రజలలో పడడం. = (ప్రజలనగా ఎవరు? ఆ మరదే! కాలక్రమాన
మళ్ళీ మళ్ళీ అతగాడు వెనుకటొ తప _ పడేసేందుకు చీకటి కోసం వెదకడం, ఈ
ఆడకూతురు మంచిగా మొండికేసి, ఎసినకొద్దీ మరింత ఇరుకున పడి, చివరకు తాను
అక్కడనుంచి బయట పడితేనేకాని తోడబుట్టిన దాని కాపురం కుదుటపడదు అని
రూఢి చేసుకుని, గంగలో _ కలిసిపోవడానికి సిద్దమై. తన గోడంతా, గంఘాభవానితో

ఇందులో యితివృత్తం అనే పదార్థం ఇది. ఈ రచన చేసినవాని యోగక్షేనుములు
- ఎల్లవేళలా. కోరుతూ ఉండేటటువంటి ఒక గృపాస్టు దీనిని తీరుబడిగా చదివి,
ఏీనుని హితోపదేశం, చేశాడంటును -- “ఒరే 'అబ్బాయి, వ్రాత పొంకంగానే. ఉంది;
కాని సందర్భశుద్ది ' అనేదిమట్టుకు పూజ్యం; లోకంలో. పరిపాటి ఏమిటి. ఓ
ముసలివాదున్నాడనుకో, వాడు. వయోధర్మం ప్రకారం అన్నీ 'ఉడీగినవాడు కాకుండా,
పోనీ నీమతం ప్రకారం ఇంకా బందో బస్తుగానే ఉన్నాడే అనుకున్నా ఆ వయసులో

“xvi

పసిపాపను వ్యయ ప్రయాసల కోర్చి కట్టుకున్నందుకుగాను దాన్ని వెయ్యికళ్ళతో
కనిపెట్టుకుని ఉండేందుకు తాపత్రయపడతాడు. ఆ పిల్లది కూడా బుడ్డి తెలిసినప్పటి
నుంచీ 'అమాయకురా లైతే తన . ఖర్మానికి అఘోరించడంగాని, బుద్ది కుదురు లేనిదైతే
వన్నెచిన్నెలకు పోయి, “కానిపోని జంజాటంలో పడడంకాని, అక్కడా అక్కడా మనకు
కంటికి తగులుతున్నదే - వీళ్ళ స్థితి చూడబోతే అల్దాలేదు. అంతా ఏటికి ఎదురీదేవారే
=. వీమిటిదిగో

“జీవితం!”

“సహజంగా ఉందా?”

“ఉంటు కథెందుకౌతుంది?”

“అయితే అసహజంగా ఉంటేనా కథ

“సహజం అనిపించే అసహజం-”

“అనిపించేదెవరు?” |

అదే? యిల్లూ వాకిలి యింటివారిదైతే యిల్లాలు మందేకదా అనుకున్నవాడు
వెర్రివాడా, 'మంచివొడా? "వాడిమీద ఏం “కథ నడుస్తుంది? ఇల్లూ వాకిలితో బాటు
సంక్రమించిన యిల్లాలిని కూడా కొంత తడవు “నుమ” అనుకుని మల్లాగుల్లాలు
వడిన ఆ ఘట్టమే కధ అవుతుంది కద! కథానాయకుడు అని, మంచికిగాని
చెడుకి గాని మనం ఎలాటివాడిని గురించి అనుకుంటాం? మామూలు పద్దతులతో
కాకుండా కొంత [గంథం నడపడానికి కాని, కొంత (గంథం నడవడానికి కాని
కారణ భూతుడయ్యేటటువంటి వాడినే కదా?

అయితే, “తన్మంత్రం బ్రాహ్మణాధీనం” అన్నట్టు కథ నీ చెప చేతుల్లో. నడవదా
అంటావా? ఉహుల- కథలో ఆడా మగ, పశుపక్ష్యాదులు సైతం మన చెప ఎచేతల్లో
ఉండకపోవడమే కాకుండా, మనల్ని ఎప్పటికి వదలిపెడతారో మనకే తెలియదు.

వారివెంట మనమూ అలా పడిపోతూండవలసిందే. అదీ ఒకందుకు మంచిదే.
మనలో సాధారణంగా చక్కెర వింటివాని నెకసకె ములాడేటటువంటి అందగాళ్ళు,
పహొసుగాళ్లు సర్వసాధారణంగా ఉండటం అరుదుకదా? అయినప్పటికిన్నీ ' పిల్లలు
_నవమన్మధులు కావాలని పుట్టుకొస్తే కొండటున్నామా కోరుకోవడానికి వెనకాడు
తున్నామా? అలాగే వాళ్ల మానాన వాళ్లు పయోజకులై, నలుగురిలో పే
దెచ్చుకుంటే - వీడు మా వాడు! అని భుజాలెగరేయడం లేదా? ఈ య.
రచనలు _చేసేవాడి పరిస్థితీ, మనస్తత్వమూ అట్టిదేనయ్యా! మున ఊహాపోహలతో
పగ్గాలేసి. . వాళ్ళను , పట్టకుండా ఉంటే, మన కథల్లో కనపడే మనుషులూ, వాళ్ళ
పలుకు వాళ్ళు పలికి, వారి కథ వారు నడుపుకు పోతారు! సాటివారూ, తోటివారూ.
ఎలా సతమతమౌతారో మనకు 'ఎరుకలేదుగాని, మన విషయంలో మట్టుకు యింతే!
మనం హాయిగా 'కలం చేతపట్టి కూర్చుంటే పిల్లలు యిల్లు నడువుకుపోతారు. అనేది.
పునరుక్తి అయినప్పటికీ మన తాలూకు యావత్తు చిదంబర రహస్యమూ యిది! -
పనసకాయ దొరికినవ డే అనే. పంథాలోనే, కొబ్బరిమీగడ లాంటి. కాగితం, -
సుతారంగా. నడిచే కలం కనబడటం. తరువాయి క శ్రీకారం. చుట్టవలసిందే.
ఆలోచనలకోసం 'వాటిజన్మస్థానములైన శిరస్సునూ, - కపోలములనూూ, న.

xvi

న న.

చుబుకమునూ తడుముకోవడం, అవి పైకి రావడంకోసం ఒళ్ళు విరుచుకోవడం -.
వగెరాలతో మనకు నిమిత్తం లేదు! చెక్కిళ్ళ ప్రాంతాలలో ఊహలు మొలకెత్తుతవి
అనేది యీ నాటికి అనుభవంలోకి రాలేదు. “స్వకపోల కల్పితము” అని ధీమాగా
చెవ్వకునే హక్కు, అర్హత మనకు సం|క్రమిస్తుందని తోచదు. అయితే. విష్ణోర్తిహ్వో
సరస్వతీ - అన్న ఫక్కీలో - కవికుల వదనాంబురుహ బద్దనివేశా - అని అనుకోవడం
సంప్రదాయం కదా అంటారా? కవనం జెప్పేవాళ్ళ నోళ్ళ, కథలు 'వ్రాసేవారి
మునివేళ్ళ - ఆ యిల్లాలు కాపురం ఉంటుందని నమ్మేవారు ఎందుకు ఉండరాదు?
దానికేం లెస్తురూ-

_ ఇవుడెందాక వచ్చాం?

మనదాకా! =
మరి, మన సంగతి ఏమిటి?
నీవు కథలు వ్రాస్తున్నావు కదా!
ఒప్పించ నక్కర్లేదు - ఒప కున్నాను!
ఎలా ట్రాస్తున్నావు
చెప్పానుగా! |
_ ఎందుకు వ్రాస్తున్నావు? ఇలాటి ప్రశ్న అడిగే అభిజ్ఞులు ఉండగలరని మనకు
నమ్మకంలేదు కనుక, అందుకు వలసిన సమాధానం జౌగ్రత్త పెట్టుకోలేదు.
= నీ కథకు నీతి ఏమిటి? os poe
దానికి ఉన్నదల్లా జాతి! ra

xx x%

al fr
—

3ర్‌.
37.

౨ఐణవరారామీటస

ఆనందలహరి
కనక జానకి

రసమంజరి

ముఖచిత్రం.
అనవుడు - నావుడు
శుద అబటదం

ణి రు
నాన్యఃపంథా

పీఠిక

టుప్‌టీక
చూరిక
ర్‌ం

.. మునిగోరింట .
12.
13.
14.
15.
16.
Ws
18.
19.
20.
21].
22.
29.
. రంగవల్లి,
25.
26.
7
28,
29.
30.
‘31.
Si
88;

మొయిలు

మధ్యాక్కర

మంత్ర పుష్పం

నీలమణి

కామందకి
లాలి

అల్లో నేరేడు

అమరావతి
“మీమాంస”
గిక్షావల్లి
వేదమూర్తులు
గృహిణీపదమ్‌

ఆలాపన
మధుర :
చివురు - వెన్నెల

వైతరథం

మేనక

ద్విపద.

యమునాతీరం -
ఇది మదరాసు

లీల: లగ
. మణిదీపాలు... ౧.
తను తకు. సట

సర్వమంగళ

ద్రౌపదీ వస్త్రాపహరణము....

l
12

"18

25
29
34
38

కథా[క్రమం బెట్టెదనిన...

38.
39.
40.
41.
42.
43.

44.

43

47
ర్‌4
62
66
71
77

45.

46.

84 |

93

99
103
107
110
117
124
133

149.

156
164

112

47.
48.
49.
50.
51.
52.
53.
ర్‌.
ర్‌ర్‌.
56.
57.
58.

59.
60.

| 61.

175

180
186
ఎ. 190
య. 198
.. 208
sh dl

1 62.
63.
64.
65.
66.
6
68.
యఖ భం
లంత

శస ౧.
249 |.

ఆతిథ్యం
సంజెదీపం

ఏష ధర్మః సనాతనః
మంత్రార్హము
గురు ప్రసాదం
పల్లవి

పంచాక్షరి
ఖామోష్స్‌
షాలిమర్‌
తమసః పరస్తాత్‌
సినీవాలి
రవిచంద్రిక

విన వేడుక
ఆనంద కొననం
కనక - వీతె
వనమాల
పదకేళిక
కొమరయ్య కోన

స్వర మేళ

వసంత తిలక
ధర్మపన్నమ్‌
తెనుగు కన్నె
చేగురుమళ్లే
డు-ముావు-ాలు
లేమి లేమి
పాటలీపుత్రం.
సిలువ
తమసః పరస్తాత్‌

ఉత్తపుణ్యం ౨...
దీపశిఖ...

శివోహమ్‌.
భువనగిరి.

al, ఈర
ఎ 2.
. 464
తై!

253
256
267
270
275

278

282
285
289
292
303
313
326
332
334
343
389.

ఎ. 397:
« 4083
«. 418

423
426

435

438

.. 447

451

476.

He
జం 487.
ల నవ్వది

ఆనందలహరి

తురగా రామన్నగారు ఇంటికి ఎదురుగుండా వున్న లోగిలి అరుగుమీద
కూర్చున్నారు.

ఆ అరుగు, ఆయనకు ఒక్కడికే హక్కు, భుక్తం. !

దారిన పోయేవా రెవరైనాసరే ఎదుట నిలవబడి, మాట్లాడిపోవడమేకాని, సరసను
కూర్చున సాహసం చేయరు.

"కారణం వారిమీదున్న గౌరవం

మరిన్నీ వారి గడుసుదనం.

మనిష్కి, చక్కనివాడు, చాలినవాడు.

ఎందుకో ఒకందుకన్నా, ఎవరికీ చేజావవలసిన అవసరం లేనివాడు. ఎవరి
అవసరానికన్నా, అక్కరకు వచ్చేవాడు. '

సాధారణంగా . ఎక్కడికీ కదలడు. ఎప్పుడోకాని, అదన్నా ేవార్యమైతేనే ఏ
ఊరు పోవడం అంటూ లేదు. అదన్నా సకృత్‌. |
= ప్రొద్దునో, సాయంకాలమో ఊరి శివారున, అంళే, ఓ మైలులో పే అనుకోండి,
ఉన్న తమ తోటలోకి పోవడం. :
ఆ బావిదగ్గర స్నానంచేయడం, కాస్సెపు మామిడి తిన్నె జక కూర్చుని, వ
కృష్ణో ఆ రామో అనుకోవడం, మరో కాస్పేవు గోవు వెన్ను నిమురుతూ దాన్ని
మాలిమిచేయడం, దాని తుప్యాయితో, పసిపిల్లడల్లే గంతులు వేస్తూ. ఆడుకోవడం.

ఈలోగా తోట కనిపెట్టుకునివున్న వెంకన్న, పాలుదీసి, తనకో పాలుంచుకుని,
మిగిలినవి వారికి అందీయడం. అందులో సాపాలు బాదమాకు దొన్నెలో వుంచుకుని, .
saga మారేడు వృక్షం (క్రింద వున్న పుట్టలో పోయడం. : న
వచ్చి, నీ అనుష్టానం కానిచ్చుకోనవయ్యా!' అని (మొక్కడం. న.
.. ఓ పది అంగలు వెనక్కు వేసి, అక్కడున్న తులసి, మొక్కలదగ్గర ఏక మోజే
నిలుచుండి, పుట్టలో. నాగేంద్రుడు. బయటకి వచ్చి, హ్‌ రక మళ్ళీ
పుట్టలో జేరుకునేదాకా, తానూ, సూర్యభగవానుడికి అంజరిపట్టి అలాగే. ' ఉండి.
పోవడమూ, ఇంటికి తిరిగి వస్తూ. పిల్లలున్న ఏ యింటి వద్దనో మిగిలిన పాలు
ఇవ్వడం, ఇంట్లోకి వెళ్ళి, ఇంటికైన ఇల్లొలు. తులసిపూజ ముగించుకుని, తనకు
' (ఘొక్కేంత పర్యంతమూ అక్కడే “సిలుచోవడమూ, ఆవిడ ఇచ్చిన తీర్దం వుచ్చుకుని,
' పొడిబట్ట కట్టుకుని, తమ తండ్రిగారు. పూర్వం. అనుష్టానం చేసుకొనేచోట, ఒక్క
క్షణం కూర్చుని, వారిని స్మరించుకోవడమూ, తలుపు దగ్గరగా చేస్తి, వచ్చి. ఆ
అరుగు మీద చదికిరిపడటమూ. ఇది ఈయన పద్దతి! mm ప

మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి - కథలు-2 ఆనందలహారి

ఆ ఎదురిల్లు శివరామయ్యది. అంటే శివయ్య.
వాళ్ళతండ్రీ, తన తండ్రీ సహాధ్యాయులు. తాము డిప్పకాయలు ఇద్దరూ, నీ
నా భేదం లేకుండా, కలిసికట్టుగా మొట్టికాయలు తిన్నారు. తనకు పుష్టివుంది,
దురిపేసుకున్నాడు. వాడు, వట్టి అర్భకుడాయెను! పడలేక, కోనసీమ బ్రాహ్మణుల
వెంట పడిపోయి, అక్కడే ఉండిపోయి, వేదపండితుడై, దేశంపట్టి సంచారం చేసి,
తండ్రికి ఉపచారం చేయవలసిన అగత్యం కలగడంతో, తెలిసి తిరిగి వచ్చాడు.
ఆ పండు . రాలిపోవడంతో, ఇంటిపట్టున ఒక్కడూ ఉండలేక, భ భద్రాద్రి రాముణ్ణి.
నమ్ముకుని అక్కడే పడుందామనుకున్నాడు. రామకోటి సమర్పించాడు. ఎట్టకేలకు
తాను, పదేపదే కోరగా, మాట తీసివేయలేక, తంబుర చిరతలతో సీతారాముల
విగ్రహాలతో, తిరిగి . వచ్చాడు,
పెళ్ళిచేసుకోలేదు.. అమ్మవంక వారూ, అయ్యవంక వారూ చెదురువాటుగా,
అక్కడ ఉన్నా, ఆ బాంధవ్యాలు తిరగ వెయ్యడమన్నది లేదు. అక్కడ (శ్రీ ద్ద రాముణ్ణి
నమ్మినస్టే ఇక్కడ ఈ రాముణ్ణి ణి నమ్ముకున్నాడు. మరే ప్రమేయం అక్క ర్రేదనుకున్నాడో
తొరికోడి కూ -సీవేళకు మేలుకోవడమూ, రామా! అనుకుంటూ ఇంతసేపు
పాడుకోవడమూ, మ. ముగించుకొని, రెండు రూములదాకా, ఓ
పదిపన్నాలు చెప్పడం, ఓ ఇంతసేపు సామగానం చేయడం, అప ప్పుడు, ఇంతపులగ
మేసుకుని, ఓ బెల్లపుముక్క దానిమీద ఉంచి, అదే పుచ్చుకోడం, గుండు చెంబెడు
మంచినీళ్ళు పుచ్చుకోడం, మడివిడిచి ఇవతలకువచ్చి, రాముడికి నివేదనచేసిన ఆ
బెల్లమ్ముక్క రామన్న చేత ఉంచడం, అప్పుదూ రామన్న లేచి వెళ్ళి భోంచేయడం.
తాను వెళ్ళి రామన్నగారి పంచలో, ఆనవాయితీగా పడుకుని ఉండే మేకపిల్లల
పక్కనే చోటుచేసుకుని అంగవ(స్త్ర,ం _ చేసుకుని నడుంవాల్చడం. రామన్నతో. కలిసే,
సంజెపూట, అలా తోటలోకి వెళ్ళిరావడం, తిరిగివచ్చి, ఊరు మాటుమణిగేదాకా, అ.
పంచలోనే. కూర్చునిపోయి, పిచ్చాపాటీ చెప కుంటూ, అప్పడు అక్కడే, రాముణ్ణి
— ఓ పక్క రూము నిద్రపోవడం ఇదీ ఆయన పద్ధతి. రామన్నతో,
ఇల్లాలు సీతమ్మతో తప్ప మరెవ్వరితో మాట్లాడడు. ఆ అగత్యమూ లేదు.
ఒక్క. నవరాత్రుల్లోమటుకు, దివాణంవారు,. పిలిచి వ్రత్యుత్చానం చేయడమూ,

న. కాదనకుండా, విజయదశమి పర్యంతమూ ఉపయాన్నే వెళ్ళి, 'అపరాహ్హమయేదాకా
_వేదపారాయణ చేయడమూ, ఆ క్ష అనంతరం ఆ దంపతులను. త్‌

తాంబూలంమట్టుకు స్వీకరించి, తనదారితాను రావడం. అంతే! టు ee
ప. పండగల్లో “మట్టుకు. దివాణానికి వెళ్ళడం. దేనికా. కే, వారి తాతగారి.
నౌటినుంచీ. వస్తూన్న ఆచారం! అది. మానరాదని వారి. తండ్రిగారి కోరిక!
. చిన్న నాడందరూ రాముడూ. అని పిలిచేవారు,
"అప్పుడు, సరే a గ
ఊరికి ఇందరు. రాములేమిటి?. వీడే. మీ రాముడు. EE,
న “నేవు శివుణ్ణి అందరూ. నన్నలా, పిలిస్తే “సం నోషిస్తాను” nm ఉన్నాక. గ్రామానికి
తిరిగివచ్చిన. రోజుల్లో, టే నుంచీ. రామయ్య సయ్య అలు రామన్న
ఏకో రామయ్య. అయినాడు. వ 1

మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి కం

“ఆనందలహరి

శివకేశవులకు లాగానే ఇద్దరికీ అభేదం! గ్రామంలో వారి, అభిప్రాయమూ
అదరణాకూడా అదే.

అయితే ఒక్క లు తేడా. ఈ రాముడు, ఎవ పాడూ కన్నుల ఎదుట ఉంటాడు
పలుకుతాడు శివుడి దర్శనమే. కాదు.

-ాా. రామన్నగారు, కూర్చున్న చోటనుంచి కదలక పోయినా, ఊరిలో -
ముఖ్యంగా ఆ వాడలో, చీమచిటుకు మంటే ఆయన చెవిని పడకమానదు.
అదెల్దాగంకే, ఎల్లాగో! దృక్షారామ భీమేశ్చరుడటూ - ఇతగాడిటూ! అయితే, ఆ
స్వామివారికీఉన్న "దక్షత ఆ భ్‌ ఈయనకు లేదు. కేవలం భోగట్టా మట్టుకే
ఈయనభోగం!

ఆ (గ్రామంలో, ఆవాడలో మామిడివలస మొఖాసాదారు ప్రావకంలో కొంత
కొలం ఉన్నటువంటి, నాగమ్‌ అనే నగరాజకుమూరి లోగిలి, మాంచిపొసుగా
ఉంటుంది. ఆమె చేసుకున్న సుకృతం కొద్దీ, ఒక ఆడపిల్ల కలగడం, అయిదో నెల్లో,
ఆ పిల్లను తీసుకువచ్చి ఈ రామన్న గారీకి చూపించి, "అయ్యా! వెనుకటికి, నొ
చిన్నతనంలో అంటే అయిదారేళ్ళ ప్రాయంలో, మా తల్లి వెంట దివాణానికి
వెళ్ళాను. అవి దేవీ నవరాత్రులు. మా వాళ్ళు మేజువాణి చేస్తున్నారు. నేను, తాళం
పట్టాను. సభలో: తమ నాయనగారుు, నేనున్న చోటికి రవంత పక్కనే దయచేసి
ఉన్నారు. వారు, నావంకనే కన్నప్పగించి చూడటం మా తల్లి గమనించింది. నాకు
సైగ చేసింది. సభా మర్యాదలు అప్పటికి నేర్పి ఉన్నదిగనుక, తాళం వేయడం
ఆపీ, ఒక అడుగు ముందుకువేసి, వారికీ వందనం చేశాను. తమనాయనగారు, తల
ఊగించారు! మా తల్లి వారికి కనులతో (మొక్కింది.
సభ ముగిసింది. "నారు నన్ను దగ్గరకుపిలిచి “నాకు మొక్కి నచేత, 'రేకపండాలి”'
అంటూ నా చేయి అందుకని, “రాజయోగ్యమగు జవ్వని వయ్యేవులే” అని దీవించారు.
వారిదీవెన నా సుకృతమై ఫలించింది.

తండ్రికి పేరుతెచ్చిన కుమారులు తమరు.

మా చిన్నది, మీ చేతి చలువను రాణించవలెనని we అని,
బిడ్డను వారికి అందించగా..... _

_ రామన్నగారు, వసిదాని మోమువంకచూచి, తలయూచినవారై, బులు వె మోడ్చి,
పకపక నవ్వి, శనాగామ్‌! శ్రీనొథమహాకవి, వైభవంగా దేశసంచారం సేతరుణాన,
ఓ గ్రామంలో - ఒక నందివారికోడలు 'తమకు --. సపర్యలు చేయంగా -
మెచ్చుకున్న వారై - ఒక కందంలో ఆ అందం అంతా ఇమిద్చినారట! స్‌
కూతురిదీ త ” అంటూ పయ్యెద దిద్దినట్లు - ఆ పాపను నిమిరినవారై
= “ఈడొచ్చిన తరువాత కనిపించవేపిల్లా! నా హస్తవాపీ _ ఎంతగా. ఫలించిందో - ఆ
చూదాం!” అని తల్లి చేతి కిచ్చారు.

| అది న. ఇప్పటికి మ పదహారేళ్ళ నాటి. కథ!
అ ఆనాడు మాఘపూర్ణిమ. Ee no
. రామన్న - శివయ్య తోటలో ఉన్నారు. అలా తిరుగుతూ వ 'కబురులాడుకుంటు
న్నారు. తులసి మొక్కలమీదుగా — కస్తురి వాసనలు కమ్మినవి. “నాగేంద్రులవారు
చనవిహారం. చేస్తున్నారల్లే ' ఉందిరా” న్నాడు చ 1 చ్‌! '

_మల్చాది. సద. రామకృషశాష్ర _ కథలు-2

తీరున పరిమిళించేరు. వలపులు వెజల్లేరు. కాని - శివునిలెంక లైనందుకు —-
వారిహృదిని మదనుడుదయించడు. నీ అంతటి ఒంటరులే వారు!” "
“అదేమిట్రా, సదాశివులవారికి, యత్కించిత్‌ మోహినీ స్పర్శకలదని, పురా 5
కదరా!”
“అలాగే, ఏ గానమోహినో, ఇక్కడ. సాక్షాత్కరించాలని నీ అభిలాషా? నీది,
వేదవాక్కు. కదరా! అలాగే కానీ, రానీ-- ”
-- రానే వచ్చింది. సమీపించింది.
రామన్నగారు, ఒక్క అడుగు ముందుకు చేసి అలా చూచారు! శివయ్య,
“ఎవరువారూ!” అని, తనలో తాననుకున్నాడు.
రామన్న వంక చూసి, నవ్వింది.
“అసి! 'నీవశే! మన నాగామ్‌ కూతురు! పదారేళ్ళనాడు, మనమన్నమాట,
-. ఫలించిందయ్యా, శివయ్యా! ప్రాయాన వచ్చి") నా కంటపడవే అని, ఓ
బాలపాపతో అన్నాను. అలాగే వచ్చిందయ్యా. వచ్చినందుకు" సంతోషమే,
చూశాము! తీరా-ా-
చూడగ నల్పు !” అని నవ్వుకుంటున్నారు.
__ అలదానికి, చిడిముడితనం, నిలువు నిలువునా కులుకంగా, మరింత కల
సగౌరవంగా, జాలిగా రామన్న వంకచూచి, వారినిచూపులతో నాన
వారూ, జాలిధలచారు.
కాని, వరిశోధితదివ్యకురంగనాభము...”
' అది, ఠీవులుపోయింది. వారు Sees
“ఏ జాడను, రాగ wpe
దానికి పరవశమయినది..
శివయ్య అన్నాడు: . “నల్లని మేని సంచుదానా, నీ పేరేమి?”
“మీవంటి పెద్దలు గంగీ అని పిలిచేరయ్యా!”
ప్త స వీరి ఇంటిపే వ. గ.

Fg ఈ పరిమళమూ, asl 'పరవశమూ, శాశ్వత మేలే.” ఖో
అది, వారి. హస్తములందుకున్నదై పయ్యెద కద్దుకుని, సరి యొక్కులిచ్చింది.
“నల్లదానా, నా ఇంట రాముడున్నాడే. a
ఆటపాటలతో వాని. నర్శించేవా?”. అన్నాడు. శివయ్య... సగ
నల్లని మేని సంచుతో, అడగరాదుగా” అని అందుకున్నాడు: రామన్న...
“రాదుగా”. వ్‌ na
E “రాదయ్యా. మీ రాముడు. వీలమేమశ్యాముడు.
ఈ శ్యామాంగి. వారికి నచ్చదయ్యా[.
జ న్యానివారికి నలువు గిట్టదు. :
o రాముని పూజకు. కాదీ. బాల పుట్టుక. రాజుల. ల పూజంందుకొనేందుకయ్యూ...
a “రామన్నా, నీ దీవెన, దీనికి శాపమా.” es Se

| మల్లాది ది రామకృష్ణశాస్త్రి - - కథలు-2 '...' ఆనందలహిరి

“శాపము కాదన్నా జన్మకు సాఫల్యము...”

“విచిత్రంగా ఉందే...”
"ఆ వైఖరులే విచిత్రములు. చూడవలెనం'ే, ఆ ఆగమ రహస్య మెరుంగవలె.
క్రీడల తేలవలె.

మనమందుకు తగమని, దీనిని రాజుపాల్లేసినాను.

వెంకన్నా, ఈ నల్లని పిల్ల దానికి, దోశె సెడు జాజురిచ్చి పంపరా. నాగామ్‌
కూతురా, నా పేరు తలచుకుని, ఆ పూలు తురుముకొని, మీ ఇంట నిదురించి,
కోటలో మేల్కొనవే!” అన్నారు రామన్నగారు.

. రామన్నగారి పద్యము, మరునాటికి ఊరిమీదికి ప్రాకినది. ఆ కవనము
జమీందారుల చెవిసోకినది. Fyn వ
నాగాం కూతురు రాణివాస మేలినది.

రామన్నగారు, వశ్యవాక్కులనీ, వారి చేయిసోకడం సో అరకు దేశంలో
తెలిసింది.

— కొప లిం గేశ్యరస్వామివారి. ఉత్సవాలకు శివయ్యా! రామన్నా సందర్శనానికి
వెళ్ళిన సందర్భంలో అక్కడ మేజువాణిలో అందరిలో గమకంగా, మంచి జఒత్తిరి,
మాంచి ఎత్తరి, నాయకసాన్సి. పెండ్యాల నాగి, వీరి కంట వడ్డదాయెను.

“నగుమోముదానా, నీకున్న రూపు ఎవరికున్నదే, అడుగు ముందుకు వేసి, ఆ
గజ్జె నీవు కట్టవే” అన్నారు. అది, అల్లంతనే వారికి. (మొక్కింది. కాని ముందుకు
రాలేదు. “వె పెద్దలు ఇప్పటికి ' మన్నించవలే. ఆ పైన మనవి చేసుకొనేను” -- అన్నది.

“మనవు లెందుకే. ఈ రూపానికున్న లోపము మనకు తెలుసునులేవే ---
ఇలా రా! ఇక మేలిముసుగుతో రా పనిలేదు పైసాలు, ఉత్సవాలకు పయ్యెదకొంగు
రొండిన చెక్కుకొని, చెంగున గంతేసి, స్వామిని" సేవించుకునేవులే. నీ. గొప్పకు
తగిన కొప్పు అమరేనులో అంటూ తలనిమిరి, “ఆట సాగనీయవే” అన్నారు. అది,
నివ్వెరబోయి, అంతలో తేరుకుని, “రామన్నగా రే!” అంది. వారు, చిరునవ్వు నవ్వారు.

“అయ్యా! ఈ MO నేను తవస్సు చేశాను. నేనై వచ్చేందుకు బిడియం
వేసింది. . రమ్మని పిలువనంపే సాహసం లేకపోయింది. ఇక నాజన్మ oe
అనుకున్నాను. లో
రాముడే రూపము యిచ్చాడు. రాముడే వచ్చి లోపమూ తీర్చాడు. ఈ మేరి
ముసుగు తీరిననాడు, వచ్చి 'చెవరను.. "సవించుకు ను: ర
అన్నది. షె | స ప
వారు 'ఒక్కనవ్వునవ్వి, రఘురాముడు జటాధారి. వరము, వా డీయవలెనే.

వీడు వట్టి రామన్న, వీని -సీవలెందుకే..
ఈ రామలింగడు, నీకు సస నేను ఉత్సవానికి పనికిరాని, ప
విగ్రహాన్ని. న కల
— మరోసారి, నే నీ ప్రాంతాలకు వస్తే ers We
నిన్ను చూసి, వ్‌ కొప. వ నిమురక. మాననులే” అన్నారు. మ
“అయ్యా! నా. కొప షన మీ చేతి. దీవెన, విరుల. సరమై నిలిచేనుగా..

ఆనందలహరి

మల్ఫాది రామకృష్ణశాస్త్రి, - కథలు-2

తలచినప ఎడెల్లు మేలుగా, మీచేయి -సోకినట్లు, ఆ భావన లీయవయాస!”. అన్నది,
మనసార మనవిగా, వారు, దయలు మీరగా,
“ఇచ్చినా మెచ్చినా ఆ ఆ రాముడేననే భావన నిలుపవే, '

మేజువాణీ పునః ఆరంభమైంది......

-- ఒక పర్యాయం, ఏం "జరిగినదంే, నాగేంద్రుడు విహరించే ప్రాంతాన
చంపకారణ్యమైతే, మేలుగా ఉండేనుగాని, అని తలచి, రామన్నగారు, ఆ మొక్కలకోసం
తునిగ్రామం వెళ్ళడం సంభవించింది. రంగసానితోటలో అవి, కొల్లలు కాని, ఎవరికీ
ఇవ్వదు. అమ్మదు. వెలకు దొరకవా అంటే దొరికేను కానీ అది, మేలుజాతి
వాటినే తీసుకు వెళదాం అనుకున్నారు రామన్నగారు.

తోటలోనే రంగసాని ఇల్లు,

రంగసాని, ఓ బరికె చేతపుచ్చుకుని, కేకలు పెడుతూ ఉరుకుతూంది. ఓ
పది 'పన్నెండేళ్ళపిల్ల పంచె విరిచికట్టి, అందకుండా పరుగెత్తుతూ, తోటంతా కలయ
దిరుగుతూంది. .

.... రామన్నగారు తోటలో అడుగు పెట్టగానే, పరుగులు తీస్తూన్న * పిల్ల, అటునుంచి,

దూసుకుంటూ, ఇకే వచ్చింది. రామన్న గారు నడుమొడిసి పట్టి నిలవేశారు.

“ఎందుకోయ్‌ - ఆ పరుగు” అన్నారు.

“కనా పరువు దీసేందుకు!-” అంది, తరుముకువచ్చిన తల్లి. “ఏళ్చాస్తున్నాయ్‌....

ఏపోణెములేదు. మగరాయుడల్లే, పంచ ఎగకట్టి చూడండీ ఆ. వేషం. నేజెపితే వినదు.

చేజేసుకుందామం శే. అందదూ. రేపోమాపో ఓణి వేసుకునే ఈడు!”

లంగాయే కట్టందే! స. .
_రెబటల్లే ఉం్థే, లంగా. బాగుండదట. గుమ్మటం లాగుండాలట! తనకు

బాగుండదట తా నిలాగే ఉంటుందట!

వీ పె లన్నా, ఏమేరంగా, ఏదే నీ కూతురు? అంటే ఏం జె ప్పేది?. ఈ
కుమ్మరాం. అని జెప్పేదా? నా ఇల్లు నాతోనే జెల్లు! క
ఇవా నా వల్ల కాదు. ఎవరివల్లాకాదు. మంచి క చూసి ఆ రెక్క విరిచికట్టి,
a రామన్నగారి. "జగ్గర కీడ్చుకు "పోతా? ఈ తిక్క, ఆయనొక్కడే కుదిశ్చేది!
ఓసే పెద్దీ నా స్వోమిరంగా, వారు ఏకళనన్నా ఉండి, నీమీద చెయ్యేస్తే, నీకు
'వీనుగుమొత్తంత మొత్తొచ్చి, గున్నల్లే కూర్చున్న చోటనుంచి లేవలేకపోతే, అప ప్పుడు
నా కళ్ళు చల్లగా ఉంటాయే! అంతే. నీ కిదే మందు” అంది..

_రామన్నగారు నవ్య. “అవును. అదే మందు!” అని పిల్లదాని వెన్ను నిమిరి,
నడుంతట్టి, “పిల్లా! నీ కా ఘనత కావలసినంత! ల "మనసుతో మోసుకు
వచ్చాను. నీ, య మీద వేశాను! పై మాసంలో లంగాకట్టు నెలలో ఓణి
వేసుకో! నడుమలాగే ఉండనీ, నాగరీకత "హెచ్చనీ. ఇదిగో. మ్మ పిల్ల నీ ఇట్లు
నీతోనే చెల్లు. కాదులే! రాముడు, కానియ్యడులే! ఇ త.
ఎదుటపాని లేందీ, ఎలా _ఊరేగుతాడు? గరుడ. వాహనం శవంంమ్యడునా
“ఇక్క. అమ్మ. వెంట, ఇంట్లోకి పోవే పిల్లా! "ఎండ తగలకుండా. ఉంటే

ee
య

చా |
నీ

మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి - కథలు-2.

"ఆనందలహారి

రేపీపాటికల్టా వెన్న ముద్దల్లే ఉండేవు. నీడవట్టున ఉంళు నీటు పెరుగుతుంది.

వెన్నెల్లో తిరిగితే, కన్ను పెరుగుతుంది. ఓణి వేసుకోంగనే వయ్యారం వస్తుంది.
కురికి కులికి, కోటికి పడగెత్తవే ------ ” అంటూ తల తడిమారు.

దానికి మొగాన కళ, చూపుల్లో రవంత బిడియం. రంగసాని గమనించి,
“అయ్యా, మీరెవరో దేవుడల్లే వచ్చారు!” అంది!-

“దేవుణ్ణి కాను రాముణ్ణి"

“అం కే?”

“వాల్లే వాళ్లే, తురగావారి రాముణ్ణి!”

“అయ్యా! అయ్యా, ఏమిటి నేను చేసుకున్న పుణ్యం!”

“మూ తోటలే నాగేంద్రులవారు, విహరించే ప్రదేశంలో ఓ నాలుగు చంపకం
మొక్కలు వేయడం.”

“అంతకన్ననా, అయ్యా! అందుకోసం తమరు రావాలా? తమ సెలవైందంశే,
యో తోట బళ్ళ కెక్కించి నేను తీసుకురానా?”

“తోట తరలించుకు వస్తే నీ చిన్నదాని సిగలోకి ఫూవుళెక్కడనుందచి కెచ్చేవ!
నాగేంద్రుడికివి చాలులే!”

“తమచిత్తమయ్యా! యం మరి, నా బిడ్డ...

“నీ పెద్దరికం నిలిపేనులే. అది. కోరింది ల. నీవు కోరింది అది
కొల్లగొంటుంది. i
రామన్న గారి తోటలో, నాగేంద్ర విహారానికి చంపక వీథి ఏర్పడ్డదాయెను.

ఒకనాడు... వారు యథా ప్రకారం అరుగుమీద కూర్చునిఉన్న సమయాన, ఓ
పాతికముసె పై ఏళ్ళ బ్రాహ్మణుడు అంగవ స్త్రధారి, మాసినగడ్డంతో, రుసరుస, దారిని
పోతూ, సొమన్నగారి యిళ్లైక్కడయ్యా!” అని ఓ కేక వేశాడు.

49 రామన్న?”

WE) రామన్నా, యీ ఊరి మొత్తానికి ఏ రామన్నున్నాడు... శే!

ఓ, వాడా! ఎవరినడిగినా చెపుతారు!”
అహ నువ్వందరిలో జమ కావన్నమాట”
_*“కానులే. మాట! నీ పేరుల.”
“ఎవరినడిగినా చెపుతారు!”
శనీ పేరు నీదగ్గిర లేదా?---”

“దేశం మీదుంది!” ఆఅ బ్రాహ్మణుడు కొంచెం పొగరుమోతుగా. అనేసి
పోయినాడు. రామన్నగారు పోనిచ్చారు.

అనాడు... ' సంజె ముదిరిన తరువాత, రామన్నగారూ, : వయ్యా, తోట
మొగదలకు వచ్చేసరికి, అక్కడో అడ్డల పాలకీ దిగిఉంది! ఒక బోయీ, వీరిని చూసి
పరుగువచ్చి, “అయ్యా, పాలకీలో మా రాణీగారున్నారు. దాహమైంది. మౌ చేతి
నీరు పుచ్చుకోరు. ఏం చెయ్యమన్నారు?” అన్నాడు. ad ల
“దయచేయమను, సలక్షణంగా, పం సను విశ్రమించ్స.! దాహం ౨ తీక్చకోవచ్య"
అన్నాడు కు : peg స

1. మల్లాది. రామకృష్ణశాస్తు - “ కథలు-2. : |

. పాలకీ విడిచిరారు.”
“పరువు విడిచి వీరూ రారా”
“వారు మా :కంట పడరాదయ్యా!”
మీరు అటు పొండయ్యా! మీ రాణీగారు, వయసు మళ్ళిన వారైతే, మా
తోబుట్టువుతో సమానం. చిన్నవారైతే, మా మనుమరాలితో సమానం. మా వద్ద
యా “తెరచామెందుకల్పీ! మీరు పొండి! అమ్మాయ్‌, రాణీగారూ, యిలా రా,
అమ్మా!’ అన్నారు శినవయ్యగారు, “పాలకీ ప్రాంతాలకు కళ్ళ
రాణీగారు, తెరతొలగించుకుని వచ్చారు.
“ఆహా! దేవకన్యలాగున్నావు మా తల్లి - యీ 2a ని కోసమే
వచ్చినట్లుందేమ్మా” - అన్నారు శివయ్య.
“ఏవయ్యా (బాహ్మడా, ఏలినవారము, నీవు అని అంటున్నావా?--
ఎన్నడూ రాజదర్శనానికి పోలేదా? నీకు ఎవరిశెలా మరియాద చేయాలో
తెలిసినట్టులేదే!”
“మాకు, తెలియదమ్మా, మన్నించండి. ఏం మర్యాదల కోరేరో సెలవిప్పించండి.”
“మాకు దాహ మౌతున్నదని, శృీవకులు మనవి చేశారుగా, మేము యో కటిక
నేలమీద మా పాదము మోపము మీరు పోయి, తెండి!”
“మీరు పుచ్చుకునే (గుక్కెడు దాహానికి యిద్దరెందుకమ్మా! మా రామన్న
పోతాడులే. రాణీగారూ, మాతోటలో వెండిపాత్రలూ, భమిడి షన. లేవు.
' ఆకుదొన్నెతో దాహం పుచ్చుకునేందుకు తాము అంగీకరించాలి.” వ.
.. మంచిది, ఆ బ్రాహ్మడిని వేగిరం. ప
,... రామన్న గారు తిరిగి వెళ్ళాడు.
“ఏమయ్యా” అన్నారు రాణీగారు.
బ్‌ “అమ్మా!” ల ల
“ఆ వెళ్ళిన (బ్రాహ్మడికి వినయమేలేదే, మా సన్నిధిలో తలవంచుకుని
నిలుచుండడేం? చిచ్చ మెత్తుకుని బతికే వాడికంత తలబిరుసుతనమేం?”
“అమ్మా! రాజీగారూ, వాడుబిరుసో, మెత్తనో తమకేల! ఆడపిల్ల ఎవరైనా, ఆ
| సీతామ్మవారేఅని, నే అనుకుంటాను. తాము అన్నదానికి అందువల్లనే ఆగ్రహం
రాలేదు. అమ్మా! తమకు, ఆకలా, కేవలం దాహమేనా? దాహమే. అయితే, యిలా
చిరాకుండకపోను. ఖ్‌.
సు “బ్రాహ్మడా, నీవు నోరెత్తకు. జ
వారా శివయ్య, తామసం అణచుకుని ఊరకున్నాడు. ue
వ “రామన్న. దొన్నెలో. నీరు పట్టి తెచ్చాడు... అందించబోయినాడు... రాజాం
మరింత ఆగ్రహం వచ్చింది... స.
శ బ్రాహ్మడా! ఆగక్కడ! మాకు అందించే. అర్హత. క నీకున్నదా?

మీ ఉత్తరీయాలు. అక్కడ. పరచి, అది, అక్కడ. ఉంచు. కళ్ళు మూసుకు
_వెనుదిరుగు. ae a eC

| మల్లాది రామకృష్ణశాస్తు - ఆ కథలు-2

వారు, అలాగే చేశారు. రాణీగారు అందుకుని దాహం తీర్చుకుని, ఒక కాసు
ఉత్తరీయాల మీదికి విసిరేసి “తీసుకు సెలవు పుచ్చుకోండి” అన్నారు.

శివయ్య “తమరెనరో సెలవిచ్చారు కాదు,” అనగా, రాణీగారు --

“మేము సెలవియ్యాలా? ఎవరినడిగినా తెలుస్తుంది” అంటూ వెనుదిరిగారు.
రామన్నగారు పకపక నవ్వుతూ, రాణీగారి చేయందుకుని “ఓరీ!” అన్నాడు.
రాణీగారు, “శివయ్యబాబూ పాత దాసుణ్ణి భాగోతుల బుచ్చిగాళ్లి” అంటూ
సాష్టాంగపడి, లేచి, “మీ ఉభయుల దర్శనంచేస్తే సే తరించుతానని, మా మేనమామ
చెప్పాడు. పంపాడు. ఏదో నా కూసు విద్య మీరు చిత్తగించాలని యీ అనకతవక
చేశాను ఆటల. అని చేతులు జోడించాడు.

శివయ్య వాణ్ణి కౌగిలించుకుని, “నేనూ, వీడూ నీ ఖ్యాతి విన్నామురా -
నీ మేనమామవున్నాడే. మాలో ఒకడురా. నీవు మాకూ అల్టుడివేరా! అల్టుడొచ్చి
మావల భరతం పట్టడం. ఆనందంగా ఉందిరా, అబ్బీ! _వదనాయనా పోదాం.”

“మా మామలు యీ కటికినేలవె పై పాదము మోపరాదు. పాలకీ ఎక్కవలె....

“యీ అల్లుడు, ఓ పొం ---- అని కూత పలి. అన్నాడు బుచ్చిగాడు.
రాణీగారల్లే అన్నంతా చేశాడు.

“వచ్చినందుకు. ఒక్క. పది రోజులుండిపోరా” అన్నాడు రామన్న.

“పది రోజులు కాదు. పొమ్మ నేదాక ఉంటా! మీ అమ్మాయినీ, పిల్లల్నీ రప్పి స్తే.”

-- అలాగే ఒక్క మాసం ఉన్నాడు. వారానికో సారి తన విద్య చూపించేవాడు.

అందుకోసం చుట్టుప్రక్కల గ్రామాల ప్రజ, అక్కడే ఉండేది.
.._ రామన్నగారు అన్నాడు -- “నీ వేషం చూచి, మగవాళ్ళకు క
అ బ్రహ్మ నిన్ను ఆడదాన్నిగా ఎందుకు పుట్టించలేదురా? పోనీ యిలాగే పుట్టినా, ఆ
వేషం కళ్టుక్షణాన అన్నా ఒక కొంచెం ఆ పోణిమి నీ కీయలేకపోయినా డేమిరా?...
మన ఎరికను యిలాటి రెండు మూడు లోపాలు కనబడుతున్నాయి. అందుకే
కాబోలు ఆయన అపూజ్యుడైనాడు” అంటూ ఆ ముక్కలే పద్యం కట్టారు.

“శివయ్యమావా. యీ మామ పద్య మిచ్చాడు. అల్లుడికి, నీవేమి యిస్తావు?”

శా “నా తంబుర చిరతలు, నాయనా. ఎన్నటికో ఓ .నాటికి, నీకూ,
యిప్పటి శక్తీ ఉత్సాహం తగ్గుతుంది. ఈ వేషాలు పోయే వయసు దాటుతుంది.
అప్పుడన్నా ఓ పిల్ల పాపతో వచ్చి, రాముణ్ణి నమ్ముకుని పడుండరా. వేదపారాయణ
చేసుకొనేచోట, రాముడు, న్‌ టు వ్‌ వంశాభివృద్ధి అవుతుందిరా” అన్నాడు
శివయ్య. - మ
వారి పాదాలు కళ్ళకు. అద్దుకుని, సెలవు: తీసుకున్నాడు, బుల్చిగాడు...
ం అప్పటికి రెండేళ్ళాయె - =. కాటకం.

వాన వెనకబట్టై, గింజ రాలకపాయె. :

"2. రామన్న" గార భూమి యావత్తూ, అనగా, జంటుపల్లి, పండకపాయె. య,

ఊరికి చింత లేకపాయె.. వారింట, నిలవ ఉన్న గింజలు. ఊరికి. సరిపాయె.
కాని, అలా కాలం వెళ్ళబుచ్చనియ్యరే. ఏలేవారు! ( Fores
ఆక్‌ హా. తడ. rt

.. ఆనందలహర్తి |

ఏమున్నది యిచ్చేందుకు? పండని చేలూ, పాటి es నిండుకున్న గాదెలూ, .
ఎండిపోయిన మూగ జీవాలూ.
ఊరు రామన్న దగ్గరకు వచ్చింది. “పరగణా విడిచి పోతే యీ. ఒత్తిడి
ఉండదండీ.” రామన్న “నుంచిదే” ara “కాని యింతకాలం వారిపాలనలో
ఉన్నాము. (ప్రభువులని గౌరవించాము. వెళ్ళిటవ ప్పుడు చెప్పి వెళ్ళడం ధర్మం.
వెంటనే దర్శనమైతే మేలే! కాక, ఆటంకం కలిగిందా, వారికి ఈ వర్తమానం
అందేదాకా, అక్కడే ఉండండి. అక్కడే పరుండండి కలో గంజో అక్కడే. కాచుకు.
తాగవచ్చు” అనీ అన్నాడు. ఊరివారు అలాగే చేశారు. వీళ్ళ ఎదుట పడటానికి
జమీందారులు జంకారు వాళ్ళను తరిమి వేయించేందుకు చెనకాడారు. 'అయినా
వాళ్ళ అవస్థ ఏమిటో అర్ధం చేసుకునేందుకు, మధ్యవాళ్ళు అవకాశం కల్పించకపోగా,
యిదంతా స. రామన్న" ప్రోద్బలం. తమ మీదికి దండు పంపాడు అని, మనవి
చేశారు. జమీందారుకు తామసం వచ్చింది. ఈ మూకను చెల్టాచెదరు చేసి,
రామన్నను యీడ్చుకు రమ్మన్నాడు.
అప్పుడు రాణివాసమున్న కేతకి గంగి, నాగుపామళ్లే పీప్‌, “రామన్న గారికి.
ఆ అవమానం చేశావో, (ప్రజలు నిన్ను బ్రతకనీరు” అంది. వారు పెడసరంగా
నవ్వారు. భటులను ప్రజల మీదికి 'దూకమన్నారు.
వాళ్ళు దూకారు. 'చిక్కున బడ్డారు. వాళ్ళని, అందరూ re స్తంభాలకి
విరిచి కట్టారు.
కొందరు ఆ ఆవేశంలో కోటలోకి జొరబడపోయినారు. అంతలో. తెలివి
తెచ్చుకుని, రామన్న గారి ఆజ్ఞ లేదు కదా, అని, ఉన్నచోటే ఆగిపోయినారు..
' జమీందారు లోన గడగడలాడి పోతున్నారు. గంగాయ్‌ ధైర్యం చెప్పి, రామన్నగారి
వద్దకు వచ్చి, వీన్నవించుకుంది. వారు లేచారు. “ఒరే ట్లో అలా ల
వస్తారా” జక అన్నారు, లోపలికి. వెళ్ళి. ( ప
ళీ ఎలా... Er
“అలా దివాణం దాకా?”
“ఎందుకో?”
“ఏిలినవారి...”
/ “దర్శనానికా?”
దో షమౌా..
తిండికి లేదని 'దేవిరింపా?”
“మరో దేవురింపుకు. ప
“రామా! రాను కవి కుంజరు హస్తము ు ్రిందు చేసి తాపండక బంటుపల్తి, అది
పండెనొ... యో కనుమూల ధారుణీ మండల నాధుబోలు ఒక మానవ మౌత్రువి
వేడబోవునే... ” అని. 'వాపోయినాడు శివయ్య. se
- “శివుడూ, వాల్మీకుల వారికిమళ్లే, కన్నీరుతో కననమొచ్చిందిరా, నీకు!” అని
నవ్వుకుంటూ శివయ్య. మొర్రో 'మంటున్నా వినిపించుకోకుండా, దివాణానికి
జేరుకుని, ఆ పరివారం కట్టు విప్పించి, తాను వచ్చానని, 'లోనికి వర్తమానం
పంపించారు. జమీందారు. .వణుక్కురిటూ.. వచ్చాడు. శ్రామన్ను ం. . వారిని చూచి

చేజాపి, “ఏలినవారూ, యాచిస్తున్నాను. కోరినది దయచేయండి. ' నేకోరినది వీరి
మీద తమ కటాక్షము! ఇంతకాలమూ మీ పరివారము మిమ్మల్ని బంది చేసింది..
మీ ప్రజలకు మిమ్మల్ని దూరం చేసింది.

కోటలో ఉంటిరి. పరగణా .వండెనో, ఎండెనో మీకు ఎరుక లేకపోయింది. వీరు
మీ మీదకు దండు రాలేదు. తమ సన్నిధిలో మొరె పెట్టుకుందామని వచ్చారు.
నేనే పంపాను.

ఎలాగూ కోట వెలుపలికి దయచేశారు కనుక, మన గ్రామాల సౌభాగ్యం
తిలకించి రండి. నేను తమ వెంట వచ్చేను. చేలుగావవి ర. ఒక ' గింజలేదు.
నీటి చుక్కలేదు. . చిత్తగించండి. ఇందులో తమ పాలు స్వీకరించండి” అన్నాడు.
అలాగే తీసుకువెళ్ళి వరగణాఅంతా వెంట ఉండ, చూపించాడు. జమీందారు
కంట ఏకధార! “రామన్స గారూ!” అంటూ, వారిపాదముల తడిపి వేశారు. రామన్న
గారు నవ్వారు “ఏలినవారూ, మీ కన్నీట తడిసింది నేల. యిక కరవుండదు”
అన్నారు. అప పడే ఓ వంతి కారుకమ్ముకొస్తూంది. నా గేంద్రుణ్ణి స్మరించారు,
రామన్నగారు కుంభవృష్టి తడిసి, మనిషె షైనారు, ఏలిన వారు.

ఆ ఊరు లేదు ఆ మేరకిప్పుడు "పేరు లేదు. రామన్న గారు కూర్చున్న - ౪
అరుగు లేదు. అ తోట లేదు. ఆ పుట్టలో ఆ Mae జల
జ్ఞాపకంలో వారున్నారు! వారి ఆనంద. మున్నది!

|_మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి - కథలు-2 (11) . అఆనందలహరి |

కనక జానకి |

- పక్కలో కూర్చొని చక్కలిగింతలతో నిదుర. మెలుకువ - తెప్పించినది:
- *వగలు...నిదుర..”. నా. _ నిదుర కలత చూసి పకాలుమన్నది... “పనికి...
చెరుపంటారు..._ పెద్దలూ” చెక్కిలి వొక్కుకుపోతూందీ: లేచి కూర్చున్నాను,
మత్త్తు విదిలించుకుంటూ-

“రేపు ఉదయానికి తిరిగి ఆఫీసుకు జేరుకోవాలా... రాత్రంతా ఇహ... బండి
కుదింపులో 'నిదురలేక”

“పక్కను. నేనూ లేక...”

విరుచుకుంటూన్న, ఒళ్ళు ఆ పొళాన ఆపి, కొంచెం చిరాకుగా, ఎకసె సెక్కం
వనికిరాదనే . అదమాయింపుతో, ఏమి టీ వాలకం? అనే ప్రశ్న, చూశాను.

“ఇంకొ. మీకు నిదురే?” నేను రెప్పలు ధూకుడుగా అల్టార్బాను. ప
“మేలుకున్నా ఇంకా కలలే” .-' పాఠం చెపుతున్నట్టుగా నన్ను వ ఎట
కట్టినా తొణకని _బెణకని ఠీవి చూసి చూసి, ముందుకు వచ్చేసింది.

న “నీవ అంటూన్నది ఏమిటో. తెలుసునా” . తు కోపం దాచుకో
_లేకపోయినాను. మ
౨ *ఆహా మర్కి మీరు అనుకుంటూన్నదీ తెలుసు.” న జ టా
నా మొగం రమారమి కందగడ్డ wos ఆమెకు ఏమీ, చీమ
కుట్టినట్టుగానన్నా. లేదు. న |.

| అన్నీ అబద్దాలు.”

.. “అవును. మీరు ఆడినవి, అనుకున్నవి.” షై

నాకు వింటూన్న కొద్దీ తామసం ముంచెత్తుకువచ్చి . జవాబు. _ చృడానిక
నోటమాట "పెగలలేదు. |

= అమె నోరు చేసుకుంది.

“అవును ముమ్మాటికీ మీరు నన్ను విడిచి 'ద్రతుకలేరు. సు! లేనిది ఇక
జీవితం ఎడారి: నేను ఉంటే (బతుకంతా బంగారుపంట - మూడునాళ్ళ .
ముచ్చటలో మనము మురిసిపోయిం దెంత? అబద్దాలు! ఎంత ముందు.
_చూవున్నదండీ, హస. స్‌ న మ్మ ష్‌
కఅలాగా?" BOM: | జ య
Was చురి యిలాగా కూడాను: పట్నవాసం. నుంచి 'బంగారుతండ్రి. పల్లెటూరు
పావనంచేయడానికి దయచేయగానే పడుచెవతే ఊరుకుంటుంది? ఊరుకోని
వయసుగత్తె ఆసామి" వంట. పండించేందుకు. ఎంద. "రెన్ననినా, వాద్దుమీరకుండా. ఎలా '
ఉంటుంది: 'ఎవరిమాటో కాదు.. 'నేననేది, నన్నే: ఏంచేశాను, మీరు 'వస్తూన్నారనగానే
ఎవరో. ఎలా ఉంటారో అలాటివా' “రవునో కాదో. కొకఫోయినా .. అదెంత. న!

మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి, - కథలు-2 12) కనక జానకి

మన చేతిలోదేకదా, అని ఎన్నెన్ని ఆలోచనలకు పోయినాను. ఎప్పుడు వస్తారో అని
ఎదురు చూశాను. రాగానే పనిగా మీకంటబడి చూసి కవ్వించాను. తలుపు
చాటున నిలుచుని మీరు చూడకుండా ప తల RR బిడియం
విడిచి పిలచాను; . అవునా?”

లీనా కంత గర్వం లేదు.”

“లేకపోతే తెచ్చుకోండి, నన్నుచూసి అయినా నేర్చుకోండి నాకు నేను అందగత్తెనని
ఎంత _ గర్వమనుకున్నారు”? : అందానికి కాని, ఐశ్వర్యానికి .కాని నా కాలి గోరికి
సరిపోయేవారు, ఈ ఊరిలో ఎవరున్నారు?” Fe
' “అవును ఉండరు.”

“ఒకవేళ ఉంచే, మీరు నా కోసమనే ఉండరు.

“అది నేను ఒవ ప్పుకోను. నీతి ప్రధానంగాని.” :

_ “బూతుకు కూడానా? మీ బులిబుచ్చికాలు నమ్మే అంత నంగనాచిని అయితే,
మీ రాడేమాటు. నే పొడేపాట అయేది...అప ప్పుడు మీరు, మనసులో ' అంచనా
వేసుకున్నందుకు సరిగా మూటాముళ్లే కట్టుకుని రెండో. కంటివాడికి తెలియకుండా
యింటిలో పావలను యింటిలోనే విడిచి, “మీ వెంటబడి, మీరు ఎక్కడికి. వెళ్ళితే
అక్కడకువచ్చి. తాళి కట్టని 'తలువుచాటు కాపురంచేస్తూ, మీరు రమ్మంచు రావడం,
పొమ్మంటే పోయేచోటు లేకపోయినా పోవడం... అదేనా మీరు నేర్పే నీతి?”

L “నీవు పొరబడుతున్నావు... 'వీమీద నాకు పవిత్రమైన (ప్రేమ. ష్‌.

“ఒళ్ళు తెలిసే జడ. యింకా నిద్రలో కలవరింతలేనా, మీరంత

పవిత్రమైన పేమ ఉన్నవారని తెరిస్తే మీ చాయలకే నేను రాకపోదును; అదంటే.

స ణ్‌ 1] స
అ-ాహాల.. క. en క

“అవును భార్యకు భర్హమీద, భక్తునికి భగవంతునిమీద ....' అలాటి అనురాగం
వవిత్రమని అంటారేమో, అది నాకు ఏలా తెలుస్తుంది. భిర్హ లేడు. భిర్డ లేకుండా
_భార్యాత్తం నా నొనటను విధిగా. (వానీన. భగవంతుడు ఉండీలేడు.”
వల్‌ చీకటి తప కు వెంపరలాడే ఒప పృలకువ్పలందరూ తెచ్చుకునే సాకే ఆమెకూ.
చిక్కిందని నా వెనుకటి అనుభవాలను పోల్చి చూసుకుని నాలో నేను సనక వ
అది ఆమె ఏలాగో .'కనివె పెట్టింది. మళ్ళా అందుకున్నది. లల
“అందుకనే మీరు. - అనుకుంటున్నారు. ఆ. అగచాట్ట్లై నిజమై ఎందుకూ
'కొరగానివాడే నిజముగా మగడైతే ఎందుకు తను మనసిచ్చినవానితో “లేచిపోరాదూ
అని. అంతేనా? . మీరుకాదని మోరాయించబోకండి. క

“నేను ఎందుకు యెవరితో నైనా లేచిపోవాలి?....

. కమ మునసబుగారికి, మా అక్కయ్యను మొదటి" మనువుకు యిచ్చారు: కావురం.
లేక వయసు -. గడవలేక. ఆమె అయేడే మా పాలెగానితో. మరో. తాలూకాలో,
కాపురం. పెట్టేంది. “కడుపు ఓనాడు నిండనీయండి, నిండక పోనీయండి, కరువుదీరా
మగడంటూ" ఎవడో. ఒకడు. దొరికినదే. చాలు... వదివేలనుకున్నది.. 'దాని మానాన
అది. సుఖవడుతూంది. ' అంతకుమించిన . నోములు నోయలేద్యు. బూతులో. నీతి
నిలువుకుని ఒకడి. నీడనే బదిగి ఉంది... =

"కనక జానకి

మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి - కథలు-2

“మా బావకు నన్ను కట్టబెట్టారు: మావాళ్ళు అంతా సిద్దమే... "అల్లుడినోట
శని ఉన్నదని మావాళ్ళకీ, “ఊరివారికీ తెలిసినా, అస్తిచూసి అది పరాయిగా
పోకుండా, నన్ను ముందుకు తోశారు.

“నేను మరో . మరో = దాన్నయితే. మ తినక మేసి క.
మేడిపించి ఏ నూయో, గోయో .చూచుకుంటానని హంగామా చేసి. కొంపంతా.
ఓ కొలిక్కి దీసుకు రావలసింది. కాని పెళ్ళిమాట వినగానే ఎగిరి గంతేసినంత
సంబరపడి సై6 అన్నాను. ఇంకా ముహూర్తం: ఎన్నాళ్ళో ఉన్నా ఆవాళనుంచే
అక్కయ్య నగలన్నీ పెట్టుకుని, కట్టిన కోక కట్టకుండా. దాని చీరలన్నీ కట్టుకుని నా
అంత సిగ్గు మాలిన కిఖండి యింకొకతె లేదన్నంతగా తయారయినాను, అవును.
'నాదేంపోయింది? నలుగురూ నన్ను. చూసి నవ్వితే, యెందుకో తెరియకపోతేనూ
నేను. బిడియపడటం.. అయినా నవ్విన. నాపసానెవతె మా పరగాణాలో అన్నిటిలో
నన్ను మించే . దొరసాని?

... “లోకానికి జ్ఞాననేత్రాలేకొని, అవసరం వచ్చినవుడు అనలున్లు కళ్ళు మూనుకు.
re అది, నావంటి దానికి యెంత ఉపకారం? అందరూ అన్యాయం అని నా పెళ్ళికి.
అడ్డుపడి చెడగొడితే నాకు 'యింత న్యాయం యెన్నటికన్నా జరగడానికి వీలుంటుందా?

' *ట్రోక్రం ఏమనుకుంటుంది. ఏం ఉంపేనేం ఏం లేక పోతేనేం. యేడుతరాలు
జూ” తరగనంత ' సంపద - . ఉంది. పిల్ల సుఖపడుతుంది. అదం? మెసలుకునే
' నేర్చులేక అలా అధ్యాన్నమైపోయింది కాని. “ఇది తెలివిగలభిడ్డ! ఇంతకూ దానికి
అదృష్టం. ఉండి నిండిన. యింట మెలగవలసిన యోగం, త్రోసుకు వస్తూండబప్టే,
ఆ పెద్దదానికి అలా పోయేకాలం వచ్చింది. ఏ దైవమో తిన్నగా చూచే, దానికి.
కడువున రండు కాయలు కాచి... ల .
వ. “నన్ను నవ్వనీయండి.. ఇవ్వు డా... సంగతులన్నీ తలచుకుంశే ఉక్కిరి. చిక్కిరిగా
చక్కిలి. గిలవుతూంది. నా కడుపున కాయలుకాయడం!... లోకం కళ్ళు మూసుకుని,
అక్కరలేని. అబద్దాలు ఆడుతుంది: దైవం... తలవని తలంపై అనుకోనివి కూడా
య. చేస్తాడు. 'మునలం 'కినలయించీతే.... "ఆ మగనితో నాకు నెల మనలడం...
ఆయన. ఎన్నడూ. నా జోలికి రాడు: ఎద్దల్లే పొలం పోతాడు. 'మునసబీలో
Ch వేగ, - మొద్దల్లే నిద్దరపోతాదు, ఆ పోడిమే యేమిటో యెరుగని
వుటకు "అది. అందరూ ఎరుగున్నదే. స
“అందుకనే నేను: తొలిసారి ₹ళ్ఫోనుకున్నానని జే ఊరు అట్టుడికినట్టుడికి
పోయింది. ఎవరా ఆ రాయడు అని ఆసామీలందరూ అంచనాలు వేసీ చూశారు.
అంతుచిక్స_ లేదు, నన్ను .నిలవేసి “ఎవడే. నిన్ను నిలువు దోపీడిచేసీంది?” ' అని
అడగడానికి ఎవరికీ నకల చాలలేదు. | ఆయనకు ఆ గొడవే. పట్టించుకో
నవసరము లేదు.
లేకపోతే మానే ద మనిపె షైవుట్టిన' తరువాత, ఆ మాత్రం అభిమానమన్నా
ఉండకూడదా అంట. అబ్బె! అ "విషయంలో ధర్మరాజు; చేతకాని మగడు ఏమో
చేశాడని వెనుకటికి ఓ సామెత ఉంది. కాని. అందరూ అలాంటి. వాళ్ళు. ఉండరు.
"అందులో మా మామ: "సరి. నా యిట్లు 'బంగారంగానూ... నన్ను. యిచ్చింది.
ఎక్కడో పరాయి. చోట కాదు. సయామూ "మేనమామకే. అని చెపుదామని మొదట

మల్టాది ' రామకృష్ణశాస్త్రి క కథలు-2 కనక జానకి

అనుకుంటూనే అది వదిలి ఎక్కడో ఎత్తుకున్నాను. అంతలో ఉంది నా తెలివి
- అం అబ్బ! నవ్వకండి. కొంటెతనం చేస్తే నా మీద ఒట్టుసుమండి. వదలండి,
మాటరానీయకుండా చేస్తే మీతో మాటాడను అమ్మ! ఆశే ఊహు6 ఎవ డూ
మీకు అదే రంధథి..అదే మా ఆయన కుంశునా అందులో _వీనపొలెనా....”
వల్లెటూరి వడుచుకు అంత ్రాఢతనం... అలా వలుకుతూంటి వగలై చిలికే
రసాలు నే నెలా వదలగలను, వినాటి వుణ్యభలముగానో. చేజిక్సి న. విధానాన్ని?
కొని ఆమె కాదు. నేను చిక్కింది! బలిమితో బలవంతంగా నైనా మరో మారు
దక్కించుకోవాలని పెనగులాడినా (ప్రయోజనం లేకుండా చేసింది నవా ఎంత
ఆగడ మైనా చేయగలదు; నన్ను _నవ్పించగలదు, కల్పించి...
మూ మాను, అందుకుమా[తం దేవుడివంటి వాడేనండి. ఏ మాట కామాట
చెప్పాలి, ఎవరు ఎంతగా అయినా యెద్దేనా చేయనీండి: 'మొగంమీదనే వరుస,
పరాచకంగా ఎన్నెనా అననీయండి ఆయనకు నా విషయంలో చీమైనా కుట్టదు;
మాయలేదు. మర్మంలేదు.”
“ఇంకా పొగుడు.”
“తప లేదు. Ss అవునం కే అది 'కొని : ఆయన wee
అది తపా
ఆలా కం సే చెంపమీద ఎరుపు చెరగనీయను. నా చేతి చురుకు. రుచి
తెలుసునా?”
చి మరిగాను sis ”
“ఇక మరచిపోండి. ఈ రవంతసేవూ మాటకు అడ్డం రాకండి. కథ చాలా
లేదుకాని మీకు చేళమించుతుంది. బుద్దిగా మంచి బాలునివలె చెవులు ము
నెను చే ప్పేదంతా వింశే చివరకు నీదో తష 35 నాకు తోచింది మీకు....
US దయ...”
“అలా గుర్రం దిగండి, 'గడుసుతనానికి పోక:- ఊం మా "ఆయన న
నేనూను: మనసులో ఒకటీ - మాటాడేది ఒకటీ కాదు. చెప్పేది ఎంతో మ
అంతే. నేను చిన్నప్పటినుంచీకూడా అంతే.
“ఎవ రేమనుకుని పోతారో అని చీటికీ మాటికీ వెనుదీసే మటాన్నే నే.
'వీపాటికి యిలా ఉండేదాన్నా? యిలా . నిభాయించుకుని. వచ్చేదాన్నా? 'స్తంభంచాటు
రంభనుకాను. అన్నింటికీ చాలినదాన్ని గనుకనే అమ్మా నాన్నా అంకెళ్ళు నొక్కుకుని
ఊరుకున్నారు: ' అంతకన్న ఏమన్నా అంక. నేనూరుకోనుగదా?. అమ్మ మ్మ ...విళ్ళు
వచ్చినదాన్ని' గదా, ఏమన్నా అది నామీద తిరగబడవస్తుందా అని మా పావడు
పోరువట్టి వీడునూం లే తొట్టె కదిలిస్తూ, శాణాతనంగా - “ఎవరికి వుట్టిన బిడ్డరా
ఎక్కెక్సీ. ఏడున్తూంది!” అని అక్కను. వెళ్ళ బోసింది. మా పెద్దవాద్‌ వుటకలకి
అందరూ ఆ ముసలిదాన్ని ముందుకు తోసి ఆ మాట కాస్తా అనిపించారు... ఆ
సంగతి నాకు, తెలుసును. ఆపాళన నేను. ఆమెమీద విరుచుకు పడ్డాను. రుంయ్‌
రుంయ్‌మని. ఎవరూ నోరెత్తకుండా పట్టుకు దులిపి దులిపి వదరిె పెట్టాను. న
పేనుల్ల్తాగ ఎవరి. మానాన "వారు తప కున్నారు. .
న. "ఏ చెప్పి. తగులుకుపోయిందని శస్త్రం ఉంది. డ్‌. వెనుకటికి - నా
త సమీ లేదు. అప ప్పుడు అలా. అనుకుని అ. పెళ్ళికి. ఒప ప్పుకున్నాను. అక్కయ్య

మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి -'కథలు-2 (15) కనక జానకి

ఎందుకు లేచిపోయిందో 'అందరికీ తబ దానిమీద ఎవరూ _ జారిదలచరేం?
నిజంగా అది నాకన్న నిష్కల్మషమైన మనసుది. 'మొదటనే తగినవాడినిచూసి, చేస్తే
వంచిన తలఎత్తకుండా 'దాని కాపురం అది చేసుకుంటూ బ్రతికేది. అలాకాదని
ఆస్తీకోనం. ఆశపడి, ఈ అఆర్హనుడికీ దాన్ని అంటగడితే ' వలా తెల్రవారను.
మొగుడంటూ ఉండీ ఒకటే, లేకా ఒకటీ అయితే, నగా - నాణెం చూనుకుంళు
కడువు నిండుతుందా? ఎందుకు మళ్ళా కన్న తల్లీ, తండ్రీని చాటూ మాటూ
అంటూ దానికి సరివడదు. అందుకని మనసుకు నచ్చీనవానితో ఢంకామీద దెబ్బ తీసి
లేచిపోయింది... ఇక్కడనుంచి లేచిపోయింది. అక్కడ అది, అతడూ సుఖంగా ఓ
యింటి వాళ్ళి చిలకాగోరింకల్లాగా చూడముచ్చటగా ఉన్నారు..

lm Gy కాదు ఎవతె మా ఆయన్ను చేసుకున్నా ఆ పని. శేయవేళపించే.
అంతకన్నా మరో దారి ఏముంది? ఆయన పుణ ంకొద్దీ ఒకవేళ నేనుగాక ఆయన లాగానే
వీ పోడిమీ లేనిదానికి వు స్తెకద్‌తే అవ్వడు యిద్దరూ ' తలో ' మూలా వడి ఉండి
కొంగజవం' చేస్తూం డేవాళ్ళు గు, అయినా అలాటి” సెళ్ళి?.. .అసలు ఆయనకు పెళ్ళి
“ఎందుకు...

“అందుకనే మా వాళ్ళు, మా ఆదుర్వాపడ్డారు. మొదటిలో; ఏ వేళప వడు
యిల్లు నాలుగుమూలలూ చక్క బెట్టుకుని. ఎవడినో తీసుకు ఎట డో అప ప్పుడు

పుట్టీ ముంచుతాననుకుని నిమిషం ఏ మారకుండా ఎంతమంది నాకు కాపలా!
చే “నేం అంత తెలివి తక్కువదాన్నా! వు అసలు నా మనసులో a
అంతుచిక్కనిస్తానా?
“౨ నే నెందుకు లేచిపోవాలి? నాకు యిక్కడ. వం లోపం? ఇవన్నీ విడిచి ఏ,
'దేశాలోపట్టిసోతే యింత వైభనం 'ఉండేదా? యిల్లు నాది. ఇంటి ఆయన నావాడు.
ఇక్కడ ఉంటే నా యిష్టం 'వచ్చినట్టుంటాను. ఇల్లన్న తరువాత మరి పిల్లా, మేకా ఏమీ
"లోటులేకుండా ఎవరో ఒకరు. చూచుకు పోవాలిగద. ఆయన. కడుపులో చల్ల
_ కదలకుండా అంతశ్రమా. .నేనేపడి ఆయన వంశం నిలవబెడుతున్నాను. నిజంగ
. మావాళ్ళకే. ఆ' యింగితం ఉంటే రోజూ దీపం పెళ్చే నాకు . చెయ్యెత్తి
దణ్ణం పెట్టాలి... ల

“అక్కయ్య (బ్రతుకలా పాడుచేశారనే కళ్ళకొద్దీ కాదు నే నిలా వడం: అందరికీ
బుద్దులు నేర్చే అంతటి _ దాన్నా. నేనురి - నన్ను చూసీ ఎవరన్నా. బాగువడితే...
నాలాటివాళ్ళు, నాకు అదే వది వేలు. “ఆమె వట్టిననోము ' లోకమంతా. వట్టింది. శ
అన్నట్టు (వతమూ. చెడదు... ఫలం" ఎవ న దక్కుతుంది.

ఇంతా. విన్నారుగదా? యివ స్పడు చెప్పండి జవాబు, . నేను అడిగిన దానికి. అ
యెందుకు లేచిపోవారి? అవతలవాడు. ఇం|ద్రుడైనా, చం|ద్రుడైనా సరే పోయ అవతల
యుంతకన్న బావుకునే దేముంది?. మీమీద కోపంలేదు. మీరేదో. లోకరివాజు ప్రకారం
అనుకున్నారు. అన్నీ ఉన్నదానికి మన అదృష్టంకొద్దీ అంటిసా. అయినాముకదా. అది
యిక . మనచేతిలోది; యెలా ఆడిస్తే. అలా. ఆడుతుంది తప్పకుండా. 'వెంటాడు
న తుంది. మనల్ని. చూడగానే. 'కీలుబొమ్మయి “పోయింది. సొమ్మంతా. కట్టుకుని...
రమ్మనకముందే, రానీకపోతే విడిచి 'బ్రతుకలేనని = బ్రతిమాలుకుంది. మనమే.
స అంతే, దానికి మమత “మరీ చెలరేగి. నన్నా మమ్మా. తెలియక...

మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి. వ కథలు-2

“కాదనకండి. అన్నా నేను నమ్మను. కోరి, ఒక్క సౌరి కూడితే, వారు
వీరవుతారని సామెత లేదూ? నాకు తెలియవూ మీ వగలన్నీ? నాచేత ఛల్‌
మోహనరంగా అనిపిద్దామనుకున్నారు. అనేదే, నా అంతటి రాలుగాయ కొనిదెవతె
ఆయినా! మన్మధుని మించిన నరనుడు మనసిచ్చినందుకు మాట దక్సీంచుకోవాలం కే
ముందు, మూట ' దక్కించుకో వద్దూ. అవునండీ, నేనే యింతటి ఆసామీ
భార్యనుకాక ఏ'కూళీనారీ చికారీనో అయితే నజరుగాఉండి, నచ్చితే. పిలిచో,
పిలిపించుకునో....అందుకు మీకు - తోచిన విలువ యిచ్చి తొలగమనేవారు. మెడను
కట్టుకు. ఊళ్ళ వెంట ఊరేగేవారా? అది లాభసాటిబేరం కాదు. ఇది అయితే మీకు
మరియాద. ఊరిమీదకు పోయిన ఉద్యోగి ఉత్తచేతులతో తిరిగిరాకుండొ కొత్తపిట్ట
' నోదాన్ని వట్టుకు వచ్చాడం కే వీరెంత ఘనులని... నలుగురిలో మీ కెంత మరియాద్‌!
“అన్నీ “కలుసును. జౌననండి, కాదనండి. మా బాగాయె. అందరికన్నా, మీరేం
“కొండదిగీ రాలేదు. దిగివచ్చినా ఇంతకుమించి వచ్చేదీలేదు.

:*ఇది - మీకుకొత్త. నాకు కాదు. అందుకూ అలుక యేనా? అవును మరి.
మీరే. నేను మొదాటకోరిన వారైతే మీ మగసిరి కెంతటి ' బిరుదు? వతివతను
పొడు చేసిన గౌరవం, వెనుకనే యెవరో తన్ను కుపోయిరి! - మీకు దక్కకుండా.
అప్పుడు అయినా రాకపోతిరి. పోనీ, అయినా... ఆ కొత్త మోజులోనైనా యింతే.
నేను మీతో. లేచి వచ్చేదా న్ననుకున్నారా? ఎన్నటికీ అ ఊహల.
“ఎవరూ నాతో యింత నాటకమాడలేదండీ?. ఏదో రావడం. ఆ “వేళకు
నాతో అలసిసొలసినందుకు అదే పది వేలనుకుంటూ, అలా ఎవరిత్రోవను వారు
అతిఆశకుపోకుండా . అడపాదడపా... అదైనా యిందుకోసమని కాకుండా ఏదో మళ్ళా
'అల్లా, కలసివచ్చినవ పడు ఎప ఎతినా...

“అలా ఉంటు కలకాలమూ మనసులో నిలిచిపోతారు. కలిసిఉంటే. మూడో
నాటికి మొగం మొత్తదూ? |

“మా ' పాన తండ్రి, మీ హౌమను కన్న వారు, వారీద్దరూ... మీరు
తీసిపోయినవారు కారు. మీ -ఫాయాలోనే, మీలాగే వచ్చారు. వచ్చినందుకు దైవం
తలచినటులుగా- వరాలిచ్చారు. అదీ. ముచ్చట... *.

“మరి యీసారి పురుడు పోసుకున్న తరువాత, 'పేరేం 'పెట్టమంటారు?
బారసాల 'చేసుకునేనాటికి కబురు పంపుతాను... ఎంతతీరని తొందరపనులున్నా

వస్తారు కాదూ, బదిలీ కాకుండా మావాడనే యేలుతూంశే?... :

“కథ వింటేనే కతు అని, మళ్ళా అందుకోసం మారాం చేసినా
అంతే. ఇకచాలు.

pg కడువునిండిన. బేరం. యెందుకు అలా se ఎవలోైలేమాత్రం.

లేచిపోవాలి?. నాకు యింతకన్న ఏం కావారి?”
a మెలకువ. తెప్పించి. నన్నింత చులకనచేసింది కాని యింకా. యెన్నడోగాని
యెన్నటికైనా యేమో రాని కాలం... . కథలో గడపక్సుండా . కల గననిచ్చీనా
కొంతేమేలే! కాని ఆమె “మాటలన్నీ నిజంగా నిజమేగా... నావేతగాని తనానికి
కోపం. అందుకు. న నే నేమనుకోవారి? వ a ew
ఆ. : య |

కనక . జానకి

మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి, - కథలు-2

రసమంజరి

“అచ్చా! త! ” అని ఉన్న se కారు యిచ్చి పంపాను, తక్షణం...
యెంత ధరపడినా ' కొట్టుకు రమ్మని.

ఆలా. వచ్చిన వనేమో అయింది, రోజంతా కులాసాగా గడచిపోయింది. భః
రైలు లేదు.
మాంచి భోజనం, మజా అయిన చల్లగాలి -- మామూలు వేళకు మునుపే,
మనలో కామన్న కన్ను తెరిచాడు - వేళ "కని పెట్టి .. బాషా, సమీపాన కూర్చుండి,
ఆకులు చీల్చి యిస్తున్న వాడల్లా' లేచి, దూరంగా జరిగి నిలుచుని, వినయం. ఒలికిస్తూ.
.. నా ముఖంవంక చూసి ... తల' వంచుకుని, a ఏదో be de
| ఆదుర్దా కనబరుస్తూ న్‌
అదంతా . క. భాగనతమే; నేను పాతకావునే అయినా, బంగాళాలో
"మకాం చేసినపుడల్తా యీ నాందీ ప్రస్తావనలు. లేనిదే... అసలు బొమ్మతెర
దీసుకురాదు. ఈ విషయంలో, మూడు ముక్కాకలదీరిన ' బంటునిన, వాడికి.
. తెలిసినా, కవ్వించిన తరువాత కాని, అసలు కథలోకి దిగడు న. వాడికి గురువాజ్ఞ
అది శరర మరి. వ.
లా అయ్యా? చిదిపిదీపం పెట్టినట్టుంటుంది. ప చూస్తే వదిలిపెట్టరు.
మాటా, మంచితనమూ... అసలు యీ రకమేకాదు: ఏదో తమలాటి ప్రభువులు
ఎన్నడన్నా పిలిపిస్తే ఏదో ' ఖుషామత్‌.. అంతేకాని... అయినవాడూ, కానివాడూ ఆ
_ పిల్లదానివంక చూడటానికే చాలా హైక్లాస్‌... “మనసు ప్రధానంగాని...
డబ్బెవరికి కావాలోయ్‌....” "అని నాతోనే అన్నదండీ నేనేదో మాటవరుసకు
ఒకటి రెండుసార్డు మాంచి ee . తీసుకువెళితే... అంత హుందాతనమూ...
అందుకు మించిన" అందమూ... (బాషా... తురక బిడ్డడైనా... నాకన్న తెలుగు. బాగా
షం. వొడి. వ్యాపారం అవసరంకొద్ది... అలవాసై పోయింది.) స

చేను అన్నింటికీ * తల ఊగించాను: మనం వాదులం... మాటలతో మన
శ్రేవనిర==. = ” a Re
కారూాా వ. తిరిగివచ్చింది... "వన్నెలో నాగి. వేను కారుదిన.
తెల్లచీర... నడిచి వెళుతూంది. బాషా దగ్గరకువచ్చి... సకిలింఛాడు; నేను... లేచ
లోపలికి వెళ్ళాను... నేను" రావడం విని... . చీకటిలోనుంచి లేచి... దీపం. వేసింది...

మనిషిని - పోలిన. మనిషి = మనకు, తగలడం. -. సామాన్యంగా. -
సామెతలలోనే కాని -- మామూలు. కాదు. అవునా. కాదా అని జ
చూసి క ఆలోచనలో పడకుండా. పా - ఒకొళ్ళ నొకరం గుర్తించుకున్నాము.. కాకల

మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి, - కథలు-2 18) “రసమంజరి

దీరిన బంటును అయినా - ఆవేళవ ఎడు, రాజమ్మ. - నాకు తార సిలడం -
కలలోనైనా అనుకోని విషయం.

వచ్చినవా రెవరో తెరిసిన ధోరణిలో. - ఎందుకు పిలిపించానో (ఎవరినో) ఆ
సంగతి మరచిపోయి - ఆమె సంగతి మనసులో తలచుకుంటూ - మాటాడ
వలసినది ఎంతో ఉన్నా - ఎక్కడ మొదలు పెట్టాలో తోచకుండా - చూచిన
కొద్దీ కన్నూ మిన్నూ మీరుతూన్న కోపంతో--

రాజమ్మను - నేను మాంచి పైలా పచ్చీసుమీద. వుండే. కుర్రతనంలో ఓ
మాదిరిగా బాగానే ఎరుగున్నాను. అప్పటికి బహు ఉమ్మరంమీద ఉంది - అలా
సంపాదించుకుంటూ పోతే - ఆ రోజుల్లో వడ్డకు ఒళ్ళూపై తెలియని ధరలు -
పదిసార్హు ఒగ్గితే బంగారు పిచ్చుక అయిపోయేటంత - భారీ సంపాదన ఉండేది -
సంసారికి వుండవలసినంత ఫాయాతో, పొదువుతో - ఎన్నికలోకి వచ్చిన సానిపాపా.

'ఆయేడు వేసవి కాలంలో - మొదట పతికలో చదివి - అది నీఠివార్తయేమో
అనుకున్నాం - రాజమ్మ ఉన్నట్టుండి పెళ్ళి చేసుకున్నదం టే - ఆమెకు అంత
అవసరం రంగా అని - ఆ రోజంతా అందరం పరిపరివిధాల ఆలోచించాము.
నాలుగురోజులకు పేపరులో దంపతుల బొమ్మలు పడ్డాయి. ఇక ఒప్పుకోక తప్పదుకదా.
నిశ్రేపంలాంటి పిల్లది అపమార్గాన పడిపోయింది కదా - అని మా కళాహృదయాలు
గడదీడ చేసినవి" కొని - ఎటుచూసినా. - మనకు అందుబాటు wis
గనుక యిక - మన కెందుకూ - అని ఆమె సంగతి యితర ధ్యాసలతో కలిపి,
మరచిపోవడం అలవాటు చేసుకున్నాము. చేసుకున్న వాడుకూడా మా భాయీల.
జాతి వాడే కావడంవల్ల - అభినందించడాలూ, అనవసరంగా టీకి తయారుకావడాలూ
ణా యిలాంటి హంగామా "ఏంచేసినా మరీ డెరికేట్‌గా ఉంటుంది గనుక లోపల
ఎంత : పురపుర ఉన్నా వాళ్ళు. కంటబడకుండా తప్పించుకు తిరిగాం. 'ఇంతకూ వాడు.
అదృష్టవంతుడు - తలకుమించిన .పడుచును - తనదాన్నిగా - పిలువకుండా -
చేసుకున్నాడు - వలచడమూ. - మేమూ, మా మొగమూను!.

“రోజులు గడచినకొద్దీ... వాళ్ళు యిద్దరూ కులాసాగానే కాలం గడువుతూన్నట్టు...
కబుర్లు తెలుస్తూండేవి.. తరువాత... ఏమిటో. జీవితంలో... తలకొక దారి. కొన్ని
వెనుకబడి పోతూంటవి... అన్ని. వ్యావృత్తుల్లో: రాజమ్మను మరచిపోక పోయినా...
ఆమెను చూసేదాకా... జ్ఞాపకం లేదు. మళ్ళా, అలా...మామూలుగా తయారు కావడం...
అయితే...అదివరకు. నేను విన్నదంతా అబద్ద మేనా... అప ss మన కెందుకని
sd తు ఇప hs నస
ల -అమాపే అడిగాను... క ప
F 'అదంతా నిజమే... అబద్దాలు మాత్రం న్‌ చెవుల. దాకా కాలేదు. అందుకు
నా మంచితనమే కారణం... ! ' అన్నది. | ల
అంమే.., "~~ sary
: ; “అంతా. అర్దం కావాలంటే... కథ చాలా పెరుగుతుంది... pe
"పెరిగేది ధరకాకపోతే.... కథ ఎంతైనా... - ఇంకా. రాత్రి కావలసినంత వుంది. వ
వ రాత్రంతా కావలిసిందే” అని నవ్వింది... ఆ కొంటెతనంలో . స ఏనాటి

మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి, - కథలు-2 రసమంజరి

అనుభవమో పులకరింప చేసిన ఆమె “ జాణతనానికి... వూపు జోహారు
లిచ్చాను... /. ఎ.
- కాఫీలో... నాకన్న ఎక్కువ 'పాలుపంచి.. మంట తే మురిపేంతో త్రావిం
చాను తాంబూలంతో మా. పెధవులు, ఎ(ర్రబారినవి: సిగరెట్‌ పొగ మెలికలతో
బాటు కన్నులు కులికిసూ... ' రాజమ్మ... పలకబోయేదంతా... తలలో కలగా
కరియనేసుకునే మౌనంలో... నన్ను సావధానుళ్లో చేసింది. |
---నేనూ అలాగే అనుకున్నాను. మొదట: అంతో యింతో. అయినా అతనితో.
_సుఖవడలేక పోతానా అని: ఎంతకైనా ముందు యీ చెర తప ఎతుందికదా...
అవును? నాకా బ్రతుకు, నిజంగా చెరగానే' అనిపించింది: ధర్మపన్నాలు. చదవడం.
లేదు: 'అదివరకంతా చేసింది పాపమని ' కాదు నే ననేది: అందరూ నాతో
నుఖవడుతున్నారు: ఆ కథకు అంతు తెలిసింది గనుక... తెరిపిగా నే నెందుకు
నుఖవడకూడదూ అనుకున్నాను. జరేముకు తగినట్టుగా... ఆ రోజుల్లోనే అతను...
నన్ను. పెళ్ళి చేసుకుంటానన్నాడు:
అందుకు ' నేను య. మనిషిలాగా ఉండవచ్చును. కదా అనుకున్నాను:
కాసిచ్చిన గరాను కెల్లా దాసీ! గా ఉండే... తనంపోయి - వేళకు ఆదమరచిన
నిద్రకు నోచుకునే భార్త: fr వాక్కు - దక్కుతుంది - కదా అని -
ఒవకున్నాను: తెగువతనానికి లోకులు ఇచ్చిన మెప లన్నీ అతనికి అప్పగించి --
అందరితోబాటు దాన్ని. అదోమాదిరిగా నన్నా అయి... తగినచోట తలదాచుకునే
తావు దొరికిందా... మనసిచ్చి... మచ్చికలకు గాక -- 'తనదాని 'ననుకోదలచిన -
క తన కబ్బిన తరువాత -- ధనమే. జీవనమైన తనువుకు --- _.
.. ఎందుకూ... కల నిజం కాకపోతే... ఈలాగే దానంతట కవిత్వం ముంచుకువస్తుంది.
దీనిల్లు బంగారంగానూ?
అంటే జ్ఞాపకం. వచ్చింది; దుకాణం కట్టే పెట్టే ఒక యింటిదోన్ని అవుతానని
._మాటవరుసకు. మా అమ్మతో అంటే; . “అదేమి ఊహే నీయిల్లు బంగారంగానూ?”'
అన్నది. “అందుకేనమ్మా - యిల్లు బంగార మౌతూన్నకొద్దీ - = పరుగెత్తుతూ బరువు
లెతాలి: - సంపాదించలేనని కాదు; చాలు నీకు -. ఇక నాకా. క బంగారుకొండ.
దొరుకుతున్న . : “దమ్మూ” - అని - ఏవేవో చెప్పాను: . చే
సరే... యింటిషే పేరు మారింది; నౌతీరంతా మారింది. నోట. అందమైన:
చోట, హాయిగా కాపురం చేశాము - అదిగో నవ్వుతున్నారు... నేను ఒట్టు వేసుకు
చెపుతా వినండి...నంసారితనంలో ఉండే ముచ్చట ' సౌనికే తెలియాలి: ఇది 'నిజం:
నన్ను నేను. res కాని, లోకులు. నన్ను మరచిపోలేదు... అంతా
తల[క్రిందు నాటకం... ను. నా EE పెరగలేదు... “ధర విపరీతంగా
పెరిగింది. :
నిజం - క Peres నేనూ + ఒకతెను. 'యివ ప్పుడు... వాహిని
హెచ్చించి: ఫలానివాడి. భార్యతో _ అనేటప్పటికి ... ఎంత, ఖరీదైతే మాత్రమేం)...
అలాగే... నేను. విదిలించి. కొట్టిన కొద్ద పెంచారు... పెంచారు: నా తరతరాలవారూ'
చేసుకున్న పాపంలాగా... “ధర పెంచారు: 'బేరంసారం “భారీగా ' సాగేందుకు యిదో
కొత్త ఎత్తు వేశానని. “అందరూ. అనుకోవడం. అవును ఏమైనా .. ..సానినేగా...

"మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి ఆ ల e 20) 'రసమంజరి

దొంగచాటున - చీటీలు పంపడం... అయన యుంటలేని జాడ. కనిపెట్టి
రాయబారాలు నడవటం... నాకు విసుగు ఎత్తినా. .. దుమ్మెత్తి పోసి పోసి.
సత్తువ చచ్చినా. విరామం ఎప్పటికా భగవంతుడా అనిపించేది -- కొన్ని రోజులకు
దొడ్డివాకిలి సందడి దాని పుణ్యమా అంటూ దానంతట అదే. అణగింది. ఇక
గట్టైక్క [వచ్చును అనుకున్నాను.

వ ఆ యింకో భాగవతం మొదలు... 43

ల, రాజమ్మ. ముఖం కండలు చించుకుంటూ నూటాడుతూంది: ' నేను
'వింతపడుతూ వింటున్నాను. అందులో - ఆమె అనుకున్నంత అవ్యాయం నాకు
కనుపించలేదు: ఆరితేరిన వాడిని కాబట్టి. - - అయినా - ఊరికే వింటూ ఊం.
ఆం... అంటూంటే బాగుండదని, మ. అడ్డం వెళ్ళి...

“_ఆయనతో చెపితే ఎలావుండేదో - నీకు అంత అనవసర స్తారానా తప్పిపోయేది:
అతనికి తెలిసిందని వింటే నిన్ను ఎవరూ తేరిచూడక పోయేవాశేమో-” అన్నాను.
రాజమ్మ, చనవు - చిరాకుతో - కొసాకు వినండి - ప్రశ్నలు చేయవలసింది
నేను, మీరు కాదు -' అని గదమాయించి... అంతలో ఆ కవళిక మార్చేసి -

“అలా ఎక్కడిదాకా చెప్పానూ! మరి-హా౭ - ఆయన సంగతే చెప్పబోతున్నాను.
అంత మంచివారు: ఊరందరూ స్నేహితులు జా అందరికీ మా యింట అయిన.
'నేళా, 'కానివేళా - విందులు...

అందులో ఏదో కిటుకు ఉన్నదని నా మనసుకు తోచినా - నోరు ఎత్తడానికి
వీలులేదు. ఆయనతో లేనివని కల్పించుకుని - ముఖపరిచయం ముదురు స్నేహంగా.
మార్చుకుని . ఏదో వంకతో యింటికి తయారయే పెద్ద మనుష్యులు... నా.
నంక దొంగచూపులు చూడడానికే... కాఫీ 'అందుకువేటవ డు చేతికి వెయ్యి
తగిలించడానికే.. చూసీ చూడనట్లు నన్ను రాచుకు తిరగడానికే.. అని నాకు,
స్పష్టంగా. "రోజు రోజూ అనుభవం. ' అవుతూఉన్నా... అలాఅని చెపితే ఆయన
అపార్హము చేసుకుంటా రేమోనని... నన్ను నేనే కాపాడుకుంటూ... పొడుమాట
రాకుండా, బతుకుతూ నాలో : లోకులకు నంకదొరకనీయకుండా చేసుకుందామని
విశ్వ ప్రయత్నమూ చేశాను: ప. య.

* చూశాను... చూశాను: చివరకు నాకు న. . ఆయనతో చెప్పిచూశాను...
నావంక వింతగా. చూసినవి. .. నాకేమీ భయంలేదని భుజంతట్టి బుజ్జగించి...
నేనూ పల్లెటూరి పడుచులాగా పరాయి మొగవాడి -. నీడచూసి “ఉలికి పడటం
భావ్యంగా, శతు ఎవరూ. కొరుక్కుతినరు... అని యింకా ఏమేమో మాటలు ల
చెప్పి ఊరడించారు: . ss

అవి మాయమాటలని.; నాకు, రూఢి అమమ ఎందుచేతనంే.. .కళ
చెవులూ ఉండి, కని వినే మనిషి... జరుగుతూన్నది అర్థం చేసుకోలేనంత అబిసి -
'కొడని. తెలుసును; 'విప్పిచెప్పినా. . ఆకళించకపోతే...ఏదో ముణుగుతుందని. నాకు
గుండెలలో. రాయిపడ్డది... నిజంగా: నన్ను అనుమానించి. .నామీదలేని నిందెలు వప
నిమీషానికోమారు కజ్డాకు. కొలుదువ్వినా.... ఆయన్ను ఏమాత్రమూ. శంకించేదాన్ని ,
కాను: ఆయన అలా స సహించి... ఏమీలేదని ని కమ్మీ చే సయడరిల్‌ ఉన్న దారుణం.. సా. .
అనుభవానికి. అతిత్వరగా. వచ్చింది... DE

మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి - కథలు-2 'రసమంజరి

నేను చెప్పేమాట. వివి... సిగ్గుపడి తలనంచుకోండి... మీ స్నేహితులలో.. .ఇంత నీతీ,
జాతీ లేనివాళ్ళు ఉంటారని ఇదివరదాకా మీకు తెలియదేమో...ఇప్పుడన్నా.. నమ్మండి...

ఆయనకు డబ్బు అవసరం. వచ్చింది... ఎందుకు రాదూ. మర్చి
సంపాదనకు ఎనిమిదిరెట్టు ఖర్చు చేస్తూంశే... అపు కావాలంళు ఎవరుపడితే
వాళ్ళు. ఎగపడి యిస్తున్నారు... చెల్లు “వేయడం... నా మీదకు వదిలేశారు...
౮ వింటూన్న కొద్దీ నిలువునా నీరవుతున్నాను. - అవసరం ఎంతకంఠంమీది
కత్తివాట మైనా... తరత లాచారీ తనానికి జారే. నీచత్వం.... ఆతనిలో
అం ంతర్భూ తమైనదైతే... అన్నాళ్ళనుంచీ మే మెరుగున్నా మనుకుంటూన్న మనిషి...
ఆతను కానేకాడు... ఊహుల.. అది కాదు. లోతు తరచి నైజం ree మా
కల్లబొల్లి స్నేహానికి. .అది ఫిరంగీ బారు... |

కొని ఏమనగలను?... ప

అనేవి అన్నీ...ఒకటీ వదలకుండా ఆమె ' అంటూన్నది గుచ్చి గుచ్చి...

.నాటకాల్లోనూ...చచ్చురకం. సినీమాల్లోనూ అనేకసార్లు మీరుచూసి ఉంటారు.
నాయకుడు... తన నాయికను అవసరం కొద్దీ... అంటే, సాధుసంతర్పణకో...
సత్యపాలనకో... తార్చడమో, . తనఖా ఉంచడమో...జరుగుతూ . ఉండటం... తీరా
మోసి...అంత పెట్టుబడిపెట్టి అవతలవాడు ఫలసాయానికి తేబోయేసరికి...నాలుగు
చేతులవాడో, నాల ముఖాలవాడో అమాంతం _ ఆకాశంమీదనుంచి ఊడివడి
అదమాయించి.. సం చెడగొట్టడం...పాపి ఎవడో, భక్తుడెవడో.. తెలియకుండా
తారునారు చేసేటుందుకు.. .వతివ్రతను ముందుకుతోసి...__ ఉహుల..ఈరాద్దాంతం
సాగిన కొద్దీ. అంతు ఎక్కడిది "కాని...అసలు: దోవకు వస్తాను... ౮

= బలవంతాన _చేయిచేసుకోగల చొరవ కొనుక్కున్న ఆ పెద్ద మనిషినే నిలవేసి...

ఆయన, ' బండార మంతా కనుక్కున్నాను.... - పాలు తాగుదామనే ధ్యాసలో...
పొరబాటున ఆముదంగిన్నె "పెదవులకు స అ శం
నిలు, వెల్లా వేసింది...

మధ్యలో, కక ధర్మ సందహం.. .యిరికిస్తూన్నాను. భార్యనైనా పసాకోసం:
'పరాయివాడికి. వట. టొంకులేని ఘరానాతనమే కాదూ.. ఆయనది? జ
నేను భార్యనైనాను.. .ఏం -లొభద...? య.

అక్కడితో. నేను ' తిరగబడినాను. - వనుక తర! 'మానడానీకి వీలులేక
పోతే.. .అదివరకులాగా...అది ' . అమ్ముకుని--నేను |బతకాలిగాని.. .మధ్యవచ్చిన 'ఎవడో
వెంకటరాముడికి...ఎందుకు సొమ్ము చేసిపెట్టారి. అందరికీ నా ఒళ్ళు అమ్ముకుని?
(మోటగా వచ్చేస్తూంది, నోట) నాకు, మూటగట్టుకోవడం .చేతగాకనా; తలచుకుని,
దానికే మళ్ళా దిగితే, బేరాలు తెచ్చేవారు. 'లేకనా?.. ఆలా కుదిర్చే నడి మంత్రపు
వాడికి..దయతలచి. మేము క్రాస్తో విసమో రాల్చడమేకాని.. అర్థం (పాణం. ఆచార్యుల
పరమన్న ట్టు అంతా అవృగించి ఊరుకునే రివాజు మా కులాన వీనాడైనా ఉందా?
మీకు తెలియని. . దేమన్నా ఉందా... చెప్పండి...
గ ఆయన: ముఖంమీద. అనేశాను: నేను, ae 'మగనాలిని కాలేకపోయినాను
కదా: ఆయనకు ఆలినిగానే. ఉండీ... ఆ. 'బెట్టుమీదనే సానినై... a శ లాభం నేనే.
దక్కించు. కుంటాను: "అవ ప్పుడు - "ధ్రతమూ “చెడదు.. Su ల

మల్లాది. రామకృష్ణశాస్త్రి - కథలు-2

రసమంజరి

తనకేమీ. లోపం చేయను; నా పెంపుడుకుక్క ఓ యెత్తూ, ఆయన ఓ
యెత్తుగా చూసుకుంటాను... తాను మాత్రం నాకు చేదోడువాదోడుగా వుండి...
యింటికి వచ్చిన సరసుళ్లి గౌరవించడం... ఎవెళ్ళేటప ఎడు. సాగనంపడం
తెల్ల వారూ తలుపు తియడం.. .వేయడం...అలసి సొలసి ఉంటానా... నన
రెప్పవాల్చేదాకా... కాళ్ళూ నడుమూ పట్టడం... ఇలా చెప్పినట్టుగా విని... ఒళ్ళువంచి
వనిచేస్తే...కావలిస్తే...కారుయెక్కి తిరగడాని కైనా లోటు ఉండదు; : ఎన్ని వేషాలైనా
వేయవచ్చు... ఒకరికొకరు చాటు అభినయిస్తూ యెన్ని ఆటలైనా ఆడవచ్చు...

ఇదేమీ... ఆపిల్లవాడికి (మింగుడు పడలేదు. నేను మొరొయించి కూర్చుంటే...
గడిచే యెత్తులేక... విడిచి ఉడాయించేశాడు...కథ యిలా కంచికి వెళ్ళడంకూడా,
ఒకందుకు... మన మంచికే వచ్చిందని... సంతోషిస్తున్నాను. ఏమంటారు...? చూడండి,
ఇపుడు నాకు యెంత వీలో...అప ప్పడూ యిప్పుడూ అదేపనే అయినా --
సానికాక, “మగని కనొరగిన మానిని” అయితే -- మగవానికి మోజింతంతా?
- గుట్టు బయటికి తెలియరాకుండా - ఆఫాయాలోనే నిలిచి - మేహకాయుల
దగ్గరనుంచి - న - నాకు నాలుగో తరందాకా సాక్తుగా. గడుపుకుంటే
చాలును:

“మరి... యిప్పుడు ఎందుకు . దరిశనమిచ్చావు... ఆ ఆ మాటలన్నీ నిజమే అయితే”
- అని సందేహంగో మీరు ప్రశ్నవేయడానికి - సిద్దపడుతున్నారని నాకు తెలుసును:
ఏమీలేదు. ఉత్తినే సరదాకు: ఊరికే తినికూర్చుంకే, ఏలా |ప్రొద్దుపోతుందని, ఏదో
కాలశ్రేపంకోసమనీ తరువాత, పెరిగి సపెద్దదాన నైనతరువాత, పుణ్యమూ
వురుషార్హమూ... బుద్ది తెలిసినప్పటినుంచీ - “ యిదేనాయేను, ఇంతకాలం, యిలా
వెళ్ళినమీద యువ ప్పుడు లేనిపోకిళ్ళకు పోయి - అన్నీ ఉడిగినదానిలాగా మడిగట్టుకు
కూర్చుంకే ఎవరిని ఉద్దరించినట్లు? యధాశక్తి - దేశానికి 'మనవల్లా రవంత న్‌దో
రూపేణా ఉపకారం 'జరగవలసిందే కనుక -ా. 4
కాఫీ, తాగుదాం రాజమ్మ _ యింకా ఏమేమో ఎం శవ, అలా
మాట్లాడుతూనే ఉంటుందని... ఆ అవకాశానికి సరిగా..మనసును వరధ్యానంలోకి.
'దించేసీ. అలా. ఆలకించుతూ అవునూ కాదూ అనకుండా... విశ్రాంతిగా కుర్చీలో
వాలిపడుకుని. ఉన్నాను: చెప్పేదల్లా మాట ఛప్ప్రన. తుంచేసి వరుస నూర్చింది..
కాఫీ యిద్దరమూ కలిసి త్రాగాము. నేను సిగరెట్టు కొసవరకు సిగరెట్టుగా ఆరగా.
ఆరగా, తోరణంగా 'అంటించుకుంటూ.. ఆలోచన సాగని ఉక్కిరిచిక్కిరిలో. ఉన్నాను.
రాజమ్మ...మరీ _ జఒత్తుగా...కుర్చీ కమ్మీమీదనుంచి నా మీదికి జరిగి చక్కలిగిలి పె పెట్టనా.
- నేను ఉత్సాహం "చంపుకునే కారుతూ ja
బీరు చెక్కసంగా. కాగ. అని రాజమ్మ వెక్కిరించింది. ఆలా
వన.
ఏమో - ఏమీలేకపోతే - ఎందుకంత నిద్రమత్తు? క మీసత్తా. తెలియనిదాని
దగ్గిర వేయండి మీ ' వేషాలు -- మేలుకొలువులు. పాడించుకునే ముచ్చట షు
తా ప్రొదైెంత ఉందో. తెలుసునా? లాలీ
“ఫ్రొద్దెంత. పోయిందో తెలుసునుగనుకనా స పోయింది. పోనీ---! ప.
es - రానీ - అని నే నందీయాలా?', wwe
“అందుకు సందీయనిదే-” bee or

రసమంజరి

మల్దాది రామకృష్ణశాస్త్రి. -: కథలు-2

*-- మరి -- ఎందుకూ వను వచ్చింది?
“అందుకే ననుకో=ాా''
'--అనుకున్నది - మీరు కొనుక్కుంటారనే--” మాటలతో Ss - మనచేత
ఏమవుతుంది? - మనసు బాగా' లేదన్నాను. ఆమె చెప్పినది విన్నమీదట - ఎన్ని
చెప్పి, తప్పించుకుందా మనుకున్నా భూ రాజమ్మ - తనకు మాలిన. ధర్మము కాదని.
_ తనిసేదాకా - దయదలచి ఊరుకుంది కాదు - నా మనసులో ఇంకా ఎన్నో
ప్రశ్నలు -. ఆమె కవళికలో అవేవీ తేరిచూడలేని - . అమాయకపు హాయి. - ఆమె
.అవునన్నది... నేను కాదనగలవాడను కానూా-... mr:

ఇంకా -. ఎంత సేపైనా ఆమె ఉంటే. బాగుండును కొని . యింతలో
తెల్లవారుతుంది. య _
.... సరేా- యింతలో సరి పెట్టుకుని - తిరిగి పంపేస్తాను - మరి - వచ్చిన దోవనే,
ఉత్తచేతులతో నైనా--? కొని, నేను విలుచుకునేది - 'సాటివాని ఘు... బడు
కా దానికి ధరకట్టుగల తాహతు -- |

ఆమెకు అ మొగమాటమేమీ . లేకపోయినందువల్ల — శ ఒకందుకు

బ్రతికిపోయినాను. “కష్టే ఫలీ” అని. నవ్వుతూ నా ఆదరాన్ని - జాగ్రత్తగా.
లెక్కచూసుకుని - సంతోషి ంచింది. రాజమ్మ ఎంతో తెలుగుమీరినా - వెనుకటి.
గుణం మాననైంది కదా అని - అదృష్టం ఎదురుతిరిగి ఒరసి రాటుదేరిన ఆమె
సాహస ఉత్సాహం మెచ్చుకొనబోయే ఉబలోటం పడుతూన్న నాకు, ఆ బేరగత్తె
తేరగా దక్క_కపోవడమో . ఏమో - లోలోపల అంతు చిక్కని ఉసూరు - తనం
| మంచి క (కుంగదీసింది ణా అర్హంఅయో కొక - అంతు చిక్కనిదాని దేనికొరకో
మనసు వెదకులాడడం నా. కన్నులలో - _రాజన్ము కనులు ర లం.
గ్రహించుకున్నవి - ము :
... సముదాయింపుగా - దయగా - “ఎన్ని ఉన్నా - ఆలా అన్నీ పలోవిరచకురడా
కాల్చేయడం - అవతల - పొరబాటున, ఒకటన్నా మిగిలి ఉండకూడదా అని ౫
= ఒప పృలో తప కోసం వెతుక్కోవడం త్త మగజాతికి తగిపోయింది. “=. లెండి. ఎంత
దేవులాడినా ఖాళీ అయిపోయిన టిన్‌ - కనీ పెంచేదా ఏమైనా. —- మీకోసం, లేని

సిగరెట్‌ ను - ఎక్కడ నుంచి పుట్టిస్తుంది ఆ 2 అని కవ్వించింది.
న. ' “అందుకోసం - కాదు -” అని, ఆమెకు తెలిసి Bt అబద్దం ఆడాను--
cE “మరెందుకోసం--”

7. వేళ తరుముకు వస్తూన్న ఉద్రేకంలో. సాఫీగా. లా సానీ. సరసుడూ.
హాయిగా. అయిపోయినాం.

నిదుర మబ్బు నిండిన కన్నులతో - రాజమ్మ వి నిలవ లేక తూరిపోదాననుకుంటున్న
నన్ను - క నిలువంతా. గిలిగించి -

“దాచి. ఉంచిన సిగరెట్‌. -. వెలిగించి. - చిలిపిగా, 'మెలకువకని .. — పాగఊది. య
నా పెదవులకు దాని నందించి - దయ లుంచమని అ |
వా కారులో Se ఆమె మౌన os వాసం. = నేను. కలగంటూన్నంత

మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి - కథలు-2

రసమంజరి

ముఖచి (త్రం

చి రాత్రి కలమౌత్రం. వచ్చింది: నీవు రాలేదుగదే జవరాలా!--
"రూము. _ప్రొద్దుపోయింది; “మా యిల్లు మాటుమణిగింది:
తాతగారు; మండువా దగ్గిరగా, వట్టమంచంమీద, తలక్రింద చేయి గుమ్మలించుకుని,
న్నా అమ్మమ్మ, ఆ సరసనే మర్యాదా అంతా ఎడంగా, చావ పరుచుకుని,
-బొంతమీద' బొంత తీర్చి. దిద్దుకుని, తల (క్రింద తాళం చెవులు, తలొౌగడ దిక్కున
మర*చెంబూ - పెట్టి, నడుం" నొప్పిగా రంగళ్లే స్మరించే - ఆవలించి, ne
ఒరిగి ఒత్తీగిలింది. :

తాతగారు, వనస చదివినట్లు పై వాక్యం ప్రస అమ్మమ్మ. ఆపసోపాలు
మానేసి తనలో తాను నవ్వుకోవడం ప్రారంభించింది: నవ్వు ఆవుకోలేకుండానే -

a “ఎందుకండీ, 'తీరిపడుకుని అలా 'కలవరిస్తారు?” - అంటూ లేచికూర్చు నేందుకు
ప్రయత్నిస్తూనే ఉంది, ees ర అయినంత గందరగోళంగా లేచి
మారరు

వక్కగదిలోనే నేను. పడుకున్నాను. ఏదో పుస్తకం నామేద పడుకుంది; నా
అంతట. నాకు ఎవ్వడూ సే ఫల! దీపం తగ్గించే దీవెన అరక్‌
వెళ్ళింది . 2
= పెళ్ళాం అనేది అయోనిజ అయితే, ప్రతి మగరాయడూ బతికిపోతాడు కద!
వుట్టిలంటూ. ఉండగానే - చీటికి మాటికీ ఆ యింటివారు రమ్మనడం - ఇ
గాలిపోకగానే యౌ పిల్ల - తల్లి, అమాంతం ముద్దులకూతురై. అమ్మ చెంగు.
పట్టుకు వదలకుండా, కట్టుకున్న “వాడిపోరు, కన్నవాడి పోరూ చెవిని పట్టకపోవడం
సలా “ఏతానతా. అందరూ. కట్ట కట్టుకుపోవడం - ఆరగా ఆరగా ఆ ఆటలేకితనం
పోయి, మళ్ళీ యిటు మళ్ళేలోగా. - "ఇక్కడ యీ నాధుడనేవాడు, ఒంటిపోచ
జంధ్యమళ్లే అఘోరించుతుండడం - ఇదంతా వుట్టైలంటూ ఒకటి ఉండటం
మూలాన - వచ్చిన అనర్హమేకదా! ర త
స వు మనసులో "మమకారం. కొద్దీ '- పంపనంటావనుకో - - అందరూ
కలిసి యిల్లు తీసి పందిరి. పయ. ధారాపాతంగా. కలకంఠి జ ప ఆవరణ
యావత్తూ ఒలకదూ? .. న

_ అప్పుడు. నీవు చేయని. తప కు ఎలాగూ. చెంపలు వేసుకోవడం. తప్పదు.

' తాతగారు ఎంత. అదృష్టవంతుడు! ' ఆయన భార్య - అనగా అమ్మమ్మ -
'కొపురానీకి వచ్చిన వెనువెంటనే, వాళ్ళ పుట్టిల్లు ఉన్న ఊరుకు. ఉప్పెనవచ్చి, il
ఆ పుట్టిల్లంటూనే స, దానికి. వ్‌, మాత్రమైనా. సంబంధ్రం అంటూ. న్న
యిళ్ళు. యావత్తూకూడా - అజాపజా “లేకుండా. గుటక _ వేసుకుపోవడంతో

మల్లాది న కథలు-2 (25) ముఖచిత్రం

తాతగారికి, అటువైపు బాధ ఉత్తరత్రా లేకుండా పోయింది; అది అలాఅయిపోయింది.
కదా అని ఎన్నడన్నా తలుచుకు గునిసేందుకున్నా తీరిక లేకుండా -: తాతగారు
సంసార షక్రంగా చక్క దిద్దుకుంటూ వచ్చారు - ఆయన అదృష్టం ఆయనిది: -
నేను అసూయవడితేమాత్రం, ఇలొ తప్ప నురోవిధంగా - తెల్లవారుతుందా?
'తాతగారన్నది విన్నాను: అమ్మమ్మ నవ్వగానే. మన కెందుకు 'పోనిద్దూ -
తప్ప: చూడకూడదు - అనుకుంటూనే దొంగచూపు చూశాను - ఇద్దరూ
ఎక్కడున్న చోటే ఉన్నారు - తాతగారి గడ్డం రా రం గాలి లేకపోయినా
చూచాయగా రేగుతూన్నట్లు అనిపించింది:
ఏమండీ లా మంచినీళ్ళు ' కావాలా?”
“అ? ఏమిటీ. చోద్యం!-” తాతగారు మునుపటి. ఘన సత్తువగా అడిగారు:
లేచి నిలుచుని, పరకాయిస్తూ -
4నమే వయ్యారీ ఆ ఇరవై యేళ్ళ ఈ నడుమ వీ si అయినా నాకు
దావాం వేసినట్టు దాఖలా ఉందా? చటం... ఆ ఈ, వీది కొని వేళ - ఇలా
కోరకబోయినావేం?ో. |
తాతగారు, బహు వడుపుగా - త్రిభంగిగా - —- - అమ్మమ్మ చెక్కిలిమీద కొనగోరుతో
- అలొ అన్నాడు: ఆవిడ రుళుక్కున కులికి ఎన్నో మెలికలుగా నవ్వుకుంటోంది:
నాకు కోపం, నవ్యూ విసుగూ వేసుకు వచ్చింది: వీళ్ళు ఈ వేళప్పుడు ఇలా.
గివాలాడటం మొదలు పెట్టారేం, కృష్ణా రామా అదు ఏ నడుం Sa
పడుకోక - మూలుగుతూ!"
5 అమ్మమ్మ గొంతు మళ్ళీ రవంత a = చప దూరా. కిచకిచలాడుతూంది.

.. . “అబ్బ! ఇష్‌, ఊరుకోండి - ఇద్దక్కడ అధ్రదిష్టమ్మా! ఏమిటీ య
పిల్లవాడు చూచిపోయేను.” ...
తాతగారు తెగించి గరు క - తిట్టినట్టు అంటున్నాడు - “చూస్తే ఖా
_బాగుపడిపోయేను!” Fey |
క “అమ్మీ! yg వెన్నెల స ౪ “నక్షత్రాలు స్యా! = జ
మలయపర్వతాన్నుంచి అనేక వ్యయ ప్రయాసలకు ఓద్చి, మనల నందరిని ఉద్దరించాలని
'ముంచెత్తడానికి వచ్చిన చల్లగాలిని చూడు --..

ఈ we - మునువు, మనం ఇలాగే. ee మ్‌
వుట్టింట వుం DH వునూరుమరిటూ, : రొమ్ము మీద గ వుస్తకమో
కప్పుకుని ఆవసోపాలు వడుతూ, గోడమీది ' బలుల _ సరసాలు చూసి వులికివడుతూ.
వుండేవాడినా? ఒక్క రోజైనా బీరుపోనిచ్చావా?. ఎంత నిశి - పష, శ్‌,
రెక్కలు కట్టుకు వాలేవాడిని కాధూ... క.
ఇంత సేపటికి. .అర్హం అయిందీ నాకు. తాతగారి ' పోయ 2 _వండబారిన. ఆ
| రతీమన్మధులు - స వాళ్ళ మనసు నా. మీద పదును పడుతున్నారు. ట్ట
Br తీర్చుకుంటున్నట్టు - తాతగారు ఉపదేశించినళ్లే చేశాను: నేను మెసులుతూన్న
అలికిడి, వాళ్ళకు. సోకనీకుండా వ. బట్టలు. చేసుకుని వీని తలుపు దగ్గిరగా ws
హుటాహుటీ బయలుదేరాను. a Le ae

మల్లాది. రామకృష్ణశా స్తు - న కథలు-2. . - మ్‌ 2

.. ప్రొద్దుపోయినమాట నిజమే - కాని మా బావమరిదికి పర్షీక్షల్రాయెను: వాడింకా
కంట్లో వత్తులు వేసుకుని చదువుతూనే వుంటాడు - బుద్ది తెలిసినవాడు గనుక -
నన్ను - నా రాకా చూసి మనసులో నవ్వుకున్నా; మామగారల్లే పట్టుకుని అనేది
మొగాన అనేసి; నాపని ఎందునా గాకుండా చెయ్యడు: వాడినే” బతిమాలుకుంళే
- మా పెళ్ళికూతుర్ని నిద్రలేపుతాడు - ఇహ ఆ తరువాత - “సర్వమున్‌
అతని దివ్యకళామయము-”

_ కొని, ఇంత సంబరంపడుతూ వెళ్ళిం తరువాత, వెళ్ళిన బులలాటం గుమ్మంలోనే
బొప్పికట్టింది. అంత ప్రొద్దుపోయినా వాడు అరుగుమీద శేవిణీవేసి వు
—- bu అక్కయ్య సులుకునే కూర్చుంది.
| నిజంగా, ఇలవేలుపులందరూ ఈ పాలిట వున్నారని, ఉవ్వెత్తున. 'గంతేశాను:
గుమ్మంలోకి అడుగు వేశాను -

వాడు - తల ఎత్తి చూసి - ఏం బావా - ఎక్కడనుంచి! - అని చదువుకునే
వాక్యంలో కలిపి ఉచ్చరించాడు: వాళ్ళ అక్కయ్య నేను మడి అనుకున్నట్టు ఎగిరి
దూరంగా గంతేసింది:

తెల్లపోయి - గుండె గతుక్కుమని ఆ వంక చూశాను; ఎంతో జాలిగా -
పదవి కదలించింది. న

అంతే! తిరిగి ఎలా ఇల్లు చేరుకున్నానో - నాకే తెలియదు - కాని,
తలవంచుకుని, ఇంట్లోకి పోయేందుకన్నా వీలులేకుండా - తాతగారు, అరుగుమీద
చుట్టు కాల్చుకుంటూ, నా కోసం ఎదురుచూస్తున్నట్టు కూచున్నారు:

అడుగు అక్కడే ఆగిపోయింది;
తాతగారు, అతి సజావుగా --

“ఏం రా నాయనా! వచ్చావూ!” అన్నారు. 'రాక హువా బాగుండేది:
తెల్లవార్దూ - ఊరంతా . బలాదూరు తిరిగినా బాగుండేది; ఓ చాప ఇవతల
వేయంచుకుని నేనూ, ఆ అరుగుమీదే మనికితే బాగుండేది కాని -.

. తాతగారు - నన్ను పొదివిపట్టుకుని సరసను కూర్చోబెట్టుకున్నారు:

“నన్ను అడిగితే - నేను. చెవ్పకపోదునా? ఈ కొలం వాళ్ళకు సరిగా కూడికలూ,
తీసివేతలూ అయినా రావాయె. ఏ కానెల యావజ్జీవమూ ము పైరోజుల్లో
మూడు ప్రొద్దులు అలా వుంచాల్సిందే:- (
నవ్వేందుకు నాకు ధైర్యం చాలలేదు - ఇంతలో త గుమ్మంలోకి
వచ్చింది - మా సరసం చూసింది. క
“పోనిద్దురూ! వాడినేం చేధిస్తారండీ! - వడసారం. పసివాడు” అంటూ
సర్దిచెప్పబోయింది. - - తాతగారు, నమక. పారాయణ. చేస్తున్నట్టు.

“పసిత్రనాన వంటపట్టకపోతే - మనసు బోసిపోదుటపే అమ్మీ:- జానుగాని, ఇది
తాతామనుమల. వరుస! - నీవు నిష్కర్థిమించు-” అంటూండగానే ఆవిడ ఇంకా
ఏం, సరసం రువ్వుతాడో. అని లోపలికి. వ - మిగతా పారాయణ నా
పాలబడది. వ్‌ టి

మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి - కథలు-2 (27) ముఖచిత్రం

_ “కంటికి కన్ను అంటిపెట్టుకుని ఎన్నియుగాలైనా గడవవచ్చునే - ఎందుకు
వచ్చేశావోయ్‌ వచ్చి ఇక్కడ దేవర బావుకునే దేమిటోయ్‌ -
నా మనుమరాలిని కళ్ళు వార్మీకి వర్షించాడురా, నాన్నా? నా తపస్సు
ధారపోశాను: నీకు దక్కించాను కొని - మడిగట్టుకున్నావ్‌ ! - బ్రాహ్మడివి!”
తాతయ్య రాసిక్యం - నే నెప్పుడూ కళ్ళకు అద్దుకునేదే! ఆయనలా చీల్చి
చెండాడుతున్నా నన్ను ఎంతో ఆప్యాయంగా వెన్ను నిమురుతున్నట్టు వుంది:
ఇవ్వాళ తప్పూ చేస్తేనేమో నావంటి అజ్ఞానులు రేపు తరించేది అనిపించింది.
“GC! ఇక పోయి వడుకో, అహితాగ్నీ! నీతో కూచుంటే, వెన్నెల వెలా
తెలాపోతుంది - మా కొన్నెకుమారి - కన్నులవరడువు చేయాలి! అని తాతగారు -
గదమాయింపుగా లేచారు =. నేను చెర వదిలించుకున్నట్టు లోపలికి దూకపోయినాను.
ఆయన నవ్వుతూ చెయ్యి వడిసి పట్టుకుని -.
“రేపూ ఇంతే అనుకునేన్‌! తెల్లవారిన తరువాత - పిల్లది, తల ఇక్కడే
ఆరబెట్టుకుంటుందిలే?” అని జాజిపొద కదిలినట్టు నవ్వాడు - నన్ను వదిలేశాడు.

| మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి - కథలు-2 (28.౨ ముఖచిత్రం.

అనవుడు - నావుడు

మాగ్రామం పొలిమేరనుఉన్న లంజదిబ్బల్లో ఒక దానిని (త్రవ్వించడానికి
పురాతత్త (శాఖవారు, మొన్న మొన్ననే పూనుకున్నారు.

ఆ ప్రదేశంలో ఉన్నది ఒక్కటే దిబ్బ కాదు సుమండి! చెల్లాచెదురుగా, వెరసి
చిన్నా పెద్దా కలిపి మూడు! చీకటి వడిన తరువాత సాధారణంగా, ఆ చాయలకు
అసాములెవరూ పోరు. దయ్యాలూ, భూతాలూ ఉంటాయని కాదు! ఆ చుట్టుపక్కల
అంతటా వల్లమాలిన గచ్చపొదలు” . రాత్రి, ఓ జాము పొద్దువేళనుంచీ, తొలికోడి
కూసేదాకా, - “గలాగలా: చెంగ్‌ -చెంగ్‌” మంచో సన్న సన్నగా గారి వాటున
సవ్వడి వినబడుతూ ఉంటుంది!

ఆ మూడుదిబ్బలూ ముగ్గురు జై. చెల్లిళ్ళటు. అందులో పెద్దది అప్పగారు శా

తతిమ్మావి చెల్లెళ్ళూ: వాళ్ళు, “కాళ్లేరు పేద్ద సరస్సుగా శాపంతో మారక మునుపు
అక్కడ రాజ్యంచేసిన రాజుగారి 'కూతుళ్ళట.
ఆ ముగ్గురు కన్నెలకూ యుక్తవయసు రాగానే రాజుగారు దేశదేశాలా స్వయంవరం
చాటించారట! ఆకాశమంత పందిరీ, భూమంత వేదికా వేయించి మూడు
పెళ్ళిళ్ళకూ ఒకే మూహూర్తం. పెట్టించి, కోలాహలంగా, సప్తసన్నాహాలూ చేశారట!
ఏలేవారి ముగుదల శిరసా వహించి ఆ సీమలో ల, ఆబాలగోపాలమూ
ఎవరింటో పొయ్యి వారు (తవ్వెసుకుని, పట్టు తాపితాలు చేత బట్టుకుని, ఆ అన్ని
వర్షాల వారూ దేవతార్చనకు, రాజుగారి చేవిడీకి తరలివచ్చారట: ఇక లెక్కకు నాలుగు
రోజులుంది స్వయంవరం: అది, కాగానే వారం తిరిగివచ్చెసరికి సుముహూర్తం!

ఇది, ఇలా ఉండగా, ఆయేడు అదేం మాయోకాని, వర్గాలు, ఒక్క మాసం
ముందుగానే - ముంచుకొచ్చాయట! రథాలెక్కీ, ఏనుగులెక్కి సిబ్బందితో సింగారంగా
పెళ్ళి నడకలతో. తరలివస్తున్న ఛవృన్న దేశాల న. కక రు
మజిలీలు ఆకడనే ఆగిపోవలసి. వచ్చిందట.
గంగ మడుగులు, _కొలువలైనాయి - కాలువలు. నదులైనాయి —_ నదులు
ఏీకసముదం కాగా, - ఎక్కడి వారక్కడే హరినామస్మరణ చేసుకుంటూ ఆగిపోవలసిన
తిప్పలు వచ్చినాయి! కాకిచేత కబురలపుదానునుకున్నా ౫ ఎటుచూసినా అంతనా.
నిరామయంగా ఉంది. ఎక్కడా, ఏ దిక్కునా పిట్ట _ఆడటంలేదు: Rea
: దిగబడిన. రథాలు. దిగబడినస్ట్రే ఉన్నాయి.. ఏనుగులూ, గుర్రాలు, తక్కుంగల
చిల్లరమల్లర జంతువులూ, సేనా సమూహము, ఒక్క ముక్కలో. చెప్పాలంటే రథగజ
తురగ పదాతి సమూహము. ఖు రొంప పట్టి న. మార్యోగేట్టు
తుమ్ముతూ. పడుందట.

మల్చాది రామకృష్ణశాస్త్రి - కథలు-2 pe 5) 'అనవుడు - నావుడు

ఈ పరిస్థితులన్నీ తాము. స్వయంగా కొంతమేరకు చిత్తగించీ; మహామం త్రులు
మనవిచేయగా ఆలకించీ - ట్రతతార వచ్చిన పెళ్ళికొడుకు ౨ లందరికీ ఆ ఒక్కసారి
దిగ్భర్భిమ చెందటంతో మతిపోయిందట: అందరి మట్టుకూ ఎవరికి వారే హతాశులైై,
జాతకం (ప్రకారం తమకు యీ సంవత్సరం ee లేదేమో అని
అనుకునేంత స్థితికి వచ్చారట.
ఇక్కడ, మాటకు అడ్డంవచ్చి, ఒక్క ముక్క మనవి: చే స్తేనేకాని, క
ఉండదు. అందరికీ రొంప _ పట్టిందనుకున్నామే అది కొంచెం అతిశయోక్తి! తరలి
వచ్చిన మందీ మార్చలంలో కొందరు మడేళ్ళుండక తప్పదు కదా! ఎల్లకాలం
ఎండలో ఎండి, వానకు తడిసేవాళ్ళకు - యీ రుతువుమార్చు చీమ కుట్టినట్లు
లేదు: ఆ గుంపు గుంపూ. ఒక్కతుమ్ము తుమ్మిన పాపాన పోలేదు...

వాళ్ళందరూ, ఏరథంచాటున తలదాచుకుని, ఏం గూడుపుఠానీ చేశారో కాని,
ఒకనాడు, సాయం సమయమున వాళ్ళలోకి కులవృద్దు, వ్యాసులవారిలాటి మడేలు,
మహారాజ బిడ్డ లందరికీ నమస్కారంచేసి, యిలా మనవి చేశాడట.

“ఏలిన వారందరూ, యీ చాకలివాడి మనవి కాదనకుండా, చిత్తగించాలి!
మహ్న్మాప్రభువులందరూ యిక్కడ చిక్కుపడ్డారు! తమ జాడ తెలియక సెళ్ళికొమార్తెల
కన్న ప్రభువుల వారు అక్కడ చికాకుపడుతూ ఉంటారు.
=. అయ్యల సెలవైతే, నా చేతి క్రింద పడుచువాళ్ళను ముగ్గీరిని, ఆగమేగాలమీద
తమరు చెరువకు “వచ్చారని - కబురు చెప్ప నగరానికి తరుముతాను. ఒక్క
'కబురుకు. ముగ్గురెందుకంటిరా -

దారిపొడుగునా, అగడ్డాలూ, ఆగాధాలు గంద! ఒక్కడైతే ముణుగునో, తేలునో.
- మనిషికి మనిషి ఆసరా ఉంటే -ా 'తప్పినా _ జారినా అడుగుతీసి అడుగు
వేయవచ్చు-

ఇద్దరైతే. చాలదా అ ప్రభువులు! ఒకడు a దిగితే, వాడికి
చేయందిచ్చి. రెండోవాడూరదిగబడితే పిలిస్తే పలికేందుకన్నా - అశుందని, మనకు
వేగు తెచ్చెందుకన్నా మరోడుండాలి గందా! - అందుకని - ముగ్గురుండాలని
మనువు రిచ్చుకున్నా” నన్నాడు! “సరే” నన్నాడు - పెళ్ళి కుమారులరదరూ!
అందరూ. అంటే ఎందరో అనుకునేరు - యింతకు ముందా. మాటచెప్పడం
మరచిపోయినా, వచ్చింది, ముచ్చటగా ముగ్గురు మరైతే ఛప్పన దేశాలవారు. తరలి
వస్తున్నారంటివి గందా - అంటారా? - అవునయ్యో - వస్తున్నారు - వెనకాతలే
- వస్తున్నారు - కొందరు వెనక మబజలీలో. పా మరికొంద రా. వెనక మజిరీలో =
తరు! 'నెమ్మదిమీద వస్తారు! .

ec మళ్ళీ దోవకు వద్దాం - ఎక్కడున్నాం. స్టా పెళ్ళి కొడుకులు. సరే నన్నారు
కాదూ - అంటే మడేలూ సరే నన్నాడు: ముగ్గురు చిన్న. వాళ్ళనూ ముందుకు

రప్పించాడు. చేరవలసిన కబురేదో ముమ్మారు చెప్పేంచాడు! ప్రాణాలకు తెగించైనా.
పట్నం. చేరుకుంటామని, వాళ్ళచేత దొరల _ పాదాల దగ్గిర ప్రమాణం. చేయించాడు.

చేయించాడు సరేనయ్యా! వాళ్ళు కాళ్ళు. కదవందే! “*అనవాలిచ్చి పంపండయ్యా”

మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి - కథలు-2

అనవుడు - నావుడు

అని మరోతూరి మనవి చేసుకున్నాడు మడేలు. ఏం ఆనవాలురా? - అన్నారు.
అయ్యలు ముగ్గురూ - “అనవే - అవే - పట్టిన కత్తీ పెట్టిన పాగా -
వేసుకున్నది రేసూ - యిచ్చి పంపండయ్యా - వట్టి “చేతులో - నోటి మాటలో
వెళితే - చాకలోళ్ళ మాటలు మారాజులు నమ్ముతారా - అయ్యకు చూపేందుకు
ఆ హంగులూ ముద్దురాలికి చూపేందుకు. ముద్రికలూ -” యిప్పించమన్నాడు
మడేలు: - యిచ్చి పంపారు దొరలు:

ఇక చూసుకోండయ్యా, ముగ్గురూ కొరమీనుల్లా వాగుల కడ్డంబడి - లోతనక
రొంపనక ఒక్క లగువున రెండు 'ప్రొద్దులువాలే సరికల్లా - నగరం - పొరిమేరల్లోకి
జేరుకున్నారు:

అక్కడ ఓ క్షణం ఆగిపోయినారు. మడేలు చెప్పిన ఆలోచన మనసులో
నెమరేసుకున్నారు. తడిబట్టలు విడిచారు: అయ్యలిచ్చిన దిరేసు కట్టుకుని, -
డాలూ, వాలూ పట్టుకుని - రొమ్ము విరుచుకుని - కోట గుమ్మంలో కాలుపెట్టారు.

పెట్టీ పెట్టంగనే కోటలో నగారాలు (మోగినాయి. వెయ్యి దీపాలు

ఒక్క ee వెరిగినాయి: తడి తడిగా ఉన్న భూమ్మీద అడుగుదీసి అడుగు
వేసుకుంటూ రాజుగారు - ఆరతి పట్టించి, ఆడంగుల చేత దిష్టి తీయించారు.

అక్కడా యిక్కడా కాదని, అబ్బయ్యలు ముగ్గురునీ వెంటతోడుకుని - తానుండే
కోటలోకి తీసుకువెళ్ళాడు: మూడుపొద్దులకు, మడేలుబిడ్డలు ముగ్గురూ కడుపునిండా
బువ్వద్దిని కంటినిండా 'నిద్రపోయినారు:

భళ్ళున తెల్లవారింది. 'ఫెళ్ళున ఎండవచ్చింది. అ పొద్దే న. కొని,
మరో దొరకొడుకు ఆ చేరువకు రాందే --

పోనీ అదీ ఒకందుకు మంచిదే అనుకున్నారు. మహారాజువారు - కుమార్తెలు
ముగ్గురితోనూ సంప్రదించాడు: పిల్లలు ముగ్గురూ మారుమాట చెప్పకుండా,
'చిలకలల్లే ఒకరినిచూసి "ఒకరు ముసిముసి నవ్వులు నవ్వుకుంటూ తండ్రి వంక
చూసీ “చూడనటూ ఓరకంటచూసి తలవంచుకున్నారు. ్ట
పరమానంద “భరితులౌతూ, మహారాజుగారు, అమ్మాయిల చెలికత్తెలను పిలిపిం
చుకుని అసలు వైనమేమిటి - చిరంజీవుల మనస్సులో ఉన్న ఏమిటీ
- అని వాకబు చేయగా, తేలిందేమయ్యా అంటే -

అబ్బాయిలు ముగ్గురూ గాఢనిద్రలో ఉండగా, అమ్మాయిగార్లు తెరికత్తెలను
చాటుచేసుకుని, ఆ చిన్న ఆవళ్ళు శయనించిన మందిరంలోకి అల్లంతదూరాన్నుంచి
తొంగి చూశారట! వారి కిరీటాలూ - కత్తులూ - చూసి మొగం చూడక్క ర్లేకుండానే
తక్షణం వరించారట - వరించినప్పటినుంచీ es తాపంట, ఒక్క
విరహంట.
"అయతే. ఇక స్వయంవరంతో అవసరం ఏముందనుకున్నారు. See
అయినప్పటికీ మహామంత్రులవారి సలహా నంగీకరించి కంత" తడవు నిదానించి
చూశారు. అనుకున్న వేళకు అతిథి, అభ్యాగతులు మరెవ్వరూ. రాకపోయేసరికి,
ముగ్గురికి యో ముగ్గురూ శుభం". అనుకున్నారు. es

ఈ, శుభవర్తమానం వ be చెపే స స్పేందుకు. - _మహామం్రిగారిక
ఆజ్ఞాపించారు. న. .

“మల్లాది. స్‌ రామకృష్షశా స్తు: - -కథలు-2 (31 . అనవుడు - నావుడు

మంత్రిగారు వచ్చేసరికి మందిరంలో ఏం జరుగుతుందయ్యా అంటు - ఎవడికి
వాడు నిద్రలేచి, అలవాటు. ప్రకారం ఎవడివనులు వాడు చేసుకుపోతున్నాడు.
ఒకడు చీపురట్టుకు ఊడుస్తున్నాడు, ఒకడు దుమ్ముదులువుతున్నాడు, మూడోవాడు
చావలు చుట్టుతున్నాడు.

మంత్రిగారు, ఒక్క చూవులోనే = వీళ్ళ కులం, వీళ్ళ గుణం తెలుసుకున్నారు:
తలుపులు బిగించి - కత్తి చేతబట్టారు కాని - ఒకడికి ముగ్గురుండిరేమో ఒక్కడూ
వణకలా? - ఓ రయ్యా నీ ధోంధూములు. మాకాడ కావు - మాట యింటివా
సిరసుంటది - రకు. సగం సేతుంటది-” అన్నారయ్యా! ఆ మంత్రి ఎంత
పాపకర్ముడో కాని - ఆ సీమపుట్టి ఆ సీమ పెరిగి - ఆ కొలువు కొలిచి అంత
పాపానికి ఒడిగట్టినాడయ్యా!

సరేనన్నాడు. చేతిలో చేయి వేయించుకున్నారు: పిల్లవాళ్ళు ముగ్గురికీ పెళ్ళయేదాకా
మౌనవ్రతం అన్నాడు: ఎవరూ పలుకరించరా అన్నిటికీ రాజుగారు సరే
నన్నాడు:

మళ్ళీ తెల్లవారింది: ఇక మరోగడియకు ముహూర్తం: పెళ్ళి కొమాళ్ళు ముగ్గురూ
వెళ్ళి కొల్రేరమ్మను కొలిచి వచ్చి బాసికం కట్టాలి. బయలుదేరారయ్యా పెళ్ళీకొడుకులు!

వీ రటు బయలుదేరడం చూసి అక్కా చెల్లెళ్ళు - ముగ్గురూ గచ్చకాయలు
ముందోసుకు కూచున్నారు. - గౌరి దేవి పాట పాడుకుంటూ: సాటయేసరికి ఆట
కావాలి: ఆటయేసరికి - మంగళస్నానం ఆ ఆబుతేనే అడకూతురికి ఐదవతనం -
వేయికాలాలపాటు నిలుస్తుందని - ఏనాటి నుంచో వస్తున్న నమ్మకమాయెను--

అక్కడ - ఇ శివశక్తిని చూడగానే - ముగ్గురు పెళ్ళి కొడుకులకూ కాళ్ళు.
వడికినాయి. అడుగు వెనక్కి వేశారు. . కాని “వెనుక నిలుచున్న మంత్రి, ఓ
అడుగు. ముందుకు త్రోశాడు: “అది గొరెల్నీ మేకల్నీ తినేదిరా - మీ జోలికి.
రాదని”, వెన్ను చరిచాడు: వాళ్ళు వెన్ను విరిచారు: అక్కడే మ అర్హరాజ్యం
ధారాదత్తం వేశారు - మీసం మీద చేయి వేశారు.
ఇక చూచుకో అయ్యా! - ఆ తల్లికి ఊ[గ్రంవచ్చిందో వాళ్ళ స్‌ సండిందో
ప - ఆకాశం చిబ్లలుపడ్డాయి - సము ద్రాలకి కట్టలు తెగినాయి - ఏక వెల్టువైంది
- దేశం నేలగలసిపోయింది. య్‌
అ పొంగులోపడి ఆ ముగ్గురు ్ళికూతుళ్ళూ కొట్టుకొచ్చి . > యిక్కడ
దిబ్బేసుపోయినారు.. ఆ - మంత్రి గచ్చ పాద అయిపోయాడు: వెళ్ళిన వాళ్ళకోసం
Si అలాగే _గచ్చకాయలాడుతూ . కూచున్నారటయ్యా!-. a
వాను వెలిసి వంగుడు వెలిసిన తరువాత, తరలివచ్చిన రాజు రాలేదా.
అంటారా - రాకేం వచ్చారు! వచ్చి చూస్తే, ఏముంది - ఊరున్న చోట ఏరుంది:
ఎక్కడికి వర్ని. వెల. తెలా పోయినారు వ. అందరూ అని కొంగలైపోయి. ఆ
యేటిమీదే తిరుగు తుంటారయ్యా! rey reg

మరి, యింత మాతకం తల పెట్టిన అ . .వెళ్ళికొడునుల. లేమి టంటారా ఆ
పెద్దలు. చెప్పలా: | వ a క

-తాజాకలం:. - "కళ్ళ తవ్వంచడానిి వచ్చిన ( ద్రవిడ సంతో. తాతయ్య ఆ యా
కథ _అవ్చటి కప్పటికి " కల్పించి - (యద్‌. తాతయ్య హామీ) చెప్పగా. -

మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి - కథలు-2 (32) అనవుడు. - నావుడు.

సెళ్ళీడు పిల్లలున్న ఆగ్భహస్టు, అయ్యోపాపం అని ముక్కు మీద వేలేసుకుని -
ఏతత్‌ దిబ్బలో, (ప్రాచీన సామాగ్రి దొరకదనీ, అది కేవల అధునాతనమైన
పొటిమట్టిదిబ్బ మాత్రమేననీ, ప్రక్కచేలోంచి పాటిమన్ను శాంపుల్పుతో కలిపి -
కేంద్ర ప్రభుత్వంవారికి ఒక బృహత్‌ నివేదిక వంపుకుని - తాతగారింట ముప్పొద్దులు
విందు కుడిచి, మరో దిబ్బను వెదుక్కుంటూ వెడలిపోయినాడు.

తాతయ్యలో (ప్రగతి శీలత లేదంటారా మీరు: అనండి - ఆయన ఒక్కడిలో నేకాదు
-మావీ రూ లేదు: దిబ్బలు, ఆ పొదలూ, ఆ రొదలూ, లేకపోతే,
మాకు, మాసీమకు వేడు కేముంది - ముచ్చశేముంది!

వెయ్యి అబద్దాలాడి ఒక యిల్లు నిలవమన్నారు పెద్దలు - దక్క అబద్దం ఆడి,
మూడు దిబ్బలు కలకొలం నిలిపాడు తాతయ్య న స స్‌రన్తు.

అవాళ, మిట్టమధ్యాన్నాం, ఉన్నట్టుండి కారు కమ్ము కొచ్చింది. అప్పటినుంచీ,
కుండపోతగా వాన ఎడా తెరిపీ లేకుండా పడుతూంది.

అ పూట రోజూకన్న సెందరాళే ప్రొద్దుగూకింది. వణుకు పుట్టినట్లు, చీకటి
తెరలు తెరలుగా ముంచుకొచ్చి, పొడుచుకున్నా కన్ను కనపడకుండా “సయ్యారంగా
ఉంది.
పోరగాడి కడుపు ఏడుస్తూంది. ఈదురుకొట్టి ఆవు ఎగచేపింది. పొయ్యి
అంటించి బువ్వవండుదామంశే * చుట్టూ గుడిసె గారికి ఉండుండి అదిరిపడుతూ,
ఎప్పుడు ఎగిరిపోతుందా అన్నట్టు వుంది.

మక్కిరి బిగదీసుకుపోయి - ఆవు, చెట్టు [క్రింద మూలుగుతూంది. చంటివాడు
ఎక్కిళ్ళు వచ్చేవరకూ గుక్క పట్టి, సొమ్మసిల్లి మాగన్నుగా తల్లి ఒళ్ళో పడివున్నాడు.
సుబ్బడు కంట్లో. వత్తులు వేసుకుని కొంగజపంచేస్తూ కూచున్నాడు.

వాడికి అకలివేసింది. పిల్లవాడి. బొజ్జ తడిమిచూశాడు. రత్తి నవ్వింది. 4ప్రోవే!”
అన్నట్టుచూసి - కట్టులోంచి. ఓ చొప్పదంటు లాగి, నమలడం మొదలు పెట్టాడు. |
పిల్లవాడు మసిలొడు: రత్తి వాడిని రొమ్ముకు ఒత్తుకుని, కాసిని నూకలు.
కచ్చాపచ్చాగా నమిలి పిల్లవాడినోటికి పట్టింది.
వాళ్ళు కూచున్న "మేరా, తాటాకులు యెగిరిపోయినాయి: జల్లు వడేసీ
మొగంమీదికి కొట్టింది. కొంప అంటుకున్నంత వ మెరిసింది. కరణం
గారింట్లో, దిందెలూ, తప్పాలాలూ, అటకమీధనుంచి పడ్డట్టు ఉరుము ఉరిమింది.
అవు - అంభా అంది. కట్టుతాడు వదులై తడికి, భార్జాగా లోపలికి గుద్దుకుంది.
తడికకు కుంది. అడ్డం “వేద్దామని సుబ్బడు లేచాడు. గుర్రూగుర్రూమంటూ
మట్టిరోడ్డుమీద చప a “దొర్లు. “కుంటూ వచ్చింది. “ఎవరురా తం అని పొల్లు
కేక వినపడ్డది. గ.
సుబ్బడు బయటికి తొంగి చూశాడు. ఎవరో ఓ కుదిమట్టం - కారు.
నెట్టుకుంటూ. వచ్చారు: ఓ మీసాల ఆసామి, మీసాలతడి 'దులువుకుంటూ ముందుకు
ఓ 'అడుగువేసి “ఎవరది?” అన్నాడు :
ఒత్తుగా చినుకు పడుతూంది కాని, జల్లు. వెలిసింది. సుబ్బడు బయటికి వచ్చి
“ఏం అయ్యా!” స
gy గొడ్డును. విప్పేయి - on కారు. పెట్టాలి” అన్నాడు. ఆసామి.

“దానికి, నిలవ తావులేదయ్యా! తడిసి; | తడిసి. వుంద 'మెరాబాలో విడిస్తే J
దొమ్మ. కొట్టిపోతుంది” అన్నరు సుబ్బడు. .

"మల్టాది రామకృష్ణా త్త _ కథలు2 ్ర

“అంతగాపోతే మరోటి కొనిపెడతాళలే - పదివేల రూపాయలకారు పాడ౭ెపోతుంది.
విప్పేయ్‌...” అని గదమాయించాడు ఆసామి. సుబ్బడు చిత్తమన్నాడు కిక్కురు
మనకుండా.

కారులోంచి అబ్బాయిగారు “డాడీ” అని పిలిచాడు. “ఎస్‌బాబ్‌” .అని ఆసామి
దగ్గరకు వెళ్ళాడు.

“అది “కా” కాదూ!”

u వ్‌ బీ బాబ్‌. »

“వండర్‌ఫుల్‌ “కౌ”, మిల్‌ గ్రా యిస్తుంది ఆ

“ఎస్‌ డియర్‌!” అన్నది పక్కనుకూచున్న అబ్బాయి అను

_ *“హొనైస్‌:- మమ్మీ నాకు మిల్క్‌ కావాలి.”

“అలాగే బాబ్‌!” అని తలనిమిరి “డాలింగ్‌”. అని నాధుణ్ణి కేక చేసింది.
ఆసామి సుబ్బల్ణి కేక వేశాడు. | !

“మా అబ్బాయిగారికి పాలు కావాలి.”

“రేవు బాబూ.”

“(90 బతుకు. »

“ఇవ్వదు బాబూ, మా పిల్లగాడికే లేవు.”

“సీ పిల్లగాడికి లేకపోతే మా బాబుకి. లేవంటావా? వేషాలుపోక - కావాలంశే
ఓ పావలాయిస్తా వ్య పితుకు.” |!

“డ్రాలింగ్‌),. డాలింగ్‌! పావలా టూమచ్‌! టు అనాస్‌, ఓన్లీ టు అనాస్‌-”
అంటూ విలవిలలాడుతూంది ఆసామి భార్య.

“అమ్మగారూ, టు అనాస్‌ యిచ్చినా, టు రుపీస్‌ ఇచ్చినా అది వుచ్చుకోదమ్మూ!
అది డబ్బేం చేసుకుంటుంది తల్లీ, తవురికి ఎరిక లేదేమో కాని, కులంవున్న వీ
గొడ్డూ ఎదీ కాని వేళు - చేనడు” అంటూ సుబ్బడు కారు దగ్గిరకు వెళ్ళాడు.
ఆసామి భార్యకు, కడుపులో తిప్పినంత పనై - ముక్కు చిట్లించుకుంది. ఆసామి,
సుబ్బడిగారి కారుకు సోకకుండా, అడ్డం నుంచున్నాడు. sos

“అలా దుంగలా .నిలుచుంటాడే - కారు చెట్టు క్రిందకు నెట్టమను. డాలింగ్‌! |
అని కోకిలకంఠంతో బం గింది ఆరుమ్మ మోటారు కారు చెట్టు క్రిందకు
చేరింది. "
మళ్ళీ గాలి - సాగింది. ఒక్క విసురుకు మండ. విరిగి కారుమీద పడ్డది.
లోపల కోకిల. కంఠం కెవ్వుమన్నది, 'బాబ్‌! యింగ్లీషులో నేచర్‌ ను ధారాళంగా
తిడుతున్నాడు.

.. అబ్బాయో, అమ్మగారూ - కారుదిగి, సడి సెలోవలికి వ డ్రైవరు
తినుబండారాల పెట్టు లోవలికి జేర వేశాడు.

.రత్తివ్చినవాళ్ళను చూసి. పిల్లవాణ్ణి భుజాన వేసుకుని నిలుచుంది. ఖా
రత్తీ వంక చూసి - _ ముక్కు మరింత చిట్టించుకుంది. sete
మ ఆసామీ -' కోటుతీసి, నేలమీద పరిచాడు. అమ్మగారూ, బాబూ గునుస్తూ
కూర్చున్నారు. బాబ్‌ '. ట్‌ పొట్లం. చించాడు. రు వ. మూత
సుతారంగా తిప్పుతూంది... he నా. చ.

మల్దాది రామకృష్ణశాస్త్రి - కథలు-2

శుద అబదం.
అంద గాది

బాబ్‌ బిస్కత్తులు తింటున్నాడు. రత్తి చేతికి పిల్లవాడి బొజ్జ గుర్తు కొచ్చింది.
“అమ్మగారూ!” అంది. “మాపిల్ల గాడికి జ రెండు ముక్కలు. పడేయ్యండి” అంది,
అనీ అనడంతో చెంప ఛెళ్ళుమంది. సుబ్బడు - మరోసారి చేయెత్తి “శుద్ది బుద్దీ
ఉండక్కర్ణా. అవి దొరలు తినేవి. అలాంటి మా రాజులు తినేవి...” అని ఉరీమాడు
“మీరు కొంచెంసేపు బయటికి వెళ్ళండి... 1 అన్నది అమ్మగారు. సుబ్బడు
సకుటుంబంగా, బయటికి నడిచాడు. “తలుపు దగ్గిరేసిపో! మా (డ్రైవర్ని - ఇలా
రమ్మను” అన్నాడు ఆసామి. (డ్రైవర్ని ae 'తలువు తడికి గట్టిగా కః
సుబ్బడు.
_ ఉన్నట్టుండి, మళ్ళీ జల్లు ముంచుకొచ్చింది - గుడిసె ఎగిరిపోయేట్టుగా గాలి.
కొడుతూంది. సుబ్బడు - కౌరు, చెట్టు క్రిందనుంచి ఆరబయటకు నెట్టి, గోవును
పొడిచోట క్టేసి, సకుటుంబంగా కారులో ఎక్కి తలుపులు వేసుకున్నాడు.

గారి ఎక్కువైంది. గుడిసె చిందులు వేస్తూంది. ఎప్పుడు కూలుతుందో? -
తడికె 'లాగిచూస్తే - రావడం లేదు. తాడు కోళ్ల సేందుకు కత్తిలేదు. డ్రైవర్ని తాడు.
కొరకమన్నాడు "ఆసామి." కాని (డైవరుది బోసినోరు, అయ్యగారు కొరుకుతూ
కూర్చున్నాడు.
బయట వాన కొడుతూంది. కారులో మహా వెచ్చగా ఉంది. ఒకళ్ళ దగ్గిరగా ఒకరు
జరిగి కూర్చున్నారు. మరింత వెచ్చగావుంది.. అలాగే తెల్టారింది. తెల్లారుతూండగానే
వాన వెలిసింది. |
సుబ్బడు - ఇక బయటపడదామని తలుపు నెట్టాడు. ఉహల. రాందే! గడియ
తీయడం తిరకాసు వాడికి తెలియదాయెను... |
న పెదవులన్నీ పగిలి, చిగుళ్ళర్తక్తం చిమ్ముతూంకే లా న. = సుకుటుంబముగా
తాడు నమిలి తడి కెవిప్పన - అనంతరం బయటకి. వచ్చాడు. ఒక్క ఉరుకున ఆ.
కుటుంబం . కారుదగ్గిరకు ' వచ్చిపడ్డది, : తలుపు... తీసింది. లోపల మ కుటుంబం
ఆదమరచి నిద్రపోతూంది. ree i

బయటవాళ్ళ అరువులకీ, ను. - లోపలివాళ్ళు లేచి - కారు దిగారు.
_ “తవృరి ధర్మమా అంటూ పొడిచోట నిదురోయినాం, అయ్యా!” అంటూ సుబ్బడు.
లల్లో వినయంగా కళ్ళు 'నులుముకున్నాడు. పిల్లవాడు మెలకువవచ్చి - న

వ ee ! తలుపులు ఎందుకు లక్‌ wae
4లేదుసార్‌!”

నిన్ను డిస్‌మిస్‌ చేశాను.” క య

రైట్‌ సార్‌, నాకు: ఈ వ జీతం జా దూబ్బ హ్రాం మూడు. నెల్ల

బోనస్‌ “ఇప్పించండి. సార్‌.”

“కంటికి రా. బెక్‌ బక్‌ తేలేదు”. ( ర టు
“రైటోసార్‌,. నాకు సొమ్ము. ము్చ్రేవరకూ, అమ్మల న నగ వమా అుప్పంండి +.

వ క డిస్‌మి ఆర్డరు. చెల్లదు.” ళా

“ఏమా తలపొగరు. నీకు దిక్కున్న చోట చెవుకోపో - ఒక్క కానీ
యివ్వను--”
(డవరు వెళుతున్నాడు.
గ tn
Nasa
“కారు తాళాలు వీవీ!”
“అడగడం న్యాయమా సార్‌, - డబ్బు యిప్పించండి. ప
“డైవర్‌ మమల్ని అధ్వాన్నపు అడవిలో ఇలా న స] ee అమ్మగారు
కళ్ళ నీళ్ళ పర్యంతం అయింది.
“ఇయ్యి బాబూ వారిసామ్ము వారికియ్యి... శై! అన్నాడు సుబ్బడు.
“మరి, నా రెక్కల కష్టం -?” అన్నాడు (డైవరు - క
“ఎక్కడికీ పోదు. కారకా నుప సామంతులు - నీ జీతం డబ్బులు
ఎగేస్తారా - యివ్వవయ్యా! - ఆతల్లి అడిగినందుకే యివ్వచ్చు -" అని బ్రతి
మాలౌడు సుబ్బడు. (డైవరు - 'యిచ్చేశాడు. | |
“మావంటి వారి దగ్గర యిన్నాళ్ళూ నౌకరీచేసి - చివరకు చెట్టు క్రింద.
బ్రతి కేవాళ్ళచేత చెప్పించుకునే 'గతి పట్టిందానీకు!-” స్ట .
“బుద్దులిలా ఉండబ్టే-మీకు పూటకు గతి ఉండదు-”
: -అయ్యగారూ; అమ్మగారూ ఏకగ్రీవంగా తిట్టి కారు కదిల్పారు-
_ “ఇదిగో - ఒరేయ్‌!” అని ఆసామి సుబ్బి “కేక వేసి - ఒక బేడ అమ్మగారు
అందివ్వగా —- సుబ్బడిమీదికి గిరవాటు వేశారు -
సుబ్బడు - నేల పడ్డది - తీసి కళ్ళకు అద్దుకుని -
“అహా - ఏం మనుష్యులయ్యాగ” అన్నాడు 'డ్రెవరుతో ఆ .
కారు, - ధూకుడుగా నాలుగు బారలుసాగి - ఆగింది. బాబు - “డైవర్‌! ]
- డైవర్‌” - అని పొల్లు కేకలు పెడుతున్నాడు. :
(డ్రైవరు ౫ ' సుబ్బడివంక చూసి నవ్వాడు a - “మాఅయ్యగారికి ఆర్భాటమే శ
క్‌. కారు. తోలలేరు ఆల
"= “అన్నా! - అన్నా! - నీకు పున్నెముంటుంది -' పెద్దవారి బుద్దులు ఎసుమంటి
వైతేనేం - లోన పోరగాడున్నాడు- తిన్నగా - తోలుకు పో - అన్నా! ఆగ్‌ అని
రత్తి (బతిమాలింది. (డైవరు - తల్లి. మందలించిన పిల్లవాడిలాగా నూ తలవంచుకు 1
ముందుకు సాగాడు. జ Re
వ “ఒక్క క్షణం కారు నిలుపన్నా - - మా మనిషి చేత పాలుతీసి అంవుతా. ల
అకలి. పడుంటాడు. య పిల్లగాడు కా
“ఇదిగో. నయ్యోవ్‌. స పెద్దమణిసీ! ఆ లేడకా? సెట్టి న క.
గొబ్బె రకాయట్టుకురా మ కొట్టి వసం దణ్లమెట్టుకుందాం! -. అలౌటి.
బక్కశ్ళన్లు సల్లగా _సూడమని - అంది రత్తి. ge

“నేను వాడి పీక నులిమేశాను -

“నేనే చంపింది. నమ్ముతావా, లేదా -

-ా-నమ్ముదామా?.... అప్పటికే మూడో కాలంలో ఉన్నాడు. ఎన్ని సీసాలో
ఖాళీ అయినవి, కాని ఆ కళేబరం ఇక అంతైనా భరాయించుకునేటట్టు ఉంది.
మాట ఎక్కడో సముద్రం అట్టడుగునుంచి వస్తూన్నట్టుంది. దానికి విలువ ఏమిటి?
. నమ్మకపోదామా.. అతడికి త్రాగుడు తల కెక్కినకొద్ది, నిదానం హెచ్చుతుంది....
మెదడు పూర్ణంగా వికసించి సబబుగా. నీ మొదలు పెడుతుంది... కాని,
ఏమో...

అప్పటికి అరడజనుసార్లన్నా, నామీద. ఈ వాక్యం ప్రయోగించాడు. నాకు ఎటు
అనడానికీ : పాలుపోవడం లేదు. చూపులు: అప్పగించి కూర్చుని - ఎదట, ఎప్పుడో
చల్లారి తెరకగట్టుకుపోయిన " టీనంకనైనా చూడకుండా, అతడు రెట్టించినపుడల్లా
కొత్త ఖంగారు వుట్టి ఉలికిపడుతూ “ఇలా వచ్చిందేమా భగవంతుడా?” అని మనసులో
అనుకుంటూ ఉన్నాను.

... నిండుకుండ జారి క్రిందపడినట్టుగా వ పట్టించిన మధురసం. ఇముడుక, ఉన్న
చోటనే భళ్ళుమన్నాడు - తెళ్లుకు - తెళ్లుకు.. ఆ |

"నేనూ, మరో వెయిటరూ. సాయంపట్టి, పైన గదిలోకి క్‌. ఒళ్ళు
తెలిసిన తరువాత, ఓ పట్టానికి సత్తువ చేసుకుని నే, దిండ్రమీద ఒరిగి కూర్చుని
కాఫీ త్రాగి - సిగరెట్టు, దమ్ము కొకటిగా, అయిదు నిమిషాలు ఊదేసి... అప్పటికి
బాగా తేరుకుని.. .సోఫామీద నా పక్కను సర్దుకున్నాడు. ఇక టంట. తం
= అని నాకు వెంటనే అనిపించింది.
నీవు నమ్మవు కాదూ?” ఒక్కొక్కమాట ఒక్కొక్క. స్థాయిలో. ఆ
గుణించుకుపోయే. ఊతంతో, నన్ను జవాబుకు మొగమాట పెడుతూ "నోక్కులుగా
ఉచ్చరించాడు. నేను అప్పటికీ ఏమీ అనలేకపోయినాను. ఆతనికి మతి పూర్తిగా.
పోయిందేమోనని, దిగులూ, భయం పూర్తిగా కమ్మేసి ఊపిరి సలుపనీయడంలేదు.
“అవునులే-నమ్మవు. నాకు తెలునునుల్లే నీవేకాదు,. "మనవ డెవడైనా,
ఇంతే, స్నేహితులం .. .కొదుటోయ్‌, ఒకరి. మీద ఒకరం ఈగ. (వాలనిస్తామా?
స్నేహమైనాక.. “ప్రాణమైనా... .ఊ... _ ఈస్నేహమే, వాడి ప్రాణం తీయించింది. .

“నే నిలా ఎందుకు అయినానో వ వాడి మూలానే: ఇదివరకన్నావా...
సరదాకు తాగాను : వం "సరదా. ఇహనుంచీ, చచ్చిపోవాలని.... 'నాగౌవ
హృదయం -ఇత్‌రుల కష్టాలు. ' హించలేని దొడ్డతనం వీటి. య ఈ ఈ ద్రాం
నోటితో ఖొండ్రించి - స అమ్మయి, ఏదీ సిగరెట్‌: 0

మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి, - కథలు-2 38) సొనంకధథా!

ఒక చేతికియిచ్చి కేసు అతనికి అందుబాటులో ఉంచి, నేను కొంచెం ఎడంగా
జరిగాను. ఒక వ. చెప్పడం, ఒకగుక్క పొగలాగడం, ఇలా ఆసాంతమూ
నడిచింది - చూపులోకాని - ధోరణిలోకాని ఉద్వేగం - నరాల దడదడ తప్ప
నిబ్బరము మాలిన తూలుడు అగుపించడం లేదు. అందువల్ల, చెప్పేది వినడానికి -
నమ్మినా నమ్మకపోయినా - ఇకమీద నా కేమీ బెదురు “కలగలేదు.

“వాడింత ఛండాలు డౌతాడని - గుండెలు (క్రుళ్ళించుకుంటాడని నెను ఎన్నడూ
అనుకోలేదోయ్‌ - వన్నీరు బూడిద రాసి మీద ఎన్ని కడవలు కుమ్మరించినా -
ఎందుకులే, ఎవరి ననవలసినపనేముంది? - సరేలే - అసలు అరవీశె ఉపోద్దాతం
ఆరువీశెలూ అవుతూందే - ఓహో జ

“నేను దాసును చూసేటప్పటికి వాడి మనసు మండి మారణహోమ మైపోయి
ఉన్నాడు. లోకం కోసం - మధ్య మధ్య తనకోసం -- పద్యాలలో ఏడ్చి
ఏడ్చి - తరుక్కుపోయిన మనసుముక్కలన్నీ దేశంమీద విసిరివేసి - కొవ్వొత్తి
ఆరిపోయేముందు గులేబులాగా ఉన్నాడంచే - చదివి తలలూపి భేష్‌ భేష్‌ అన్న
ఒక రండాకొడుకన్నా - బతిమాలి, తెప్పించుకుని ఉల్లాగా అచ్చు వేసుకున్న ఒక్క
ఎడిటర్‌ అన్నా - అలాటి రత్నాలు వెదజబ్లతూన్న వాడు ఏమైనాడో, తినడానికి
తిండి ఉందో: లేదో. - అని ఎవడన్నా కనుక్కున్న పొపానపోయినాడా?

“చూసేటప టి కల్లా నాకు కళ్ళవెంట నెత్తురు చుక్కలు రారినాయోయ్‌.
దేవతలు వర్లాలిచ్చే ఉద్యోగాలలోంచి. రిభురై - ఉపకార వేతనాలు పుచ్చుకుంటున్నారు
కాదూ - .శఈ-పచ్చి కలిలో దేవుడల్లే నేను వాని పాలిటికి కనబడదా మనుకున్నాను.
ఆ ' అహరకొరమే ఇంతముంచింది.

“క “పక్కా కవికి ఉండే పొగరుమోతుతన మంతా ర్ఫుళిపించి - నన్నూ, నే
చేయబ్లోయే సహాయాన్నీ గడ్డిపోచ [క్రింద దురిపేశాడే మొదట! ఆ మూర్ధపువట్టు,
వాడు: విడువకుండ ఆ లొంగిపోకుండా - స. — బాగుండేదే ఆ “నాకోసం
"కాదు -లోకం కోసం నా యేడువు.

“కలలోనైనా జట్టమీదకు ఎక్కి ంచకూడని పుణ్య నిర్భా గృమ్యూర్తిని - కళ్ళు
తెరచుకుని “ఒక్క మౌటుగా ఆకాశంలోకి ఎగురవేశాను. పడింది. ఆ నేను చేతులార
చేసిన పాపం తోడి. అదీ బద్దలైంది.

“ఏం కావాలో -. ఆతడు కోరుకోకుండానే అన్నీ een ధారిద్యమనేది
వాడికి ఆమడ దూరంలోనైనా కాలు పెట్టు వీలులేకుండా చేశానోయ్‌. ఇంతవరదాకా చిల్లర
రత్నాలు దొరికిన గనిలో: 'యికో వతివేటుకూ తగిలేది కోపొనూరే ననుకున్నా నోయ్‌...
“నందదేవీ శిఖరానికి. “నైక్కడానికి జర్మను పండితులు (ప్రయత్నం చేద్దామని
వచ్చారని. పత్రికల్లో. “చదివి: ష.నేనూ వాళ్ళలో కలుద్దామని వెళ్ళిపోయినాను.. అన్ని
కష్టాలూ పడి .. మీమీ. సాధించలేక, ఆరునెల్లకు వాళ్ళు... .వాతమారగా వ. ఓడ
నేనూ యింటి ముఖం పట్టాను. ee F

వచ్చిన మర్నాడు, 'దాసును వెదుక్కుంటూ... . వోతులమ్లన్న యిల్లు కనుక్కుని |
పోయినాను. నౌ: పిలుపు అంది, నౌకరువచ్చి, లోపలకు తీసుకువెళ్ళి... “అయ్యగారికి
'చెప్పివస్తాన”నని. వెళ్ళాడు. దగ్గరగాఉన్న వాలుకుర్చీలో కూలబడి.. గది అమరిక చూసి,

మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి - కథలు-2 (39) నాన్యఃపంధథా

మురుస్తూ “మనవాడు ఇంకా ఫాయాలోనే ఉన్నాడు కదా.. డబ్బుకు కొదవలేదా '
యెను...[వ్రాసిన పద్యాలు.. సంపుటాలుగా... ఎంత అందంగా అచ్చు వేయించాడో...నాకు
అవన్నీ యిస్తాడు కాబోలును, ఎన్నాళ్ళకు కనబడ్డానని నన్ను. అమాంతం
కాగలించుకుంటాడు ' కాబోలును, కొన్నాళ్ళదాకా అక్కడే 'తనవద్దనే ఉండమని
బలవంతంచేసి, నిలిపీవేసుకుంటాడు కాటోలును... అలాగైతే ' యేంత కులాసాగా
కాలశ్రేపం అవుతుంది; ఒక వేళ...యెవరన్నా (ప్రేయసి ఏర్చడేందేమో... అంతవాడు
కోరాలిగాని... అసలు అందాకా అక్కర్లేదు, అతని సేరువిని...రచనలు చూసి.
శనం'కే నేనని...యెందరెందరు రావణుని కోటగుమ్మంలో దివ్యనుందరులులాగా
_వడికొవులుగొ. -ఉండరు?.... నేనుండటం ఆ పక్రంలో... ._ ఆతనికి అభ్యంతరంగా
ప .అయినౌ '
ay Wes ఇన్ని కలలతో దాసు లోపలికి. వస్తాడా అని ఎదురుకాచుకుని.. గుమ్మానికి
ఉన్న కర్టెన్‌రింగులు చిరుగాలికి రవంత "గలగలమునినప డల్లొ...ఆతడే. వచ్చాడని
భావనలోనుంచి. మేల్కొంటూ-ా”
---తలుపు టకటక మంది: “కమిన్‌” అనిపించుకుని వెయిటర్‌ వచ్చి కాఫీ
కప్పలు, గోడదగ్గిరగానున్న టీ పాయ్‌ మా యెదటికి లాగి. మీద ఉంచాడు.
త్రాగుతూండగా, టిన్ను అంచుతో - మీట వెనుకకు నెట్టి గోరువాటం నొక్కి
గర్రుమనిపించి. డిప్ప ఊడదీసి...కాగితం . చెవి పట్టుకు పైకెత్తి - డబ్బా బల్లమీద
పెట్టాడు. చెరో సిగరెట్‌ తీసుకున్నాము. “ఏయ్‌ అవి తీసేయ్‌...” వెయిటరు
వాజులోంచి వాడిన పూలను తీసి కప్పులు పట్టుకు వెళ్ళిపోయినాడు...ఆతడు అగ్గిపుల్ల
మంటమీదుగా నా మొగవంక చూసి “నాకు, “నికి రానివంయే పరమరోత”... "అని.
పొగ భుగభుగ మనిపించాడు.. ళ్ళి వ.
వచ్చాడు; దాసు, అరగంటకి. దర్శనం తల మనం అంతవరదాకా
గారిలో కట్టిన సె స్క్రపర్సు అన్నీ ఒకమారు పునాదులంటా కదిలి...
ఎలా ' ఉన్నాడనుకున్నాన్‌... .వుల్లా హవుతాం... వుడ్కాహవుతామ్‌” అదీ కథ.. .అదీ
దీక్ష ఛం|డ్రనిప్పలు కళ్ళుమాత్రం.. కర్రకొవకు కట్టిన మందార మొగ్గలులాగా...
ఒంటరిగా దయచేశాడా? . పుదుచ్చేరి సీతారామ వి[గ్రహాలుంటాయి. ర
క్‌! వీడి: భుజంమీద 'తలవాల్బు కుని-పద్మి నీజాతిదానికన్నా నీధసించిపోయిన వాడి
నడుము చుట్టూ-ఒక చెయ్యి మలువుకుని- చీకటివడగానే శ్రీనీడల్లో ఏ నందులో
చూసినా. మనకు తగులుతుంటారే చిల్లర (శ్రీమవోలక్ర్మలు- అదొకతె. .
“చూశాడు. వేయబోయే. అడుగు ఎత్తి అలాగే ఉంచి. భగీరథుడులా —
' చూశాడు-చూశాడు. టో 5
. “త్త పిశాచం, కోరమొగంచేసి కళ్ళు చికిలించింది అ ఇద్దరూ అక్కడనుంచి
ర శకిలీంపు Es మాటలు . -పెగలని విరగబడటం- Re Sys
5 “వం. దుకోయ్‌ వాసూ!్‌ న
క “అందాకా. యెక్కింది”.. ye
. “నం-దాదేవిదాకా... మళ్ళా... దిగింది... ఇహ హేయ.

మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి - కథలు-2 (40)

“--ఇదీ-మూ. సంభాషణ. - పిశాచాలు తరుముకు వస్తూన్నట్టుగా - ప్రాణం
గుప్పిటలోకి తెచ్చుకుని బయటకు ఒక్క ఉరుకు ఉరికాను.

ey ఇహిహీలు” నాకు స్పృపహతప్పేదాకా చెవులల్లో గింగురుమంటూనే ఉన్నవి:
పక్కమీదనుంచి లేచి కాలు [క్రింద పెస్టేటవ్పటికి. పనస క అలం కాని,
అంతటితోనైనా ఈ దేహికి బుద్ది వచ్చిందా?

“నీరసం వదలకుండానే - మళ్ళా వాడికోసం - పడుతూ లేస్తూనే పోయినాను
- కాని - వాడు ఆ యిలు వదిలేశాడు. ఏమైనాడో ఇరుగూ పొరుగూ యొవరిని
విచారించినా తెలియదన్నవా.. వెదికాను- పట్టణంఅంతా గాలించగా, చివరకు ఓ
మారుమూల, ఎక్కడో అధ్యాన్నపు అడవిలో, ఓ పెణక కూలిపోయిన వసారాలో,
చొక్కా అయినా లేకుండా చింకి చాపమీద రెల్లు వుడకలాగా కొట్టుకుంటూ. వడి
ఉన్నాడు.

చూసి నేను వెనక్కు తగ్గాను. దాసు లేచివచ్చి నా మీద తూలి
కౌగలించుకుని వెక్కి వెక్కీ ఏడవటం “మొదలు పెట్టాడు. నాకు తలతిరిగిపోయింది...
అనునయంగా... చేతితో వీపు నిమిరాను...ఏం మిగిలాడు. .ఎముకలైనా గుప్పెడయే
టట్టులేవు! అయినాఇప్పటికైనా ఫరవాలేదు. చేసినదంతా తప్పని, “"తెలుసుకుంకే,
ఇదే వశ్చాత్తావమైతే...నీరు అంటి వచ్చి నిలవాలి కాని..యెంత న.
ఎంతలో చిగిర్భి వువ్చులు ఘుమాయిస్తుంది...దోవాదం మనచేతిలో...

ఆలా. “అప్పటికీ మన బుద్ది గడ్డితింటూ నే ఉందోయ్‌. అంతా అబద్దం: fe
ననుకున్నదంతా శుద్దతవ్వ. ఆ "వగల" మారి ఏడ్పు లెందు కనుకున్నావ్‌ ? రంభకు
సాక్షాత్తూ పినతల్లికూతురు, అ...ఉందే, ఆ లోకైక మోహిని...వీడి మూటాముల్లెతో
గూడా మరొకడితో రైలెక్కి ఉడాయిం చేసింది. అందుకోసం... ఈ కన్నీ ళృన్నీ.. దాన్ని
చూడందీ...దానితో కలసి ఉండందీ బ్రతకలేడు... కవిత్వం లేదు... మ క్షర్తిష్ష
అసలువాడికి జ్ఞాపకమే లేదు.” .

-*నవనాడులు (క్రుంగిపోయి.. లేచాను. నాకాళ్ళు పట్టుకుని వదలడే.. దాన్ని
ఏలాగైనా' వెదకి నేను తీసుకువచ్చి...ఇక ఆ పైమాటలు వినిపించుకోకుండా... డబ్బు
ఏమన్నా యివ్వమన్న _ దానికిమాత్రం, "రేవు వస్తానని ఓ కేక వెనుకకు విసిరివేసి
అటు తిరిగిచూడకుండా వచ్చేశాను.

“రెండు దినాలదాకాా ఆ చాయలకు పోలేదు. పోదలచుకోలేదు. మనసు
సలాసలా మరిగిపోతూంది. “పరిపరివిధాల ఆలోచనలు పోయినవి. ఆ పీడకలలోంచి
దూసుకుపోయి.. సుల హిమాలయాల్లో పడదామనుకున్నాను. కానిా
ee “వెళ్ళాను. అప్పటికే ఉసురు లోడిపోయి చీమలు పట్టి ఉండవలసిన
దేహం.. ఇంకా. ప్రాణజ్యో తిని కొండ ఎక్కనీకుండా ఎలా అంటివట్టుకుని ఉన్నదో _
దాసును లేచి రమ్మన్నాను. “ఎక్కడికి” - - అని త్రాణ లేనందువల్ల 'ః పనస చదివినట్లు
ఎగుడుదిగుడు స్వరంతో - - మాట ఊదాడు. “స్వర్గానికి”. అన్నాను - విషంగా. -
“లేనీ ఆసలు - లేనిసత్తువ,. తెప్పించుకుని. నావెంట బయలుదేరాడు: పవలల్లా
మహారాజలలొగాగడిపాం. అంటే. వాడు, కడుపుకు వెక్కసమయేదాకా. తిని - పార్టి
వచ్చేట్టుగా. త్రాగుతూంటే. ఖ్‌ తన me “ఇంకా ఇంకా. అని _ ఉసికొల్చుతూ-

(41)

అ preg త. అ ఆగను os భాం YD
.మల్టాది రామకృష్ణశాస్త్రి - కథలు-2 నాన్యఃసంథా.

“వీకటి పడిన తరువాత మాంచి బందోబస్తయిన సీమాటిని - అనుకున్నదాని
'కిబ్బడిధర యిచ్చి - ఆ గది లోకి - సింహాన్ని లాగా వదిలాను - ఎక్కిళ్ళూ
- నవ్వులూ - బుసలూ - అన్నీ ఆ ప్రళయ - శోభనవు గదిలోంచి -
తెల్లవార్లూ వింటూ- గుమ్మందగ్గిర - కంటిలో వత్తులు వేసుకుని, కునుకకుండా
కాపలా కూర్చున్నాను. . వ

కట్టు విచ్చుతూండగా - తలువులు నెట్టుకుని లోపలికి వెళ్ళాను చెల్లాచెదురుగా
- ఇద్దరూ ఒకరిసరసను ఒకరు యుద్దభూమిలాగా ఉన్న వక్కమీద వడి ఉన్నారు
- వాడికి శాస యింకా ఆడుతూ నేఉంది-
_ . ఎండువుల్లను ఫెళుక్కు మనిపించి నట్టుగా - వాడిగొంతు నులిమేశాను. ఆ
రవంత గొరగొర - దాని గుర్రుహోరులో కలిసిపోయింది - ఈ నిశ్శబ్దపు -
అలజడికే అది మేలుకుని - చూసి (గ్రహించి - ఒకపొల్లు కేక వేసుకుంటూ -
లేచి - దౌడాయించింది. -

“ప్రాద్దునుంచీ - ఆ గది వదలినప్పటినుంచీ - దోవాతెన్నూ అనకుండా -
తిరుగుతూండగా - నీవు . కనుపించావు - రెండేండ్లనుంచీ సీమలోఉన్న నీవు-సరిగా
యీ సమయానికే ఊడిపడటం -ఒకందుకు మంచిదేలే- Sa

“నేను - ఇక ఎవరి ఎదుటా నోరు మెదపదలచుకోలేదు: లోకం ఏమనుకుంశే
నాకేం -” * న 2 "

“నేను చేసింది నా మనసుకు నచ్చిందా లేదా - 'అయ్యవారిని చేయబోగా -
కోతి - కొండముచ్చుగామారింది. వాడి దేహాన్ని సుఖపెడదామని - మతిమాలిన
ఎరువు వేసి - మనసును కుళ్ళించాను - అక్కరకు వచ్చి... తెలుగుజండా --.
దేశదేశాల త్రిప్పవలసిన... మహాకవి... నా దరిద్రపు . ధర్మగుణం మూలాన -
ఇంత పనికిమాలినవాడై పోయినాడు... అసలే ఎడారిగాఉన్న మన కావ్య క్షేత్రంలో.
- మరో మోడుకూడా ఎందుకూ - పూల. మొక్కకు పురుగు అంటించినవాడే
కుళ్ళగించి వేయడం - ధర్మం. మ లి
_.. సబబవునా కాదా ... (పకృతి ... సజావుగా ఉండక...మస్తా_ కొట్టైనవ డు...
ఎదురుతిరిగి దానికన్నముందు మ్లనం:..దాని విశ్వనేత్రాల్లో దుమ్ముకొట్టి...సంహార కార్యం
అంటూ వచ్చేటప్పటికీ...నీకు తీసిపోయేవాడిని కానేవ్‌....అని చూపించడం....క్షాత్రమవునా
ME చ టు న ee
“నీవు... ఏమంటావ్‌? =... sys SE
.. . గాఅమాట చెవిని .పడి...నా ఆలోచనలు సుడితిరగడం...వడి తగ్గకముందెే...పోలీసులు -
పూర nr క్‌

మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి: - కథలు. (42) 5 rT me |

(మౌ మనుమడు ఈ నడుమను... ముక్తసరిగా... కలగన్న, కథ)
ఆన 1957 సం॥ జూలై నెలాఖరు లోపుగా. ఇలా జరిగి తీరుతుంది.
నేనూ, వాళ్ళ లక్ష్మీని. "ఇప్పటికి షుమారు నాలుగు మాసముల పదిరోజులనుంచీ
(ప్రేమిస్తున్నానని, మా నాన్నకు ఏమాత్రం ఆచోకీ తెలిసినా, ముందు మా
కొంప అంటుకుంటుంది; ఉత్తర దక్షిణంలో వాళ్ళ కొంప అంటుకుంటుంది;
(ఉహ...ఆ మాత్రం వ్యవధానంకూడా "ఉండదేమో, రెండు కొంపలూ, ఒక్కసారే
అంటుకుంటాయి).
(సరే మన సంగతి అలా ఉంచి, లక్ష్మికి వచ్చే ప్రమాద మేమిటో
ఆలోచించుకుందాము.)
ఆర్హేయ పౌరుషేయములు. ఈ అయిదారు సంవత్సరములనుంచీ విచారించి,
వాళ్ళ అమ్మా నాన్నా చివరకు ఎలాగయితేనేం సిసలు చేసిన..ఆ సంబంధానికి
లక్ష్మి. ఎన్నటికీ ఒప కోదు. ”
ఒప్పుకోక ఏం చేస్తుందయ్యా. (ఉత్తమోత్తమమైన సాంఘిక నవలలో, కథానాయిక,
చే సేపనే చేస్తుంది) “మనసా - వాచా - కర్మాణా 4 ఫలానా సుఠదరుణ్ణి (ప్రేమించాను.
ఇప్పటికి రమారమి ' ఆరుమాసములనుంచీ, ఆతడు నా నిలువెల్లా నిండీపోయినాడు;
కనుక, ఈజఒక్క జన్మకే కాదు, దీనితో కలిపి వేయిజన్మలు “వెల్లేవరకూ నాకు
పన అంటూ మీరు క్‌ ర న్‌ అని ఖచ్చితంగా
చెప్పేస్తుంది.
తల్లిదండ్రులు ఇద్దరూ పరిపరి విధాల, నయానా, భయానా చెప్పిచూస్తారు.
'బ్రతిమాలుకుంటారు, ఎవరికి చేతనైనట్టువారు కంటతడీ, నీరూ పెట్టుకుంటారు;
చివరకు విసివి, వేసారి, ఉగ్రులై, ఆ గాలివానలో, చీకటి. - . అంధకారంలో, వీధి
తలుపు ఛెళ్ళునతీసి, (తము వీక గ్రీవంగా 16 సంవత్సరాల అ కడుపార కన్న)
కూతుర్ని నిర్రయులై ఇంట్లోంచి వెళ్ళగొడతారు.
ఆ అమ్మాయి, కంటక - పథాన్ని వడి, అడుగులు తడబడుతూపోయి,
(ఆమెమీద కనికారంతో), (౪ పూట రెండు గంటలు ఆలస్యంగా వచ్చి కాచుకుని
పడిఉన్న) “మెయిల్‌లో. ఎక్ష్యేస్తుంది, (తరువాత. రెండు రాత్సరాల ప
అంతా. అంధకారం. .) క్ల
స కాని. నేమ ఈ షుమారు ఏడువందల 'దినములూ, అ, అమ్మా యిని
మరువలేదు. కాని, నాన్నకు. ' వినపడకుండా మనసులో. రోజూ జపం. చేస్తూంటే
గుండెలు. రుద్రాక్షల్రుల్లాగా. గల. - గలలాడేవి. కాని. నేను ఆయన (కళ్ళ
ఎదుట పడేట్లు. నిలువునా వీరు: కాలేదు. శ భా!

మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి, - కథలు-2.

ముక్కొనీకార్తంత మేర, ముఫ్పై పేజీలకు . మించిన (పేమగీతం వ్రాశాను అ
అమ్మాయిమీద అంకితం ఖత్తు కోదరక, అయిదారు పుస్తకాల్లో పేజీలన్నీ పాడుచేశాను.
(ఈ (శ్రమంతా అనవసరం) నా జీవితంలో ఈ భాగం, రామాయణం అంత కావ్యంగా
పెంచి, అమె అడుగు దమ్ములు ఎక్కడున్నాయో (ప్రస్తుతం, లెదు రియా వాయ,
అంకితం అయి పొమ్మని, ఈ నడుమనే తోలేశాను (కలలో).

నా జీవితము యావత్తూ భరీ అంతూ లేని సహారాగా మారిపోయింది. కాని,
_తోవా తెన్నూ లేని ఆ ఇసుకలోపడి నడవగా, నడవగా, ఎన్నో యుగాలు గడవగా,
ఏనాటికో ఓనాడు, అమాంతం నో. కళ్ళకు, ఆ రేవతి కనబడక తప్పదు.
పరీక్షలు దగ్గరకు వచ్చాయి. ఈ. వారంరోజులూ (ప్రేమసంగీతం కట్టి పెట్టాలి.
మళ్ళీ. జూలైదాకా, “అమా, ఆపాశళే షికారుగా పాడుకుంటూ ఉండవచ్చును--

కాలేజీ తలువులూ, కిటికీలూ * బార్లగా తెరిచారు. . అందరిలోకీ నేనే చిక్కి
శల్యమై, వేయి తలల పెట్టు —— ఒంటిచేతిమీద - మోస్తున్నందుకు నన్న
చూసి నా మనసు గర్వించింది.

ఆ ఏడాది, . నేను - నడవలేదు. అదే నా చెవి మేలేసి పట్టుకుని, పన్నెండు
మాసాల బారునా, జ జర - జరా ఈడ్చుకు వెళ్ళింది - ఆ వెళ్ళడం -. వెళ్ళడం
యకాయకి' 'పర్షీక్షల్లోకి . - వెళ్ళింది. పర్షీక్షలు సజావుగా “పా స్‌గలో--
re విశ్వవిద్యాలయం వాళ్ళు, నాకోసం. పట్టామీద అక్షరాలు. చెక్కి స్తున్నారు.
వత్రికవాళ్ళు నా బొమ్మను నిలువుకు - నిలువునా ప త్రికల్లోకి ఎక్కిస్తున్నారు.
స్ట సినీమాల వాళ్ళు నేను. వేయాలిసిన వేషంకోసం తొక్కిసలాడుకుంటున్నారు. =
(చాలా. పొరబాటు, ఈ వివరాలన్నీ (వ్రాయడం. రెండు సంవత్సరాలూ
wee వెనుక. పేజీల్లో క బ్రాశానన్న సంగతి. ఇవ ప్పుడు ' జ్ఞాపకం
వచ్చింది - ఇంతవరకూ ద్రవ. య అంతా ' కొట్టివేసినదాంట్లో జను. “న్ని
చిత్తు. ప్రతిగా భావిస్తున్నాను.) ... వ FA es, టప
(ఇంకో 1. పొరబాటు, రెండు సంవత్సరాలని వ అది శుద్ద. గా తప్పు
— వేను, కథకు. నాయకుణ్ణికాగల విశ్వవిఖ్యాతి ' సంపాదించుకు నేందుకు, అధమం
| మరోవారం రోజులైనా. ఎక్కు.నప్టేట్టు. చేయడం, సమంజసము. . కనుక me

౨ అవాళ ఏం “వారమో జ్ఞాపకంలేదు. నిదురమంచం మీంచి లేచి, గుమ్మంలోకి
ప అలకింతును కదా, నా. శేరు. పరిపరి విధాల, రోదసిలో. మారు మోగిపోతూంది.
దాని వుట్టుంతా. ముణిగిపోయినట్టు, ఈ వాడనుంచి. ఆ వాడ చివరకు హలో లక్షణా.
"అంటూ అంచె - ' లంచెలుగా' దొర్హుక్షుపోయే ప్రతి బస్సూ ఏదో. రంగులో, ఏదో.
పసం భంగిమలో, నా "అంగసౌష ష్టవాన్ని భరిస్తూంది. ఖాలీగా" ఉన్న. ప్రతి గోడకూ,..
నా: బొమ్మతో పుస్తీ కట్టారు కొన్ని మూర్తులు గోడెక్తి, మేడెక్కీ కూర్చున్నాయి.
ఊరు. మొత్తంమీద, ఎక్క డైతేనే. నా మొగాన, న పెద్దా ల వ.
టు. "చెలిగినవి. ae .

“(ఆత్మకథ ఇంత. విష్తీర్తంగా. క తప్‌ అనుమానం, “ఇవ వడు

'బాధించడానికి ప్రారంభించుతూంది. ఇటు. మొగ్గు ఎక్కువోతూంది = దాభా కట్టాలి. .
ఇంకో అనుమానంకూడా కద్దు. సినీమా | ప్రముఖులు, మొగతార మొగాన' ఇంతసామ్ము య

మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి - కథలు-2 “44 స

తగలవేస్తారా” - తగుల వేయుట”లో వైచ్యితికి వేంకటరాయశా స్త్ర గారికి కృతజ్ఞత)
_ ఈ అనుమానాలు రెం డూ, తీరేవికావు. గనుకా

(-ఇంతకూ చెప్పవచ్చిందేమంే, అసలు సంగతి చెప్పడం పురతో పాన
నేను, పట్టంలో ఒక దివ్య భవనంలో దాసదాసీ జనంబులు చానురంబులు వీస్తుండగా
రోజూ" కొంతసేపు ఉయ్యాలలూగుతూ, కిటికి కమ్ములలో నుండి చెర్దాటలాడే
ప్రకృతి శోభను తిలకించడం నిత్యకృత్యముగా పెట్టుకున్నాను. “నిజమైన-జీవితం”లో
(ఇంగ్లీషులో కాని దీని భావం తెలియదు) నా అందచందాలన్నీ వెండి తెరకు
అర్పణచేసిన త్యాగిని గనుక, వయసుకు మించిన జ్ఞాన వృద్దుణ్ణిగా కనబడుతూన్న
మాటలో . కొంతవరకు నిజంలేక ' పోలేదు-) (నాలో, నాదర్జాలో ఇంతమార్చు
రావడానికి కాలపరిమితి ఎంత నిర్ణయించాలో తేల్చుకో లేకుండా" ఉన్నాను-)

(మాటల ధోరణిలోపడి లకి క్షిమాళే వ త్న సకల
ఆడదిక్కు లేకుండా గడపటం, నడవటం ఛాౌందసం)

మల్లా ఒకనాడు - ఎన్నో ఏళ్ళకు- ఫోనుగంట (మోగడం ధక
— లక్షి క్ష్యిగోంతు, తీగెల మీద ప్రాకి వచ్చింది —

నన్నే పిలుస్తూంది అనుకున్నాను. కాని, హతవిధీ! ల నాతోకాదు
మాట్లాడుతూంది! "తెరమీద చూపిన నా వేషాన్ని పేరెట్టి పిలిచి, కామంలోకి
కవ్విస్తూన్నది. తీ గెలద్వారా, లక్ష్మి, నాతో మనసారా వ్యభిచరించింది. కొంతకాలం,
(డ్రేమలేఖలు, సకాలంలో జారీచేయలేక తపాలాశాఖ యావత్తూ గగ్గోలెత్తిపోయింది
-. (అలంకారాలూ, పదగుంభన; మాంచి పకడ్భంి పాకములో ''అమర్భగలిగిన

నలుగురు - గజవాతగాళ్ళను, ప్రత్యేకం ఈ పని కోసం ఈ సందర్భంలో మనం.
జీత - బత్తెము. లిచ్చి పోషించడం జరిగిందని చదువరులు (గ్రహించే సూచన.
ఇముడ్చాలి?) - ఇలా కొంతకాలం గడిచింది - (ఎస్‌, కాలం వృధాగా చాలా

దుబారా చేస్తున్నాను కాని, కథ ఇంకా రక్తికీ లా రంగానికీ రావడంలేదు. నా
కొంచెం జరఫ్‌గా నడవాలి.)

నా చేవ్రాలుతోఉన్న (బ్రహ్మాండమైన చిత్రాన్ని' లక్ష్మికి బహూకరించాను. (ఆ
“తారను కాను గనుక, దస్కత్‌ నాదికాదనిగాని, దస్తూరి వ్వహాస్తలిఖతం కాదని
గాని, చదువరులు అనుమాన పడేందుకు అవకాశంలేదు
.. -ఓకనాడు లకి క్షీ నన్ను వెదుక్కుంటూ వస్తుంది. (నన్నంటే. నన్ను. కాదు.
నేను అద్దెకు ఉంటున్న. వీధిలో నా తలుపుమీద “డే అంకెను) నేను .అవ 2
కారు. ఎక్కి స్టూడియోకు పోతున్నాను. గేటులో ఉన్న స. యోధులు లై దన్‌
అక్కడ. నిలచేయడం గమనించాను. (ఇది ఏ ఫిక్చర్‌కూ కాపీ, కాదుగద!) -

మా యిద్దరికళ్ళూ, కలుసుకున్నాయి. నేను లకి కని గుర్తించాను. ఆ అమ్మాయి
నే నెవరో. బూచాడిని _ అనుకుంది. (ఆ కంటిమాటను యీ కన్ను అర్హం
జేసుకుంది) (తెరమీద . నాయకులు నిత్యజీవితంలో అసహ్యంగా ఉండి తీరాలనే
అజ్ఞానానికి నన్ను నేను. మన్నించుకుంటున్నాను.) _ పట
యోధులు నా (డ్రైవరుకు సలాముచేశారు. అది నేను అందుకున్నాను. లకి క్షి _
చెయ్యి. ఎత్తింది, కారు. ఆగింది. Fir స్‌ వ

శ

Lo
O-
it

మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి, - కథలు-2

_ "బాబూ, ఫలానా వారి భవనం ఇద: కదూ?! అంది కోకిలైః నాకు కోవం
వచ్చి జవాబు చెప్పలేదు. .

_ “*త్రాతగారూ, యిదేనా అండీ వారి యిల్లు” అంది. బిగ్గరగా, నాకు చెవుడు
అనుకుంటూన్నట్లు. |

కారు పోనీయమని, తల ఊపోను. ముందుకు ఒక ఊపు ఊగి, తారురోడ్డు
ఎక్కి. ఆగింది. [ఎందుకు ఆగింది? - కారణం ఏమిటో శాతానికి కొంత ఖాళీ
వదలాలి -
నేను తిరిగి యింటికి వచ్చేటప్పటికి గుమ్మంలో పడుకుని కునికిపాట్టు పడుతూన్న

కుక్కపిల్ల, నిద్రమత్తులోనే తోక ఆడిస్తూంది. లోపల హాల్లో, దీపం నీడలో,
సోఫాలో పడుకున్న ఉన్న లక్ష్మి, వెలుతురు హౌచ్చగానే బళ్ళు విరుచుకోబోయి,
ప)

అ తరువాత ఏం జరిగిందంశే, మరే. (ఏం జరుగుతుందో తెలియదు;
ఇంతవరకూ. అధ్యాయాలుగా చించి, బాగా పెంచి, మొదటి భాగంగా (పచురించుతాను,
మా ఆవిడ కాపురానికి వచ్చినతరువాత నింపాదిగా, మిగతా పేజీలు (వాయవచ్చును:.
రెటో...గో బాహ్మబేభ్యః శుభమస్తు నిత్యం క.

| ఎర్రసిరా-ా | "

ఎదిగిన పిల్లదాని తం|క్రికంటు, ఈరాతలన్నీ పడితే... మా కుంకకు, పిల్లను
ఎవడిస్తాడండీ? "ట్టి అరుపుల _ గొడ్డు అని, అనుకోడూ: వీడి ఈడు కప్పడే
వీళ్ళనాన్న, కిక్కురు. మనకుండా ఆ వరొత్పరుడికన్నా తెలియకండా _ ఎంత (గ్రంథం
నడిపాడో!...కళ్ళ ఎదురుగుండా, ' ఆ పిల్లది అలా ఉసూరుమంటూ, వీడి పెళ్ళాం
కావురానికి వచ్చి ఓనమాలు దిద్రించే దాకా, సోఫాలో వడుకుని ఉండాలిసిందేనా?.
_- మావాడు ఒక్క డేనా, లేక ఈ కాలం. కురకారంతా ఇదే eee పోనీ,
ఆ రవంత తరువాయీో, నేను వూార్తిచేతునా?...

మేడ మెట్లమీద --
ఎక్కి....పైకి వెళ్ళిపోయి...గదిలో తలుపులు బిగించుకు కూచుని....ఏరాతో చదువో
మొదలు పెట్టి. లేకపోతే యింకా పై అంతస్తుకు వెళ్ళి . ఎక్కడో బజారులో రేగే
రొదకు చెవిదోరచేసి ఏమైనా ఆ మూలుగుమాత్రం వినలేక. ..ఏమైనా చేసేందుకు,
తన చేతిలో ఏమీలేక.. .తల్లడిరిపోతున్నాడు: అక్కడ 'నిలవడానికి, తరం కావడంలేదు.
వళ్ళ బిగివిని నాలుగుమెట్లు ఎక్కాడు. అయిదో దాని మీద అడుగు
వేయబోతూండగానే....ఇక కాళ్ళు చప్పగా చప్పబడ్డవి. [క్రిందనుంచి, మళ్ళా, మూలుగు
వినబడ్డది. ఇక అంతటితో నిలుచున్నవాడు ఆపాభనే అక్కడే కూలబడి పోయినాడు.
అంథా- గందరగోళంగా ఉంది. ఆ గదిదగ్గర అందరూ, కొందరు లోపలా,
లోపల యిరక 'లేనివారు బయిటా చేరి, ఒక్కసారిగా మాట్లాడుతూ, రణగుణధ్యని
చేస్తున్నారు. "అంత మోతలోనుంచి ఉండి ఉండి మూలుగు వినబడుతూంది.
తాను, అది, వినలేడు; పిల్లది ఉవ్వెత్తుగా మూలిగినవుడు లోపలికి జొరబడి పొదివి
పట్టుకుని నీకేం భయం లేదమ్మా త్దీ స. అని గడచి బయటపడేదాకా
అక్కడే కూర్చుంటే... కస ల్లా
_ఉహా....గుమ్మందగ్గరకు వెళ్ళేటప టికి. “అత్తగారు అడ్డంగా నుంచుని, _ కదలక,
మెదలక, ధిమాగా “ఇక్కడ మగవాళ్ళ ప్రమేయం ఏమీలేదు.. నీవు అవతలికి వెళ్ళు”
అని ఉన్న ' సందుకు చేయి అడ్డం జాపింది; ఆ మాట లెక్క సేయకుండాొ
అలాగే, లోపలికి, నిలుచున్న చోటునుంచి అంతమేరా సాగి..తొంగి చూశాడు.
అమ్మాయి ముఖం మాత్రము, కనబడ్డది... “నేనుచచ్చిపోతున్నాను, నాన్నో!” అని,
గావుకేక వినబడ్డది.. .తనకు యిక ఆగక.. _.బావురుమన్నాడు.. “అత్తగారు. అందుకైనా,
చలించకుండా... కనికరం, జారీ, ఏకోశానా . లేకుండా... నిర్లక్ష్యంగా అవతలకు...
దృఢంగా. నెట్టివేసింది. మూతి నాకడానికి DAB: ముష్టమీద దెబ్బ తిని.. కం
కంయి.. మనకుండా. తోకముడుచుకునే వరువుగా అక్కడనుంచి బయటికి. వెళ్ళి
పోయే.. .జాతికుక్క... దాని .నోరూ వాయాలేద్దు. దానిలాగునే.. తవా తాను. లోపల
కుమిలిపోవలసిందే...
అక్కడ. - అలా దిగులుగా. = - మోకాళ్ళమీదకు తలదించుకొని వ,
ఒక్కరూ వచ్చి ఓదార్చశేం? ఆ అల్లుడు ' ' వెధవాయ -. అవతలగదిల్‌* కూర్చుని
- ఫోను విడవకుండా పాడిస్తూ - “చక్రం. తిరగవేసే వ్యవధిలో. - కూని రాగం
అఘోరిస్తూ. న్‌ అక్కడలా. భార్య ఇ తాను పెళ్ళి కూతురులాగా = చెంగ్‌. మంటూ
తానక్కడ కూర్చుని. ఉంఢగానే - నాలుగు. మాట్లు తనని రాచుకుంటూ
-. తప్పుకోమని అయినా. అడగకుండా. _ పైకీ ర్రదకీ పరుగులెత్తుతూంది. -

{ Pan |

'టుపెటీక

మల్జాది రామకృష్ణశాస్త్రి - కథలు-2

పలుకరించేందుకన్నా - వం, అలా. కూర్చున్నారని ఒక్క ముక్క అనడాని కైనా
ఆమెకు ఆ సంబరంలో - అసలు తానక్కడ. ఉన్నట్టు కనబడితేనా ---
అమ్మాయి - అక్కడపడుతున్న బాధ. వినలేక పోతున్న కొద్దీ. - తనలోకి -
తానుగా - వెనుకకు వెళ్ళిపోయి - మనసులో. —-—
అప్పటి ముచ్చట - తానూ - తను చేసిన నిర్వాహకానికి - తల క్రిందులైపోతూం'కే
- చీమన్నా కుట్టనట్టుగా కుదురుగా కూర్చున్నాడు. మామగారు, ఎదురుగుండా
నూతిగట్టు అరుగుమీద - తాపీగా చుట్టకాల్చుకుంటూ _ - పాదాలదగ్గిర రెడ్డిగం
వేనుకుని 1 కూర్చున్న పాలెకావుతో - అంతకుమించి, ముహూర్తం కుదరనట్టు.. అప్పుడు
వ్యవహారం ఏడుస్తున్నాడు. ఇక, తన భార్య... తామూ చిన్నతనంలో - . తెలిసినంతవరకూ
యింతకన్న...యిప్పటివాళ్ళకన్న.. see ముచ్చటతో పే. ఉన్నారు. జ
కన్నులు బాగా తెరవక ముందే... గారాబాల కూచి. గనుక. కొవురానికొచ్చింది
భార్య. యిద్దరికీ బాగా పసితనమే...పైన కనిపెట్టి చూసే పెద్దలు ఆకాశంలో
ఉన్న వారి, వారి పెద్దలూ స పండుగలో అదొకటిగా “పడకలుగా. ఏకం
చేశారు.. కడుపు పండితే అ పండును. చూచుకుంటూ... .కన్నులున్నందుకు....
అందరి తపసూ ఫలించినది.. .అనుకున్నంతపనీ _ జరిగింది...ఇక.. అమ్మాయికి
'సూడిదెలూ...అసలు.. ఒక్కపిల్ల... అందుకని.. అరచేతుల్లో పెట్టుకు వె పెంచారు...ఇక...అక్క
డనుంచి నెత్తినే పెట్టుకుని...ఆం అంటు అమ్మాయి, ఓపలేనిదీ.. ఎక్కడ. అరగిపోతోందో
అని. ...అతి గారాబంగా... సరి, అదంతా బాగానే ఉంది...
_ . తానూ...అందలంలోంచి దిగలేదు:
_ అ గడియ వచ్చింది. న
అక్కడ . ..లోపల.. .మామగారితో, అత్తగారు... “అమ్మాయి.. ,యయిందాకనుంచీ...
కొంచెం నలిగి ఉంది. 'ఆడేపొద్దులే.. ఎందుకైనా మంచిది - శేకేసిరండి--” అనడం
విన్నప్పటినుంచి...బిక్క మొగం వేసుకునిా-అటూ యిటూ తీరుగుతూ...ఆవాళకూడా,
మామూలుగా. భార్య, గదిలోకి నిద్రవేళకు వస్తుంది కదా. . అప్పుడు చేతనైన
ఉపచారం - చేయవచ్చునని - గాడ ఆదుర్దాగా. - అక్కడే. తారట్లాడుతూ....అడుగులు
లోపల. చవ ్రడుకాగానే...ఆమె... వస్తూందని. ..అలకిస్తూ.. .ఆవలింతకు... -చేయడ్డము
.. పెట్టుకుని. ఆపుకుంటూ--- ము
“అత్తగారు.. .ఏదోపనిమీద '- ఆవేవునుంచి. మరో గదిలోకిపోతూ. న్ను చూచి
వాయ పోయి. పడుకోనాయనా, ప్రొద్దుపోయింది.. ప. బద్దకంగా ఉంది-- అది
యిక్కడే. పడుకుంటుంది-- ఆనక లేద్దుగానివిలే.... తరది.. "అంతతో ' ఆరాటం
హెచ్చై - “ne అమ్మాయి. పడుకున్న "కోటకి స Ce అంగలో. వెళ్ళాడు--
సన్నంగా మూలుగుతూంది; “మీద! చేయివేసి = ఏమేమో అడగబోయినాడు;
ఉలిక్కిపడి... కళ్ళు ల బిగించుకుని.. చిటారు. విడిచి ఆ య.
'జ్యత్తిగిరి: న రరర ఖా. న్‌
అత్తగారు. ఆ అంతలో నేనచ్చి - “వెనుకనుంచి పకాలునునగానే - తగ్గని ల. .
అక్కడి | నుంచి.. తలవంచుకుని లా వచ్చేస్తున్నాడు - _మంత్రసొని - 'లోపలికి వ స్తూంది.
ధా మామగారు, — అంత పెద్దవాడు, మర్యాదస్తుడు = జ తనవంక కాంచెకోణంగిలాగా

మళ్దాది రామకృష్ణశాస్త్రి - కథలు-2 (48) 'టుప్‌టీక

చూసి - వినబడేటట్టు గొంతు సవరించుకుని - అదిగో ఇవాళలాగానే అక్కడే
అదేమాదిరి - ఆ అరుగుమీదనే బాసివట్టు వేసుకుని - చుట్టుకొస కొరుకుతున్నాడు-

ఏం చేయడానికి తోచడంలేదు - ఎంత అణచుకుందామన్నా, ఆగక, వెక్కి
వెక్కి ఏడుపు పెగుల్చుకు వస్తూంది. ఎవరూ వినకుండా - ఎవరికీ కనబడకుండా,
తోట వెంటా, దొడ్డివెంటా, అంతసేపూ, కాలుగారిన పిల్లిలాగా తిరుగుతూ -
తోచిన దేవతల శెల్లా (మొక్కుతూ. - ఎంతసేపో - వేళ "తెలియలేదు...

. "అమ్మాయి - భూమ్మీదవడ్డది. - - తెల్లవారుతూండగా ఆ మాట - తాను
ఏమూలో ఉండగా - ఎవరో వెదుక్కుంటూ. నచ్చి - చల్లగా - చెప్పారు:

మంచి నక క్షతం - ఏవిధమైన శాంతి - దోషమూ లేదు - అందుకని

_ తెల్లవారినతరువాత ఆ గదిలోకి. _తానొకసారి. వెళ్ళి, పిల్లనూ, తల్లినీ
చూడలీచ్చనన్నారు.. సన్నీకి .. .

_ కందగడ్డలాగా ఉంది - కనుముక్కు. తీరు ఏం - కనుబడలేదూపొత్తిళ్ళలో
అణగిమణగి - అమ్మప్రక్కను - నీళ్ళు పోసుకుని అప్పుడే - పడుకుందట:
మోకాళ్ళమీదికి బట్ట ఎగలాక్కుని జేనెడు పీటమీద గొంతుకూర్చుని అక్కడ
కని పెట్టుకునిఉన్న ముసలమ్మ “అచ్చంగా నీ పోలికేరా బాబూ! అ జుట్టూ - ఆ
నొసలూ = ఆ గొంతూ -- అన్నీ అచ్చంగా నీవే - - అమ్మాయి పోలిక ఒకటే
అబ్బ లేదు టా ఆడపిల్లకూ . .అదీ ఒక అదృష్టమే - * ఆవిడకు ఉత్సాహంతో బాటు
గొంతుకు పాళ్చిపోతుంది - ఆ గొడవకు - తన భార్య జా కన్ను శా

కనబడేటట్టు, యింకా ముందుకు వెళ్ళినిలుచుకున్నాడు.
తెరచిన కన్ను - తననుచూసీచూడగానే - మూసుకుంది.

స కాని, ఆ రెప్పపాటులోనే - అలా ఆ చూపులో -

_ అమిత భయం - తలచుకుంటే జలదరించిపోయే అసహ్యమూ - కళ పెళలాడినవి..
తల్లికావడంలో - అంతకుముందు. ఆ యాతన కలలో అయినా ఊహించని
అమాయకురాలు - తల _ మునకలైన హడలు - తన భార్యలో అ క్షణం
నుంచీ వ. అలాగే, నిలిచి పోయింది.
.. . బాలింతతనము. ' తీరిన మొదటిరోజుల్లో, 'మరీనీ తాను కంటబడితే -
దయ్యం మీదకు వస్తూన్నంత భయంతో, 'దద్దరిల్లి పోయేది; కాలంగడచినా —_ ఎన్ని
విధాల - అనునయించి, ఆ భయం తీర్చాలనీ" - తన శాయశక్తులా. ప్రయత్నం
చేసినా - ఆ - ఎన్నికలో. _ నున్నికలో మామూలుగానే . ఉండేది; కాని, మనసుపట్టలేక
" ఆమాట. ఊసు ఎత్తేసరికి - అక్కడితో ఆమెకు. వ లెత్తుకు. ప

: ఎవరితో. ge ప్పేసంగతి కాదు: ' ఎవరూ తీర్చేది కాదు.
;వీమీచేసి ఆమెను మళ్ళా దోవకు మళ్ళించాలో, తపతు.. స్‌
జవవిన్నో, పుస్తకాలు చదివాడు, వన్ని ఉపాయాలో ఆలోచించాడు.

.. ఎందరెందరినో - ఏదో కథగా - దీనికి విరిగుడు ఏం ఉంటుంది - అని
- శాస్త్ర చర్చగా. = కదలేసి చూశాడు. ఎవరికి. తోచిన. ఉపాయాలు వారు
ఉపదేశించారు - కాని వేనివల్లనూ వీసంఎత్తు పని జరగలేదు... ns

టుప్‌టీక

మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి - కథలు-2.

ఆ అమ్మాయిలో, అంతకుమించిన మార్పేమీ లేదు.

అనురాగానికీ, ఆదరణకూ, ఆమె తనకు - ఆమె ఆ విధంగా ఎన్నడూ -
ఏలోటూ చేయదు.

కాని, అదొక్కటే, తీరనిలోటు.

ఆఖరికి - ఇక అ మాట తల పెట్టకుండా అమ్మాయి ముద్దుమురిపాలు
చూసుకుంటూ, అలా కాలం వెళ్ళబుచ్చడమే - యో జీవితంలో - ఆ "తాలిరోజుల
ముచ్చటయేగాని, మళ్ళా అంత అదృష్టంపస్టే యోగం కరవైందని - రూఢి
పరచుకున్న తరువాత - అమ్మాయిని. చూసుకుంటూ - యిద్దరూ, అదోమాదిరి
- హాయితోనే బ్రతుకుతున్నారు —- పిల్లదానితోబాటు, . "పెరిగి పెద్దవాళ్ళవుతున్నారు.
అంతేగాని అంతకు మినవోగా, మారిపోయేందు కైనా - అనుభయం అంటూ ఏదీ?

తన - నడి నెత్తిన ఆ వెనుకటికన్న కొంచెం - జుట్టు ఎత్తు. తగ్గి పలచబడుకుంటూ
వస్తూంది: తనభార్య, అప్పటికన్న కొంచెం బొద్దుగా “ఉంది - నిగనిగలాడే ఆమె
మొగమూ, నున్నని. బుగ్గలూ =. చూసి - ఎన్నడన్నా - ఓనాడు - ఎన్ని ఏళ్ళకో
ఓమారు - మనసులో - చిన్నతనం, జ్ఞాపకం ఆగక, బెల్లించబోయినా - బెట్టుచెడి
వ - గుట్టుదాగకపోవడమే కాని సరి - ఏమనుకుంటునేం - ఏనాటి పావం - వీమో
ఆ - వుణ్యమో, ఎవరి ఎడబాటుకు ఏ జన్మంలో నైనా - తాను కారకుడు ఏమో
- యీనాటికి - తనదోషం ఏమి లేకుండానే - తనకు, తనతో ఆమెకూ,
సౌఖ్యపడేయోగం కరవనడం ' -
అయిపోయిన దానికి కాదు - ఆలోచన —
అమ్మాయి 2 అల్జారుముద్దుగా-వాళ్ళ అమ్మకు వాళ్ళ అమ్మా నాన్నా
'చేసినదానికన్న ఎక్కువ గారాబంతో - పెరిగి పెద్దదయింది - for
తాను - యిల్లరికం - తనతోబాటు - తన అల్లుదూ యిల్లరికం - ఆ
ప ఎన్ని. తరాలదాకా అయినా. స ఉండేందుకు అన్ని విధాలా. వసతి.
ఉన్నది. అ వ
అందుకు. కాదు. - అనువాయత తప్పకుండా వస్తూందేమో అని - తపించి
పోతూన్నది-అందుకూ; అత్తవారికి తన. స తరువాత. as -అంతే
దేవుడిచ్చాడో లేక... గ్‌ 1
“అలా. ఆనుకున్నప డి ఆ గుండె తల్లడిల్లతూంది. ఆ యింట ఉన్న ఆడదానికి
న కదళీనంధ్యా - దోషం. - అమ్మాయికీ. ఆ 'తల్లిముత్తవల - చాలిక - సదా
ఏం - చిలకా గో రింకల్లాగా, వాళ్ళెనా - యిల్లు పదియిళ్ళయేటట్లుగా . - కలసి
కడుపు ఫలింపజేసుకోకుండా అ తమలాగానే నా ' తయారవుతారా. న
అమాళే-ఆ ఆలోచనే - భయంవేసే సుడిగాతలలో - తనలో. తిరిగిపోతూ.
మిగతా ఊహల న. పీల్చుకుని. 'ముంచేస్తూంది. అమ్మాయి. - జీవితం
'తమలాగా. కాకూడదు. అ వ. 'ఉపాంశువై వ జపమౌతూంది-తన
నిలువెల్లా. అదే కోరిక. : a

అమ్మాయి-అక్కడ. మరీ మూలుగుతూంది-కొండల పెట్టున "వస్తున్నాయి

నెప ఎ లాతన పెరెత్తి పిలచి - గగ్గోలవుతూంది - తండ్రీ - దగబోలూను! తాను
ఉండి - ఏం ప్రయోజనం?

అక్కడ ఉండలేడు -

అప డే తూరుపు 'తెలావెలా బోతూంది.

అంతసేపూ రాపొడిన మనసు - ఆకలిలో - ఆలోచన లన్నింటినీ మింగేసి
- తనలో తాను హారించుకుపోయింది. ఎంతసేపు ఎక్కడ తిరిగాడో - ఏ
మాత్రమూ తెలియదు. కాళ్ళకు - బుద్దివచ్చి - వాటంతట అవే - మళ్ళా
యింటికి మళ్ళించుకు వచ్చి - విడిచినవి - ..

“అండ ఎక్కుతూంది-

లోపలికి వెళుతూంకే - శకునపక్రిలాగా మామగారు - రొంటిన చేతులు పెట్టుకు
- రొమ్ము విరిచి నిలుచుని - చూడగానే -చిగ్గరగా సకిరించి.. .ఎకసె
_క్కెంగా... “తాతగారూ...దయచేయండి” అని పక్కకు తప ఎకన్నాడు... అత్తగారి
ముఖం.. కలకలలాడుతూంది.. .తనభార్య...

ఆమె వంకనైనా చూడకుండా అమాంతం...పురుడు వచ్చిన గదిలోకి... వెళ్ళి
ఆ ముసలివా డవుతున్నా ననుకున్నవాడల్లా.. .వసినాడల్లే.. చూసి పొంగిపోయినాడు...
అమ్మాయి.. పసిపాపను పక్కన బెట్టుకొని... దానీతల మీదుగా తన చేయి
తలగడగా చేసుకొని...జాపి...ముని వేళ్ళతో. దగ్గరగా కూర్చుని -- మీదకు వాలినట్లుగా
- వీదో!: కబురు చెబుతూన్న...మగని చేక్కిలి.. చక్కిలిగిలి పెడుతూన్నది.. ఇద్దరూ
నవ్వుకుంటున్నారు...

అమ్మాయి, కొంచెం నీరసంగా ఉన్నది కాని, దానిని కమ్మే” స్క కొత్త అందం,
కొత్తకళ ఓడిపోతూంది - అక్కడ నుండి తప ఎరా తానలా.
చూస్తూ. నిలుచుంశే, వాళ్ళు ఏమనుకుంటారో- పసివాళ్ళు - బిడియపడి-

అమ్మాయి - తనవంక చూసింది - చూపు తివ కుని. కనులతో, మగనికి
సైగ చేసింది. అతడు తిరిగిచూసి, నవ్వి, తను ఉన్నానని అయినా సిగ్గులేకుండా,
భార్యను' ముద్దుపె పెట్టుకున్నాడు. అమ్మాయి, చెయి, అతని మెడమీదకు పోసింది.

అక్క_డ నిలుచునేందుకు, ఎందుకో మొగం చెల్లక, యివతలకు 'వచ్చేశాడు--

. అల్లుడూ,. కూతురూ, మునుపటికన్న ఎక్కువగా పసిదానికి మూడునెలలు

వెళ్ళినవ్వటినుంచీ, చెట్టాపట్టాలు వేసుకుంటున్నారు. పసిదాన్ని వదలరు. ఓ నిమిషం
ఏమారితే, ఎందరున్నారు, “నెత్తిన ఎక్కించుకునేందుకు...! తన అత్తా, మామా,
యిల్లాలూ, . పసిపాపకు అంగరక్ష _తనజోలి ఎవరికీ అక్కరలేదు... తనవంక
చూసేవారేలేరు --
ఉదయం నిదురలేచి, త్‌ ల రాబోతుంకే, అరతవీకటిలోనూ.
అమ్మాయి, అవతలగా వసారా చివరను కూర్చుని, ee మూసుకుని
కక్కుకుంటుంది. - ne
పరుగెత్తుకు వెళ్ళి, నీళ్ళు శిపపవర్తు ఆమె పక్కను ఉంచి, కూర్చుని. వెన్ను
రాస్తున్నాడు. పుక్కిలించి 'ఉమ్మేసి లేచి. నిలుచున్నది. తూలిపడుతుందే మోనని,
పట్టుకోబోయినాడు: “అక్కరలేదు, నాన్నా? అన్నది: “ఏం త్రి, ఎందుచేతనమ్మా,' స్త
ఎంతో. ఆదుర్దాగా అడుగుతూ తల నిమురుతూన్నాడు: అమ్మాయి, తనవంకచూసి

టుస్‌టీక

మల్లాది రామకృష్ణశా స్త్రీ - కథలు-2.

చిరునవ్వుతో, తలనంచుకున్నది. పోయి వడుకో. అమ్మా అని గది. దాకా సాగనంపి,
క్రిందకు దిగి చర చరా లోపలికి వెళ్ళాడు. వంట యింటి వక్కవసారాలో,
అత్తగారు కాఫీ సామాను చుట్టూరా పరచుకుని ఆ ప్రయత్నంలో .ఉంది - భార్య
ఫలహారమేదో తయారు చేయడానికి, నాలుగూ చక్క. బెడుతూంది: మామగారు,
ఎదురుగుండా తులసికోట చప్పామీద కూర్చుని, కబుర్లు పేనుతున్నాడు.

_అదంతాచూసి - మండుకొస్తూంది. అక్కడ అమ్మాయి అలా ఇదవుతూం కే,
దిక్కూ. మొక్కూ చూడకుండా “యిక్కడ శ

“ధుమధుమగా - అమ్మాయి, Cus అని తన భార్యకి
ఉరిమాడు!

అప ప్పుడు, తాను. గుమ్మంలో నిలుచున్నట్టు, అందరూ. గమనించారు-

భార్య, తలఎత్తి తనవంక చూడనైనా లేదు. మాట వినిపించుకోలేదు.

' అత్తగారు, తనలోతాను ఏమో గొణుక్కుంటూ. మ. wot శేవో, అని
మూతతీసి చూస్తూ, అ ధ్యాసలో . ఉంది-

మామగారు గరుసెక్కిన గడ్డం-అరచేత్తో ఎగువకూ, దిగువకూ తడుముకుంటూ-
ఎవరినీ ఉద్దేశించి కాకుండా ఎటువైపూ. చూడకుండా-ఏదో మాట వరుసగా,
“అలాగా. పావం-దానికి, అంతేకావాలి లా ఏడాదికోసారి అంతే. కావాలి” అని
అడవోళ్ళవంక చూస్తూ, “ఎందుకూ మీరు" "ఉన్నారు గళ్ళాలా వసరాగా-చూడండి,
మీకన్న ఎన్ని వెనుకలు,. చిన్నది-మరి-చిచిం ద్రిలాగా, చూపిస్తే, అందుకు పోతూంది-
అదీ వరుసాఅలా ఉండాలి. అదీ, దాన్ని మించిన ఘనుడు నీ అబ్లడూ- ఎందుకు
మళ్ళా, మనం ఉన్నాం తగుదునమ్మా అంటూ"
.. ఈ వరుస అంతా - తనకేసి చూస్తూ, పనసలాగా ఏ కరువు పెడుతున్నాడు
el _తవక్కు తలదీసివేసినంత . పనవుతూంది.
అమ్మాయి, అక్కడకువచ్చి వెనుకనిలుచుని ఉంది - తాతగారు =.
“ఉన్నదానవు, ఉన్నట్టుగా ఊరికే ఉండలేవుశే, స్తీ యిల్లు నిలు వెత్తున బంగారంగాను
- నీకు . తెలియకపోతే మీ అమ్మమ్మనూ, అమ్మనూ చూసి వేర్చుకోరాదూ -
పోనీలే చెపితే. వినేనేర్పు ఉంటేనా, యీ కాలపు పిల్లలకు. మరీ రెచ్చిపోతున్నారు.
సరేలే “ఏలాగూ తల పెట్టావు. కనుక, ముందు, ఓ గంపెడు కూతుళ్ళను కను -
తరువాత కొడుకుల నెత్తుదువుగాని - మా వారడీ, నీ వారడీ, అంతకూ నీవే.
'తలచుకోవాలి. ఎత్తుకు నెత్తిన మోసే సేందుకు, ఎదిగిన పిల్లలం యింటో పనీపాటా
లేకుండా, మేం ఉన్నాముగా... ప య |
- . మనుమరాలిని, అన్నీ. అం ాదాయ్యాలు. బుంగమూతి చేసుకుని
'అంధరితో బాటు కలసి, అంతలో నవ్వేసిందా-. '

ఆ కిల. క్రిలే, ౪ పవలంతా క తన తలలో, గలగల లాడుతూంది, క్విన్లూది.
బయట. చీకటివడినా,. మనసులో. మసక .బారలేదు. వెన్నెలవుతూంది.
Hie. Hg, ఆరుబయట, తను. పడుకుంటూండగా, . అడుగులు. తడబడుతూ,
. తభుకులో.. తాంబూలం వంచుకుని తనభార్య,. అన్ని. యేళ్ళయినతరువాత, . “తన.
దగ్గిరకు - జ తన, కోసం. అ - వచ్చింది. తలవంచుకుని, నిలవబడినది. “తలవంచుకున్నాడు.

“మల్లాది కతు - కథలు-2 (52). టుపెటీక

తలల్లో అంతవరకు అలవికాని కలలన్నీ - పలక బారినవి - కాని, కలలు
కలకలలాడకుండా, నోయనినోములు వాటిలో ఒక్కటి అయినా మిగలకుండా చెల్లాచెదరు
చేయబోతున్నది. అందులో, ఒక్కటి దక్కినా ఆ ఆ జన్మకు ఎంతో ఎక్కీదక్సీ ఆలా
మనసుతోబాటు చేతులూ, తన ప్రయత్నం లేకుండా ముందుకు అ
- అందుకో బోతూండగా --
. అమ్మాయి, తామిద్దరనీ చూసి, నవ్వుతూన్నట్టు - ఆ నవ్వు జ్ఞా జ్ఞాపకం. వచ్చింది
- చేతులు వాలిపోయినవి.
తలఎత్తి, ఒకరునొకరు చూసుకున్నారు - యిద్దరి చూపుల్లో - ఆశను
దక్కించుకోలేని _ అమాయకత్వం, పండించిన ముదుసలి కళ తెలివై - మెరిసింది.
యిద్దరి నిట్టూర్సులూ దేనికదై ఒకటై ఒకదానికొకటి న దేనితోవను
అది. "గాలిలో దోవచేసుకున్నది-
తన భార్య, తల మరీ వంచుకుని - అమ్మమ్మకు అమరిక అయిన ఒదుగుతో

-. పెద్దతనంతో -' తిరిగితిరిగి చూడకుండా యింట్లోకి వెళ్ళిపోయింది. తనకు, ఇదే
జ - ఎప్పటికిమల్లే - - తానే.

xx 2

తీర్ణయా త్రకు పోదామం"కే వ తిరుపతో, కంచో, కాళాస్తో నన అ
ఇక్కడికోచ్చా మేం - అంటావా?-
ఒరే -.నాకు ఈ ఊరిమీదే గురి! - ఈ ఊరు, అనాదిగా, బాపన్నపల్లి —-
ఇప్పుడు లచ్చమ్మ సేట!-

మా మేనత్త - అంటే - మేనమామ భార్య.- ఆ లచ్చమ్మగారు, ఆవిడ
పుట్టి పెరిగిన ఊరు: మా మేనమామ జోలెపట్టిన ఊరు.

మా ఊరినుంచి ఈ ఊరొచ్చి - ఇక్కడనుంచే నేను పట్నం పారిపోయొచ్చేసింది!

అంటే ఊరు. తరిమికొట్టలేదు ఆ. మానాన్న. వరకూ తరుముకొచ్చి
హడలకొట్టాడు, మనం ఉడాయించాము:

మా అమ్మ వుట్టిలా ఈ ఊరే, మాతామహులు వృత్తిలేక ఉపాదానం
చేసుకునేవారు! ఒక్క కోడుకు, ఒక్క కూతురు: ఆ కూతుర్ని అంటే మా
_అమ్మను...తన లాగానే సీతారామాభ్యాంనమః అనుకుంటూ జీవిస్తూన్న మా
నాయనకు కాళ్ళుగడిగి ధారపోశాడు: మా నాన్న, -ఉన్నంతలో ప్రయోజకుడే -
నోటిమంచితనాన, - అందరినీ అయ్యాబాబు అంటూ, - అలాగే అలక్ష్యం కొద్దీ
నలుగురూ తోల తృణమూ ఇవ్వగా,-ఆ పరకలు పోగుచేసి, - యజ్ఞం చేశాడు డ్‌
పెద్ద పెట్టునే-కాని, బ్రతక నేర్చినవాడు కాకపోవడంతో కాస్తోకూస్తో 'వెనశేసుకోలేదు;
౪ “మర్నాటి. నుంచి, తానూ తన రాగిచెంబూ.. యథా ప్రకారమే:
_ మానాన్న. చూశావ్‌...బయట పరమ సాధువేకాని-ఇంట ఫాలాక్టుడు: ను
కోపం కాదు, -' ఎందుకో ఒకందుకని. కాదు...ఎప్పుడూ. ఒకటే ధుమధుమ:
అని పెళ్ళాన్ని వేవుకుతి నేవాడా... వ పిల్లి - ee ఒంటి, కాలుమీద
లేచేవాడు. ea
5 ఉపనయనం. చేశాడు: .తనతో బాటు, ఓ రాగి చెంచిచ్చాడు.. నేను ఉహు
అన్నాను: ఒక దరువేశాడు: నేను దులిపే పేసుకున్నాను: మరోవిడత ఉదికాడు:.
పారిపోయి, - రాజావారితోటలో. జామచెక్టైక్కాను: దిగిరా, తాట వలుస్తానన్నాడు
మానాన్న. మూడురోజులు అట్లానే _ ఉన్నాను...కటుక్కాయలు కొరుకుతూ... మా
అమ్మ మజ్జిగా అన్నం, కలువుకొచ్చి... _అఘోరించావు కాన్కి' దిగిరా అంది.
ఎదిరించేందుకన్నా సత్తువుండాలి. తిని ఏడు... అన్నాడు. నాన్న: ఉహు అన్నాను:
సరే నీకర్మం నీది.. .ఎన్నాళ్ళెండుతావో. ఎండు... అన్ని =. పదండి. అని” చ
మళ్ళించుకుపోయింది.. .నేను కిందికి దూకి, మరో మాను మండ విరిచి,.
బిళ్ళాకర్రా చేసి, - కూత పట్టుకుంటూ మా అత్తయ్యగారి వు చేరుకున్నాను...ఆ ఆ
యిలు.. చూపిసాగా... | ae |

మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి, - కథలు-2 54) చూర్లిక

ఈ. ఊళ్ళో కమామీషు ఏమిటంటే... “హనుమయ్య గారని, మా అత్తయ్య
నాన్న...మోతుబరి...వేదం చెప్పుకుని వ్యవసాయంలోకి దికి...దస్తు కూడబెట్టి...పాలు
కొచ్చిన పక్క చేలు _ కలుపుకుని...ముప్పెపుట్ల ఖామందు అయినాడు: అదోతరహా
మనిషి... పేదసాద నోకంట కనిపెళ్టేవాడు: కలిగినవాడు, పిసరంత పొరబాటు
చేసెనా కత్తి కట్టేవాడు: వస్తుతః పిల్లికి. బిచ్చం వేసే తరహా కాడు. పేద వాడింట
పెళ్ళం కే "అక్కడ ప్రత్యక్షమయేవాడు: నేనున్నానురా అనిపించేనాడు: అడగనివాడిని
పిలిచి చేబదు లిచ్చేవాడు: వాడు యివ్వలేకపోతే, - తిట్టి, మళ్ళీ పెట్టుబడి పెట్టే
వాడు: వాడు అదీ ఇదీ ఎగేసి - ఊరు విడిచి, పారిపోతే, . - వెంట తరుముకుపోయి,
ఎక్కడున్నా వెదికి పట్టుకుని, సిగపాయదీసి తన్ని, మొగంవాచే చివాట్లు పెట్టి,
వాడి కష్టసుఖం ఆరాతీసి, - వాటిలోటు తీర్చి వచ్చేవాడు: అదో తరహా...

ఓనాడు...తనంత మోతుబరే...ఒకాయన...కొడుకు బడికిపోవడం ఠలాయిసే.. -బళ్ళోకి
లాక్కెళ్ళి కుర్రాళ్ళముందు పడేసి బాదాడు: ఇది తెలియడంతోనే హనుమయ్య
తాత,-పోయి వాళ్ళ అరుగుమీద తిష్టవేసి, -- తనంత ఆసామినీ...తనకన్న ఏడో
ఆరో, పెద్దవాళ్లి, గుమ్మం ఎక్కకుండా నిలవేసి, దుప్పటీ దులిపినట్టు వట్టుకు
దులిపేశాడు. మొగం వాచిపోయేట్టు కొట్టాడు:

“తండ్రి. 'పేరెట్టుకుంది, తన్నేందుకట్రా అప్రాచ్యుడా...

మీనాన్న కడువున పుట్టింది...యిందుక ట్రా...

నీవు (బాహ్మాడివా లుచ్ళావాడివా?-

ఒరేయి.. seme అద్దికానికి.. [బాహ్మణ్యం రాదు: నీకిదే శిక్ష. పోయి
కాశీలో పెట్టరా...

బళ్ళో పిల్లలకు పవపూ. బెల్లాలు పంపించు: యో ష్‌ కాశిపోయాతిరిగి
వచ్చి.. ల్‌ నాన్న పేరు చెపి గుళ్ళో అభిషేకం చేయించి అవ ప్పుడు ' యింట
కాలెట్టు.. .బళ్ఫోవాళ్ళకీ మాబోటి బయటవాళ్ళకీ యింత పప్పూ. వబ్ఞం బెట్టు”...అని
అసామీని, - అక్కడే .ఆపి- లోపలికిపోయి... “అమ్మాయ్‌.. మనవాడు కుర్రవేషాలు
పోయేప్పటికి.. కాస్త కూకలేశాలే - అవన్నీ ఘట్టిదెబ్బ లనుకునేవ్‌ = అదిగో చూడు
నక్కుముద్దల్లెనే ఉన్నాడు... కాశీపోయి వచ్చేస్తాడు కాని,-కిత్తనార సంచిలో, కావలసినవి
వేసియియ్యి...బత్తెఖర్చులు as భోంచేసి. పట్టు కెళ్తాడులే.. క్‌
వీడి. సంపాదనలో వద్దు. .ఫలం ఉండదు... ' అన్నాడు: .

అలాగే అన్నయ్యా! అని, - అమర్చి యిచ్చింది అ. యిల్లాలు:

: ఆసామి కిక్కురుమనకుండా.. చెప్పినట్టు చేశాడు... ల.

న హనుమయ్యగారి మాటంకే అందరికీ శివాజ్జ. అది ఓ తరహా! ప్ల

ఆ కూతురికీ తండ్రి. పోలిక వచ్చింది...

మ. ఒక్కతే. కూతురు...ఎనిమిదో యేడు... పెళ్ళి 'కెదిగినట్లు. అ. వాళ్ళ ళ్ళ లెక్క
ప్రకారం.. .అందరూ ఆ సంబంధం అన్నారు. యో. సంబంధం. అన్నారు: కా కట్నం.

అక్కర. లేదన్నారు...ఎవరొచ్చినా. ఆస్తిలో పిల్లకో రేజా యివ్వును...ఎవరు చేసుకున్నా
మా బాగే న్‌. స ఇ అంతటితో, ఒక్కడూ ముందుకు శారదే.

మా ee వారి (యరటిక గతా ముధూకరానికి సనక లచ్చమ్మే
చేసేది...

' ఓనాడు శః SO ఆఅ, వేళకు. హనుమయ్యగారు ఖో ఉండి. జే
రాముడూ---ఆ జోలె. అక్కడ పెట్ట - పంచపాొత్రలో నీళ్ళు పారపోసి, కాళ్ళూ,
చేతులు కడుక్కుని, ఆచమనంచేసి రా; _అంగోస్త్రం న పారేసి నా య
“కట్టుకుని-పోయి, మీ. నాన్నను పిలుచుకురా అన్నాడు... ss
అలాగే ' పిలుచుకుని వచ్చాడు...చేతులు. కట్టుకొచ్చాడు. మాతాత- ;

కూచోమన్నాడు!-కూచున్నాడు.. =

. చూడు గంగన్నా.. “వ్రతినిత్యమూ వీడు జోలె కట్టుకు రావడం.. .తన. ముళ్లేమో
క. _దాచిపెట్టిన్టు..

వీడు వచ్చే వేళకు. యీవిడ వణుక్కుంటూ పశ్ళెంతో పప్పూ, అన్నం పెట్టుకు
సిద్దంగా ఉండటం...ఏమిటో నాకు బాగుండలా?- చూడగా చూడగా...వీడికి. వేళకింత
తిండి" పెల్టేందుకు పుట్టినట్టుందిది! = సరే" అనేకుంటే పోలా? - ముహూర్తం
పెట్టిస్తాగాని, తర్టీరా! - అన్నాడు. 'మాతాత Pee పట్టుకుని.. మీ
అంతరమేమిటి- మూ అంతరమేమిటి బావా!- చిన్నదానికి అన్యాయం చేస్తున్నావు: ర
మహారాజురింటో పడవలసిన పిల్ల... నిదానంగా ఆలోచించుకో...ఏనుగు నెక్కిస్తానన్నావు,
కాని మాకా తాహతు? - అని ప్రాధేయపడ్డాడు...
- . గంగన్నా...ఉపాదానానికి వస్తాన్‌...వర్ణి మ. కీకదక్కుడు-నీడు జోలెకట్టాడు
క అన్న. (ప్రాప్తి ' అయింది. ha

.ఆ-జోలెలో - మాలచ్చమ్మ వవ్చూ అన్నం వేసింది. nee

. అదేమిదేమని... నేను మా. “లచ్చమ్మ నే వేశాననుకో-కాదంటవా? లా
Oe నే నూరుకునేది. 'గనుకనా. మ్య నోరెత్తకు...అన్నాడు: అలా. మా
అత్తయ్య పెళ్ళి జరిగింది. .మామయ్య 'యిల్లరికం.. ళపట్లు "కింత వ్ర తినడం... వీధి
అరుగుమీద కూర్చోడం...యిలా వీళ్ళు ఎండ కన్నెరగకుండా పెరగటంతో. న
మాంచి నునుపు తేలాడు...ఓ యింటివాడైనాడు...
_ వాళ్ళకు. యిల్లప్పగించి నిశ్చింతగా, ఆ అ పెద్దవాళ్ళిదరూ = “కొశీకిపోయి. మ
S ఉండిపోయనారు. దక్షత్రఅంతా. లచ్చమ్మది. ఏడాదైంది. రెండేళ్ళయింది: మామగారు.
యీ గడప. తొక్కలేదు.. రామన్న. అటూ. పోలేదు... చూసి చూసి a
'నిలవేసింది లచ్చమ్మ..పోయి మీ అమ్మా. నాన్నను. పిలుచుకురా... సంకా ఆ
ఉపాదానా. లెందుకు?-—- . అన్నది.

ఉనే తన్నా చాలదూ: వాళ్ళ 'కెందుకులే "ప చేతి బిచ్చం అన్నాడు
రామన్న... ee య.

కపోల 'బిచ్చానిక్‌ సశాతుకువీ: అనుకోవడం.

తప్పెం ందేం!-- శే; నెవత్తెను ( ఒకరికి. ముల మా. కనాను చన్ను ష్‌

బ్‌ ఎశాడు.., ల . i ne She తం ns ర
న నవాని 'వెందుకవుల ్‌ య్‌ Me "aa కూడిన. కొనిచ్చాడు * న

మల్లాది క

నీ జోలిబుద్దులు పోనిచ్చావ్‌ కావు. ఇంతకూ ఏమిటి- వాళతావా-- వెళ్ళవా?--
చిత్తం చిత్తమని నీ అడుగులకు మడుగు లొత్తుతూ - చెప్పినట్టు న
అ నాకు అన్నం. పుడుతుందా?-

' ఓయబ్బో రోషం...ఆలిచేత అన్నం తినడమే ఆ నీ. కంత పట్టింపుగా
ఉందేం?--పోనీ నీవింతవండి నాకింత పెట్టు... —
_ ఎవడి సొత్తని.. == క్ట

యింతకాలం ఎవరి . సాత్తనితిన్నావేం? _ అత్తా మామా యింట లేకుండా
మ wd అల్లుడి బెట్టు మొదలెట్టావేం. ఎవరన్నా. వింటే నవ్విపోతారుగాని...
వి;పోతూనే ఉన్నారు: ప్రతి వెధవా, అడుగో లచ్చమ్మ మొగుడనడం...నేను
వినడం దా!- మొండి ఘటాన్ని కనుక. ...తిండికిమూలి పడుంటున్నాను.
పడిఉండక.. ఏం ఘనకార్యం చేస్తావో ?-- తెంచుకుపోతాను:
_ అలాగేం: నిన్నెవ్వ రావుతున్నారు:
అయితే. యిప ప్పుడే పోతున్నాను!- |
మంచిది: బత్తెఖర్చు పట్టుకు పోయిరా--
అహం ఇందులో మళ్లీ యా బిచ్చమెందుకు నా జోలె నా కుండనే 'ఉరది:
నీకు. వచ్చిన విద్య - అదొక్కకే కదా!-
.. .ఊ ఆలస్యమెందుకూ...నేను నిన్ను అననుగాని-- యీ, ఒక్కమాటా వినిపో...
సముద్రంలో. నుంచి ముత్తెం పుడుతుంది...
దాని కక్కడ విలువలేదు... |
. వింథ్యవర్వతంమీద మంచి గంథం పుడుతుంది...
దాని కక్కడ వినియోగం లేదు...
న కావేరిలో . పగడం పుడుతుంది...
దాన్ని ఆ నది ఏం జేసుకోను... Mm hos Dee ee యయ
నేను. ముత్తెమల్లేపుట్టాను.. .పగడమల్లై పెరిగాను... నీ చెంపకురాచిన మంచి
గంధాన్నయినాను.. అది, “నీకు లెక్క_లేకపోయ... తట
.... తమబిడ్డా-ఇలా. ఇక్కడ వేసీ వేయకుండా ఉన్నా ౫౫ అక్కడ కన్నవారు అలా
ఉండగా, అదేమా అని నీ. కనిపించకపోయె - యిప ప్పుడు కొత్తగా అహంకారమంటో
bre మొగుడనిపించుకోవడం నీకు. .పరువుతకు వెత. కసవార్‌ పేదరికం
నీకు, చా వాాచననేను నీకు. భారమైతే. -— సరే, నిన్నాపేదెవ్వరూ - నేనూ
పు కూతుర్ని... .ఎవరిచేతా 'మాటపడలేదు.. .పడను.. -క్రేమంగా. పోయి. రా...
న మళ్లీ రావడమే... గ Boe:
మ తము గయకవు లప్రహంకారునికి అ ఫరితం--- వ ప
రామన్న తనదారినీ తాను పోయినాడు... లచ్చమ్మ . అత్తవారింటికి. వెళ్ళి. మీ
కుమారుడు ' nla కాణీ - వెళ్ళారు... .పండితుడై తిరిగివచ్చి. మీ పాదాభివందనం

'చూరిక,

చేస్తానన్నారు. మిమ్మల్ని కనా పెట్టిచూస్తూ నన్నుండి పొమ్మన్నారు: సాలు సాలుకూ
ఈ ఇంటికి మూడుప్పుట్లు ధాన్యం ముద్దినుసులూ, చేతిలో అక్కరకు ఓ మున్నూరు
పంపవలసిందిగా - మా నాయన అల్లుడితో. చెప్పిపోయినారు: మీరు అభిమానవంతులు
కనుక మీఅబ్బాయి సంకోచించారు: వారు చెప్పలేక వన్న మీరు
కాదనకూడదు: అని, బిడియవడుతూనే అన్నది:
మూ తాత అన్నాడు కదా.. .అమ్మా మీ నాయన గారికి నా మీద అంతదయ

ఉంది...అది నాకు . తెలుసు: నాకు! కించిత్‌ అభిమానమూ ఉంది: అదీ వారికి
తెలుసు.

_ అందుకనే వారు నాతో ఆ ప్రస్తావన చేయకుండా నన్ను గౌరవంగా చూశారు:
బిడ్డలు పెట్టగా కూచుని తినవలసినంత ఆశక్తిస్టితికి మేమురాలేదు...ఏదో మాకాలం
ఇలాగే “ వెళ్ళిపోతుంది... అంతగా ఒకరి ఆసరా అంటూ కావలసివస్తే.. నీవు ఉండనే
ఎన కరా యింతవరకూ ఏ ఇబ్బందిలేదు...యిహ ముందూ ఉండదు...

నాకు ఒక్కటే అమ్మా చింత. .య[;ీయనకీ చదువులేమిటి...అవి ఎప్పటిక్కాను...

లక్షణంగా పిల్హా పాప కలుగవలసిన కాలంగదా...ఎందుకు, ఇలా చేశాడమ్మా...నీవెంత
అమాయకురాలివి కాకపోతే...అలా పంపిస్తావా?.. .వద్దనలేకపోయినావా?...
వారికి ఎదురు చెప్పడం.. .య;ీ జన్మకు చేతకాదు మామయ్యా!
పోనీలే అమ్మా. .ఒక్కత్తెవూ అక్క డెందుకూ...
. సంజైదీపం పెళ్టేందుకు.. .వారు తిరిగిరాగానే ఇద్దరం వచ్చి ఇక్కడ ఉండిపోతాం
అని ఉంది: A
మాకు అంత ప్రాప్తం ఉండాలికద... న
అదేమిటిమామయ్యా.. 'చదువుమీద మొగం మొత్తి శేపీపాటికి తిరిగి రారూ...
వారికీ. ఇంతప్పటినుంచీ ఒకర్నొకరు విడి చిఉండటం అలవాటు లేదుకదా...
మ లచ్చమ్మ ఇంటికి తిరిగివచ్చింది... తనకు చిన్నప్పుడు దాదిగాఉండే ఓ అవ్వను
రప్పించుకుని - తోడుంచుకుంది-- ఊరికే చేదోడుగా...నిజానికి ఆవిడకు తోడెందుకు!
ఒకసారి. అటే రామన్న కాశీవెళ్ళిన కొత్తలో.. .ఆడకూతురు ఒంటరిగా ఉంటూం
దికదా అని, -మనకు బారాభాటం అనుకుని.. యిద్దరు. దొంగలొచ్చారు...దొడ్డి తలుపు
ఉతకెత్తి లోవలికొచ్చి... నంటయింటిక్రింద కన్నం తవ్వుతున్నారు: లచ్చమ్మ కునుకుమీద
ఉన్నా , ఎలాగో సడికట్టింది...పిల్లిలా లేచి వెళ్ళింది...నిశిరా త్రి... వెన్నెల రోజులు. కాబట్టి
కొస్త. మసకగానున్నా.. “మనిషి లగా కనబడుతున్నాడు: ఆ ఇదరూ. అదరా-బాదరొ
స్త్‌ "కొత్త పెట్టి కొట్టంటుకున్నట్టు, బెత్తికలు తీస్తున్నారు. లచ్చమ్మ ఒక్క ఉరుకురికి -.
అందుబాటులో ఉన్న వాడిని నడుంవిరి గేట్టు తన్నింది: రెండోవాడు. ఉరికిపడేంతలో
- వాడి డొక్సలో. మోచేత్తో వ పోటుపాడిచి, వాడు తూలేంతలో ae
oe గడ్డం పగ సింది: se
= పడినవాళ్ళు. తెప్పరిళ్లేలోగానే. పక్కను. మేటి చేసిన కందికంప యగ . తలోపందెడు.
వాళ్ళమీదపోసి - న్‌ . చేంతాడుతో - డ్‌ మోపవుకట్టినట్లు కట్టింది.. సరాసరి పెద్దకావు యింటికి
వెళ్ళింది... “సన్నయ్యమామా _ ఏదీగానివేళ 'ఇద్దరుచుట్టాలెవరో వచ్చారు: నాకు
గుర్తుపట్టడం లేదు...నీవొచ్చి, - ఒక్కసారి. 'పలకరించిపో---” అనగా - సన్నయ్య

మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి - కథలు-2 (58) చూరిక

వెంటనే అర్థంచేసుకుని, వచ్చాడు:. ఇంటిల్లిపాదీ లేచారేమో... ...ఒక్క విషయంలో,
ఆ కబురు "ఊరు అల్లుకుపోయి, వాడకట్టంతా వచ్చిపడ్డది...

వాళ్ళ కట్టూడదీసి - ఫలానా పాలెంవాళ్ళని గుర్తుచేసుకుని సన్నయ్య కర
తిరగేయపోయినాడు: లచ్చమ్మ కూడదంది: పాలెం మనిషిని పంపి, వాళ్ళ ఆలుబిడ్డల్ని
రప్పంచింది: వాళ్ళచేత, వాళ్ళఎదుట తడిబట్టలతో (ప్రమాణం చేయించింది:
తలోరెండకరాలు (బ్రాయించి యిచ్చి, వలం బిడ్డలమొగం చూస్తూ పరువుగా
(బతకమంది... తనబిడ్డలకు సారెట్టి పంపినట్లు వాళ్ళని సాగనంపింది: "మళ్ళీ ఈ
ఊరికి దొంగలంటూ "రాలేదు; అలాటిమనిషి "మా అత్తయ్య! .

అది జరిగిన పదేళ్ళకు నేను పుట్టాను:

లచ్చమ్మ వేయికళ్ళతో కనిపెట్టిచూస్తూ అత్త మామల ముప దాశేసింది:
అప్పటికి రామన్న కాణీ వెళ్ళి వుష్కురం దాటింది:

అ. - నేనూ అక్కడికి పారిపోయిరావడం:

నిజం చెపే ప్పేశాను: అదేమనలేదు - కూక వేయలేదు. మీగడవేసి ముప్పొద్దులూ
మేపేది...

. నాకు. జామవెట్టంకే ప్రాణమని చెప్పానుగా...యిక్కడ, - నా గేశ్వరస్వామి

ఆలయంలో...అదిగో ఆ కనబడుతున్న దే.. అక్కడ ఓ మాంచి జామచెట్టుంది: నేను
ఊరువట్టై తిరుగుతున్నాను...అక్కడికి చేరుకున్నాను:

ఆ జామచెట్టుమీద, ఓ అమ్మాయి కనిపించింది... మూగది--కాకిలాగా
ఉంది: నన్నుచూసి. మూగ సైగలు చేసింది; నేనూ కొమ్మ కెక్కాను...ఓ కాయ
నామీదికి విసిరింది -- పంటకరుచుకున్నాను: యిహ గొంతెత్తింది...మూగది,

కురూపి, -మతిలేనిది-...పాడిందిచూసుకో... నేను en రవంత సంగీతం ఆ
జామచెట్టుమీదే... |
పొద్దుననగా చద్దన్నం తినివచ్చాను.. తిరిగి చూసేవ్పటికి ప్రొద్దు గ్రుంకింది...క్రిందికి

దూకాను... .మళ్ళీ వస్తానని సైగచేసి, - యింటికి పరుగెత్తాను: అత్తయ్యతో ఈ
సంగతి చెప్పాను. నవ్వి. 'ఊరుకుంది:
ప్రొద్దుననగా పోయి రాకపోతే -— నాచేతి బువ్వ నీకు 'వెగటందేమో

అనుకున్నానా భడవాకానా - అది, - మహా యోగినిరా' - పుట్టి బుద్దెరిగింది.. .మాట
రాలేదు...పాటొచ్చింది. ఆ జామచెట్టుమీదే ఉంటుంది: ఎన్నడో ఓనాడు దిగిందో. ఏ.
కొబ్బరి చెట్టుకో ఎగబ్రాకి - “బోండాం. అక్కడే పగలేసి ఆ నీరు త్రాగి వస్తుంది.
అందరూ దానికి. చేయెత్తి మొక్కుతారురా అంది: నాకు. చెప్పరాని సంతోషం
వేసింది...ఎన్నో రోజులు అలా జామచెట్టుమీద es ఆ గొంతుతో కలిపి
పాడటం నాకు అలవాబంది. స్వ

"అలా గడవగా, - ఒకనాడు ఆ పిల్ల గొంతెత్తలా-. నన్ను పాడమని "సెగచేసింది.. .ఎలా ర
పాడానో ఎంతసేపు పాడానో నాకే తెలియదు...చివరకు ఓ పళానికి ఒళ్ళు తెలిసి
చూదునుగా,-కోతిపిల్లలాగా కొమ్మలూపుతూ. ఒకశే మూగగోల ' ేసింది- నేనున్న
కొమ్మమీంచి నన్ను దులిపేసింది...మళ్ళీ . చెట్టుకు _ ప్రాకబోతే. కొమ్మలు. విరిచి
విసిరేసింది - పొమ్మని సైగచేసింది... నేను. చిక్క మొగం వేసుకుని, - యింటికి.
తిరిగి వచ్చాను. మానాన్న “ప్రత్యక్షం: అత్తయ్య అంటే ఆయనకు, అమిత గౌరవం,

మల్లాది. రామకృష్ణశాస్త్రి - కథలు-2

కొంత జంకూ, ఆవిడ ఎదుట ధాముధూములు చేయకుండా, మెల్లిగా లాలించి
బుజ్జగించి, యింటికి. లాక్కెళ్ళి అక్కడ తాటవళ్చే సన్నాహంమీద వచ్చాడు -
ఆయనలా అ పేక్రగ్రా లాలనగా మాట్లాడటంతో నాకు మరింత భయమేసి, నేను
రానన్నాను... తెల్లారనీ ముక్కు మన్ను "కాకుండా ఈడ్పు కెళ్ళకపోతే.. అని ఆయన అని
నాలుక కరచుకుని అత్తయ్యతో సర్టి చెప్పబోయాడు: ఆవిడ నవ్వి ఊరుకుంది:

నేను, రాత్రంతా నిదురపోలేదు... తెల్లవారు రూమున, ఆయన మేల్కొనే వేళక్స
కాలికి _ బుద్దిచెప్పాను: చేరుకున్నా. పట్నం... .మనకథ కేంగాని,--

అక్కడ మా అత్తయ్య షష్టీపూరర్తి.. ,యింకొ నాలుగయిదేళు ందనగానే ఎందుకో
ముహూర్తం పెట్టించింది. అధికమాసాలతో. సరిపెట్టుకోవచ్చునులే అని, పెద్దలకు
చెప్పింది.. చుట్టుప్రక్కల పదిగ్రామాలవారు వచ్చారు: తంతు ప్రారంభం అయింది:
సలక్షణంగా జరెగింది.. “అత్తయ్య ఎవరూ చూడకుండా ఒక్కసారి కళ్ళుతుడుచుకుంది...

ఆ వెనువెంటనే లక్షవత్తులవ్రతం.. ప్రతిదీ తనకు అర్ధం చెప్పి...చేయించమంది...
ప్రాయశ్చిత్తాలన్నీ... పురోహితుడు మొదట సరేనని - ఒక ఘట్టానికి వచ్చేసరికి
కప్పదాటు వేయబోయి తటపటాయించగా - అత్తయ్యఅమాంతం గొంతుపట్టుకుంది
- ఆయనచేత చెప్పించింది...నిప్పులు గ్రక్కుతూ - అ వత్తులూ - తట
హోమగుండంలో పడేసి - ఏం బాబూ - నాకు ముందే ఎందుకు చెప్పలేదు...మీ
తోడబుట్టినదాన్ని కానా - సయాం కాకపోయినా. నాచేత - కలలోనైనా చేయనిపనులు
చేసినట్టు నలుగురిలో ప్రాయశ్చిత్తం చేయిస్తారా... అని నోరుచేసుకుంది... ౪
మానవుడు కక్కు రుమునేదు కాని . అమ్మా, అమ్మా - యిది పుణ్యకార్యం
యిలొ అవాంతరం వస్తే ఊరికి _ చెరుపు. పీటలమీద పెళ్ళి కూలదోసినంత
పాదిత్యం.. ఎలాగైనా కళ్ళు మూసుకుకానిచ్చేద్దాం-- అని బ్రతిమాలుకున్నాడు: తతిమ్మా
_బ్రాహ్మాణ్యమూ "అదేమాట అంది: లచ్చమ్మ నవ్పిపోయి... మీనెత్తి కూలా-మీదక్రిణ
మీకు ఎలాగైనా ముట్టుతుంది--ఊరికి చెరుపు అంటు నేను కాదంటానా - కాని చేసీ
పని కళ్ళుతేరుచుకునే చేద్దాం- అని యావన్మందినీ, ఆలయానికి. దయచేయమంది...
య! జామచెట్టు (క్రింద నుంచునిచేతులుజాపింది: మూగపిల్ల ఆ చేతుల్లోకి వ్రాలింది...
పార్వతి అని పెరెట్టి పెళ్ళికూతుర్ని చేసింది.. నాగేశ్వరస్వామివారికి - కన్యాదానం,
తానుచేసింది... కూతురుక్రీ, అల్లుడికీ ఆస్తి కట్టబెట్టింది... ఊరిలో ఎవరికీ లేమి.
" ఉండరాదంది--తల్లిదం డ్రుల ఆస్తి ఆదాయం-బిడ్డలందరికీ అవసరానికి అక్కరకు.
వచ్చేట్టు చూడమని. చెప్పింది- న. తన చేతుల్తో ల రల
ఒక్కరికీ తప్ప పాదాభివందనం చేసింది... |
క ఎవరిళ్ళకు వారుపోయినారు- -మూగపిల్ల మళ్ళీ చెట్టెక్కింది. నా. అచ్చమ్మ. కా
_గంధంపూసుకుని - మధుపర్కం కట్టుకుని, మరో చీరా రైకా చేతపట్టుకుని -
రాత్రి రెండోరూము. వేళ గుళ్ళోకి. “వెళ్ళింది: ౪ ఒక్కడూ అక్కడ “నిదురలో.
ఉన్నాడు: పాదములు తాకింది: నిదుర తెలిసి. కూర్చున్నాడు... పుట్టని. బిడ్డకు
పెళ్ళిచేశాం-. దేవుడల్లుడైనాడు. ఇంకా నే: నిక్కడెందుకూ. నన్ను తీసుకువెళ్ళేందుకు.
ఎన్నటికైనా. మీరు వస్తారని తెలుసు.. నిన్న. జరిగింది నా వయస్సుకు. కాదు, నా
ఐదవతనానికి _షష్టిపూర్తి..అది మీకే" తెలుసు: “అందుకే. వచ్చారుకాదూ-. న
.. అవును వ షష్టివూరర్తియితే. మరోజన్మ ఎత్తినట్లు కాదూ. య

మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి - కథలు-2 (60) చూర్దిక

మిమ్మల్ని చూడకముందే: మీరు వచ్చారనిపించింది...ఎక్కడ కూర్చున్నారో
తెలిసింది..ఆలయంలో మీచేత దక్షిణ ఉంచుతూన్నప్పుడే ...మరో పుటక పుట్టాను...

పిల్లలు యిహ యిల్లు దిద్దుకుంటారు - మా అమ్మా నాన్నాలాగే మనం...

తెల్దారేప్పటికి యిద్దరూ లేరు.

అదీ మా అత్తయ్య సంగతి...యిప్పటికీ లక్షణంగా కాశీలో ఉన్నారు -
నేను నాలుగయిదు పర్యాయాలు. చూసి వచ్చాను...ఎన్నడో ఓనాడు అక్కడికే
జేరుకుంటాను...

మా గురువుగారి దర్శనం చేద్దామంటావా?-

వారు ఆజామచెట్టుమీద యిప్పుడు లేరూకొంత కాలానికే - వారూ ఎటో
మాయమైనారు- -

యిది దివ్యక్షేత్రం కాదా?-వచ్చాం స్మరించాము: అలయం కేసి (మొక్కాము-ఊళ్ళో
మనకేంవని, - పోదాం పద!-

[కుల్గాది రామకృషశాత్రు - కథలు-2 __

| మునిగోరింట

ఊళ్ళో, oa మిద్దెలుండగా ” నా ' ఉదయించే సూర్యభగవాన్లు
శకునపక్షిక్రిమల్లే, సీతాయి ఈతాకుల సెలోనే తొంగిచూస్తాడు-

తిన్నా 'పస్తున్నా' - ఊరు ge వేళకన్నా, అమ్మకన్న పుణ్యాన, ల్‌
కునుకుపట్టుతుంది - ఆ _ఊరూనాడూ, మెదిలే వేకువజాముకు, గడియో అరగడియో
అదమరచే నిదుర కమ్ముకుంటుంది —- అంతలో సూరయ్య చురచురలాడుకుంటూ
మారాం చేస్తాడు.

నిదురలేచి మాత్రం ఏమిటి చేసేది - చేలకోతకు, కువ్చమూర్చుళ్ళకూ పోయి,
ఆ యిచ్చే అర్హరూపొయి డబ్బుల కోసం, పాచిమాటలు పడుతుందా? - వస్తుంటే
స స,
వేజాపీ చాకిరీ చేయించుకోండమ్మా స్రష్ట స్‌ తల్లినన్నా అడిగినా - మా
ఆయన అసలే మంచివాడు కొడు - అందుకు తోడు నీనొకతెవు దావురించావా
అంటే,- ఇక నా కాపురం-

అ పై పొల్లమాట అనిపించుకోకుండానే వచ్చేస్తుంది, ఓపిక తెచ్చుకుని

స్తుంటుంది.

ఊళ్ళో కోరమీసం ఉన్నవాడూ వీడూ, ఒంటరిగా చూసి, ఒక్క నవ్వు
నవ్వుతాడు తలవంచుకుని పోతూంటే దారికి _అడ్డమౌతాడు-“అదేమిటి త
అంటే, అక్కసు తెచ్చుకుని, “ఆసి -" బూతుకూత కూస్తాడు-
న అయ్యతో చెప్పుకుంకు మాత్రం - “నన్నిలా ఈ మాయదారివాడు తూలుమాట
అన్నాడయ్యా-” అని _ మొత్తుకులకు మాత్రం - నలుగురి పాదాలదగ్గిరా (బతికే
బడుగు - ఏం ఆదుకుంటాడు = వీనాడో. చల్లగా . వెళ్ళిపోయిన అమ్మకు బూతులు
తగిలినాయంకే. - . అయ్యగుండె పీక్కు పోదూ? -

ఈ 'వున్నమికి. రెళ్లెల్లు దాటుతాయి: కట్టుకున్న. మగడు - టెక్కాడక ఆ
దండులోపోయి. కలిశాడు - కాకిచేత. కబురంపనా అన్నాడు వ రూకలన్నాడు:
కోకలన్నాడు - ముప్పొద్దులూ వెచ్చటి బువ్వన్నాడు - దోసెడు -. సొమ్ము అనుపులా.
నన్నాడు: పోయిన జాడన్నా తెలియకుండా. పోయినాడు- .

. అయ్యకు, ౪ పెద్దలోగిలివారు, ముప్పొద్దులూ బువ్వ పెట్ట మూడు ree?
విసుక్కుంటూ మొగాన కొడతారు - నెల తిరిగేసరీకల్లా, ఓ పదిపొద్దులు అటూ
ఇటూ అయినా - మారాజులు; రోజులు. అనాటి కానాడు మరీ మండిపోతున్నాయి,
నెలకు ము స్టైరోజులూ. ఆ. ముచ్చిక మూడూ. కడుక్కు. గొంతులో పోసుకున్నా
కడుపులోకి చ చుక్కదిగదు - - మం. కట్టుకున్న మొగాడికి- అక్కడ కాలూ.
చెయ్యో. అడేదాకాా. నం Wr వ

మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి - కథలు-2. మునిగోరింట

ఎవడో, ప్రొద్దు మాపటివేళ, మంచి వా జామా వేసుకుని, అచ్చంగా దొర
దిగినట్టు దిగాడు.

“ఏం తాతా-సీతాయ్‌ ఏదగన్నాడు-
కుక్కిలో, నడుంవాల్చి కునుకుతూన్న అయ్య, రోషం తెచ్చుకుని-
“ఏం - దానితో నీకేంపనయ్యా!” అని కరవొచ్చినట్టు లేచాడు-

“పండుకో తాతా! - నేను పటాలంలోంచీ వచ్చాను. సీతాయ్‌ నీకూతురే
కాదూ? ఊరిలో వాకబుచేస్తే - యిదే యిల్లన్నారు - మీ అల్లు డంపాడయ్యా!”
అంటూ మంచం వ్టెమీద కూర్చున్నాడు-

సీతాయ్‌కి ప్రాణం -లేవివచ్చింది, వచ్చి వ్రాలి, “నేనే అన్నా! ఆయన ష్‌
అని అడిగి తల వంచుకుని సంబరంతో కంటతడి పెట్టింది.

“ఓ, ఒంటికి కండొచ్చింది! ఒకటికి రెండైనాడు. ఆ దిరేసుమీద పట్ట
పోల్చుకో నేలేవు-!”
పై జేబులోంచి Og అందిచ్చాడు, ఆ బారు హార నలకలంటి
మనుష్యులు, అందరికీ అచ్చుపోసినట్టు ఒక్కలు, ఒక్క మొయినే. చుట్టుకోవడం —
కట్టుకోవడం. అందులో ఏ మొగమో, కంటితో వెదకొచ్చుగాని, చేయి “మరోడిమీద
పడితే, మచ్చకాదూ!- ; 2

“అంతుచిక్కలా అన్నా!, అక్కడ చల్లగా ఉంటే చాలు!” అని లోపలికి పోయి.
చిటికెలో వచ్చిన బంధువుకు నండి వార్చింది.
వచ్చిన వీరయ్యా - ఆ రేయి తన్నారు కారక తలకం పడితే,
ఆనాడూ ఉండిపోయినాడు. ఉన్నంత సేపూ అక్కడి ఊసులన్నీ పూసగుచ్చినట్టు
చెప్పాడు. కోడి కూసే వేళకు లేచి, తెచ్చినసామ్ము యిచ్చి, పయనమై పోయినాడు.
కూనా గుడ్దూ ఉన్న ఊరికి. =

ఆ వచ్చినయ్య అటు మళ్ళాడో, లేదో, మనిషి విడిచి మనిషి, వేలువంచి
చూ పేవాడే, ఊరూనాడూ ఏకమై, సీతాయిని ఆడిపోసుకునేవారే!

ఆ వచ్చిన మనిషి ఎవరు? ఆయనతో బాళే న సీవాడంచు,
నమ్మరు. టో |

వచ్చి నీ i. పోయినా డంటారు. గింజలట్టు శకెళ్లేందుకూ మాశ్చే
'రూకరూకకూ మచ్చ కడతారు... పుచ్చుకు. నవ్వుకుంటారు!

ఆనాటి కానాడు మరి బరిమీరిపోయినారు. “తాతా మనవళ్లో ఎత్తుతావు కే!”
అంటారు. అయ్య తన్నేమీ పొల్లు మాట అనేవాడు కాడు. అన్నీ విని. తనలో.
తానే గుండె బాదుకున్నాడు. 'అలౌగే మంచం పట్టాడు - .
ఛా అయ్యా నౌ. తప్పులేదయ్యా.. . అని ఆ వూ -సేత్తేందుకే గుండె చాలకపోయింది.
నా మొగవాడు కట్టుకున్న పున్నమే.. ఇది! నన్ను, ఆడిపోనుకుంకే మీకు కళ్ళు .
ఉంటాయా!” అని మనసులో: అనుకునేందుకన్నా చీదరే... వూరు.. నిందెమోపితే.. అన్న
అంకిలే నొక్కుకు. పోతుంది.. పుస్తె కట్టినవాడు. .,మమ్ముకారాట
" ర ట్రతికేదే. కాదేమో... భ్‌

మునిగోరింట

వచ్చేవాడు రానేవచ్చాడు.. యో పొద్దుకు వ్రాలుతానని కమ్మ అంపాడు.. అందులో
చెప్పిన జాముకే...ఆ బొమ్మలోఉన్న ట్టు వచ్చాడు...
వచ్చేవాడు వూరిమీద ఏం విన్నాడో...ఎంత. నమ్మాడో.. .ఎదురువడగానే. ఎగిరి.
తన్నపోయినాడు.... దొరల్లే అరచాడు...
“అదేం పొపం ఎరగదయ్యా!” అని అయ్య అంటూండగానే - ఆ మీదకు
ఉరికాడు-ఇరుగయ్యా పొరుగయ్యా చేరి, ఆ -మారాజునే hr OE -
అదేమి పుణ్యమయ్యా! ఆడకూతురిమీదికి ఒంటికాలుమీద లేస్తావెందుకూ- సీతాయి
మా బిడ్డనంటిది కాదూ” అని బిడ్డలున్న సంసారులు ఆ గడ్డమీద యిందరున్నాశే,
ఒక్కరికైనా. పెదవులు మెదిలినాయా?-అదనైందికదా అని, అందరూ తలో
అడ్డువుడకా విరిచారు. తన్నెన్నడన్నా కీడు తలంచిందా, ఆ అయ్యలందరికీ!-
కాపురం చేసినన్ని పొద్దులూ, కడుపుకు: ఉన్నా మానినా, ' ఎన్నడూ కన్నెర్ర
చేయనివాడికి - ఈ కర్మ ెశుమిటి - నీమా - జామా మార్చుకోంగానే -
మనసూ మారిపోతుందా? - ఒంటిపొద్దులు మాని. వల్లమాలినంత ర
అందంగానే - మస కేసుకుపోతుందా? , దండులో ఉన్న పెద్దలు చెప్పే బుద్దులు
ఇవేనా?-. |
“అయ్యా మీకు మా ఊసే పట్టిందా నాయనా! - బడలివచ్చిన మొగవాడికి -
కళ్ళు బై! బైర్లు కమ్మాయి - నేను కాచుకుంటాను - మీ యిళ్ళకు మీరు పొండయ్యా.
దొరలు - నేను మప ey అంటూ జోడు శేలెత్తి బతిమలాడుకుంది..
అందరినీ సాగనంపింది.
“అయ్యా వచ్చిన వాదేమో, ఊరంతా పొక్కంది నీ అల్లుడూ నేనూ మాట
తేల్చుకుంటాము - నీవు కునకవనయ్యా!-” అని అయ్య నోరెత్తకుండా చేసింది.
_.. “అయ్యా అమ్మా వెయ్యేళ్ళూ మాట వంకర పోకుండా, ఈ నీడలో బతికారు
యా - ఇక్కడెందుకు, యాగీ! - వచ్చని చేలగట్టున - పైరు ముట్టి నిజం ఎరుక
వు. - రా,” అని, పసికూన అడిగినట్లు “అడిగింది
వ్‌ “ఒంటరిగా పోయి మళ్ళీ బతికి వస్తావా కూనా,” అని అయ్య, విలవిలలాడిపోతున్నాడు.
re కు. వెయ్యేళ్ళ ఆయస్సుంది. అయ్యా, , నావాడునా వెంటనే వం
అని వెన్ను చరిచింది-.
be" పచ్చని. చేనుగట్టున పండువెన్నెల్లో మగవాళ్లే సిలవేపింద - జ
నం పాదాలసాక్రిగ్రా. న చేతు. నెర, జేశానయ్యా!, నీవు. నమ్మావయ్యా
కదువులో కూనకు అయ్య నీవు? కాదంటావా? నీ బిడ్డకు మారుతండిని
కట్టుకున్నా ననుకున్నావా? నెమ్ము అ తల్లికడువున ప
కత్తినూరినట్టు, కన్నెత్తి మనవిచేసుకుంది- by
. “వచ్చినవాడు, అది. మరగినవాడు ఊరికే. చూసిపోతే, ఊరు చెప క కుంటుందా
ఒప కుంటు. యా... తప py కాస్తాను: వల్లకపోయినా కూడూ గుడ్డా యిస్తాను--”
“ఈ బిడ్డ ఎవరిసామ్మంటావు! నీ విచ్చిన వరంకాదా?--” స న.
జ “పాపం వుణ్యం భగవంతుడిశే విడుస్తాను.. నీమీద ్‌ చెయిచేసుకోనులే,. 'నీ కుక
ఏదో నీవు బ్రతుకు” MT టి క వ

మల్లాది. రామకృష్ణశాస్త్రి - కథలు-2 మునిగోరింట

“నిన్ను విడిచా?”

“నెనె పోతున్నా నుగా!--”

“పొట్టకు లేక. పోయినావుగాని--”

“ఒట్టుకా సత్యానికీ అయినా, రానులే, నా ఊసు మరచిఫో--”

“నీవు కూనకు అయ్య--”

“ఆమాట ఎత్తకు, న్ను కవ్వించక నీదోవ నీదే అంటినిగా--”

“అదే మాటా?”

“అహం, ముమ్మాటికీ--”

“నన్ను కవ్వించకే!-”

“నవ్వుతూనే అడుగుతున్నానుగా,”

“నవ్వెందుకు, నన్ను చూశా, చేసిన తవ ఫంకాతాననా గాగ

“మళ్ళీ అదేమాటా?”

ఈ జన్మకు యింతేనా!”

“ఇంతేనా?, అయితే ఈ జన్మ ఇంకెందుకూలా”

మిడినాగు. ఎగిరినట్టు బెడిసి, కంఠం కచ్టేసింది, స కూలదోసింది.
“కట్టుకున్న దానికి మారుమనువు కట్టావా? బిడ్డోతం|డికి మారుపేరు పెట్టావా?,
ఆ మాట కంఠంలోనే అదిమేస్తాను, జ్జ “అంటూ, అన్న ఊపిరంతా నొక్కేసింది-

అప్పు డా మొగంకేసి చూసింది ఒక్క టే చూపు, నవ్వినట్టుంది ఆ మొగం, ఆ
కళ్ళు చిన్నచూపు చూడటం లేదు, కల్పాకపటం, రోషం కావేషం దూసుకుపోయిన
ఆ గుండెమీద తల అన్నుకుని, ఉసురుకు ఉసురు తోడిచ్చింది-
' తెల్లవారింది, ఆ యీతాకుల గుడిసెలోకి సూరన్న తొంగిచూచాడు, సీతాయ్‌
ఏదీ అని తొంగిచూచాడు. మిన్నెక్కాడు - అ

మల్లాది రామకృష్ణకాస్తు - కథలు2 (రో మువగోరింట

అవతల పెద్దమనిషి నామీద అపేకగ్రానే పలుకరించాడు: నేనూ, చాల
మర్యాదగానే సమాధానం చెప్పాను: కాని, వినీ వినడంతోనే, కొంప ముంచేంతకోపం
రిమ్మ ఎత్తుకు వచ్చింది ఆయనకు: “నీకింత తలపొగరా” అన్నంత కొరకొరగా
చూశాడు: "తిట్టబోయేంత ధూకుడులో దొడలు ఆడించాడు; కొని, త్త స
_ వీమో, అనబోయేవన్నీ దిగమింగుకుని, - కాల్చేట్టూ,

“ఏంభాషరా, అది?” అనిమటుకు అని ఊరుకున్నాడు:
నేను, తెల్లమొగం వేసినట్టు, “ఏం!” అనేది తడబడుతూ ఉచ్చరించి - “తెలుగే,
మన తెలుగే!” అన్నాను:

ఆ. సౌమ్యుడు తిక్క అదమాయించుకుంటూ ప అంటూ మెడబెణికేంత
రివ్వున రుంజుకుని, నా మొగం చూడడానికి తనకు వేసే అసహ్యం యావత్తూ
అడుగులు తాటించడంలో తాహతు మేరకు దర. కళ్ళముందు నుంచీ, లా
కథలోంచీ నిష్ట మించాడు-
పోతే పోయినాడు! మన కేం విచారంలేదు! ఆ పెద్ద సక్‌ యా. కథతో
యిక ఏమీ ప్రమేయంలేదు. |
కాగా, "అసలు సంగతి ఏమిటంటే, అతడు నన్ను, అడిగిందేమిటి, నేను.
| క అందులో: ఏమన్నా పొల్లుందా, స తూలానా?, సంగతేమిటో
చివరకు తేలుతుంది -

వెనుకటికి ఒకసారి మనవాడికి ఒకడికి యిలాంటి చిక్కేవచ్చింది, అది అనవసరంగా
లాభించింది:
మనమూ ఆ నోమేపడితే, మన నేం రాయికూడా, ఎన్నడన్నా isa అ
నాలుగురాళ్లు రాలక పోవుకదా, అని. మానవసహజమైన అశ! అలా అనుకునే,
వ ఇంతకుముందు, అఆ గృహస్టుతో పేచీ తెచ్చుకుంది: న
'మనవా డన్నానే, వాడికీ ఎత్తుగడ యిలాగే ప్రారంభం అయింది: a
: స తలవంచుకుని, తన మానాన, తన త్రోవను తాను పోతున్నాడు: అజ తరుణానికి,
ఆ పక్క డాబాలోంచి, "అవిడ, .చేటలో కూరచెక్కలు వీధిలో. పారవేయడానికి.
అరుగుమీదికి వచ్చింది: వీడినిచూసి, పాపం, వ ౪ క్ట గానే ర
వీడూ అలాగే జవాబు: చెప్పాడు: | pid 5 pg
వినీ వినడంతోనే, అవిడమటుకు ఎంగిలి విస్తరిమీదకు కొట్టుకువచ్చినట్లు ఎగిరి.
వెనుకకు. 'ఒక్కగంతువేసి, తలుపు _పగిలేటట్టు విసిరికొట్టింది: వ్‌ .
ఈవిడ ఈ: 'అఘాత్యమేమిటో, వీడికి. అర్దంకాలేదు: తాను -ఏమన్నాడని?'
అనగా. తష ఏమన్నా ఉందా!, వ్‌ ఏమిటో అర్దంకాలేదు:

మల్ఫ్జాది రామకృష్ణశా స్త్రీ - కథలు-2. 66) మొయిలు

_ ఆలోచించిచూసి, ఒక్కటే అనుకున్నాడు. ఈ బెడదకంతకూ మూలకారణం
వీరేశలింగం పంతులుగారు (బతికి ఉండకపోవడం!-

..వయోధర్మాన్ని పట్టిచూసినా,- మాంచి ఉమ్మసంమీద ఉంది: అందరు:
అమ్మలక్కలు లాగానే మూడు పువ్వులూ ఆరు కాయలుగా కాఫురం చేస్తూండవలసిన
ఈడు:

ఆ ముద్దూ ముచ్చటా ఏమీ కొనసాగకుండా, ఆ చిన్నదాని బ్రతుకు తలా
అయిపోవడం, అయిపోయినదానికి వగపేమిటికని, గుండె రాయిచేసుకుని, ఆ
చిన్నదాని గొంతుక్కు .మరో మూడు ముళ్లువేయించే దక్సుడు అంటూ లేకపోవడం,
ఏతావాతా ఆ జీవితం అలా నిప్పచ్చరమైపోయి, వంటయింటి సాలైపోవడం,, ఆవిడ
అకొరణంగా ఛ్‌ మను దంళశే, మన వాడికి ఆశ్చర్యం వేయలేదు. పాప మనిపించింది.
ఆ (బతుకుమీద జాలేసింది:

వెనుకటికి, మహర్షులకు కరవొచ్చేంత కోపం ఉండేదంళే, ఇటే కారణం
' అయివుంటుంది: ఇదే. అంటే, ఆ ఇనువ కచ్చడాలే! భ్‌.

-మేము యిద్దరమూ వాడిగదిలో కూచుని, యీ విషయమే అనుకుంటున్నాము:
ఇంతలోకే అయన చక్కావచ్చాడు:

ఆయన అంశే, ఓ పెద్దమనిషి, కులగోత్రాలు ఎన్నవలసిన యు
సజొవైన సదా కోటిలింగాల్లో,' ఇదో అంకె!- .

ఎందుకు వచ్చాడు? వీడితో పోట్లాడడానికి, అది, స్పష్టంగా కనిపి సస్తూనేవుంది,
ఆ రావడంలో, ఆ కూచోడంలో, ఆ దూకుడంతా?
... పోట్టాటదేనికి, వాళ్లిద్దరూ ఏదో మాట్లాడుకున్నారు: న ల తెలిసింది
కాని, అసలు కిటు కేమటో అంతు చిక్కలేదు.

'4వీవలా అనడం మర్యాదా?” అన్నాడు ఆ పెద్దమనిషి: ఆవిడను ఏదో వీడు
అన్నాడని, వెనశకేసుకువచ్చాడు:
మనవాడు, జవాబు చెే బృముందు, తాణక్కుండాకొ కొంచెం నిదానంగా స
“ఆవిడను నేను ఏదో అంటు, మీకు కోవం రావడానికి కారణం,? అని

పాఠంచెప్పినట్టు పరకాయించి అడిగాడు: ఆ నోట్స, తడుముడే wu సమాధానం
వెంటనే . పెగిలింది కాదు:

“ఏమిటి ఈ సంబంధం!" అని తనలో. తొను అనుకున్నాడు. వీడు: .
వచ్చిన, పెద్దమనిషి గట్టి యిరకాటంలో పడ్డట్టుంది వైఖరి: నావంక చూసి, ఆ
“చూపే వీడివంక. ను. గ్‌సేత్రో అయిదు. నిమిషాలు ఒంటరిగా మాట్లాడుదామని
ప అని నసిగాడు: న.
వీడు, వ. అన్నట్టు ' మొగం కోలచేస్సి * రాగానే ఆ మాట ఎ చెప్పకపోయినారా,
పనే ఒంటరిగా అంకే ఒక్కళే. చిక్కు - 'ఉనికీ మనికీ ఉన్నది ఒక్కటే. గది, మనం
బయటికన్నా పోవాలి, వచ్చిన స్నేహితుల్ణయినా. ఇక్కడనుంచి. 'తరిమివేయారలి... శి. ;
మీరు కూచోండి. నేను సులీ వస్తాను” అని 'శేవబోయినాను: వీడు. నన్ను .
కూలేశాడు.. wT య్‌.

మల్లాది. రామకృష్ణశాస్త్రి - కథలు-2

“అలా కాదులే, ఎందుకైనా మంచిది, రోడ్డు ఎక్కితే, ఉభయులం నిర్మొగమాటంగా
మాట్టాడుకోవచ్చును: నీవు కూడా!” అంటూ యిద్దరూ కలిసి వెళ్ళిపోయినారు-
నాకు ఇందాకటినుంచీ. ఒక్క ముక్క అర్ధంకాలేదు, వీళ్ళిద్దరి మధ్యా ఏమిటో
పేచీ, ఎందుకొచ్చిందీ? వీడు సాధారణంగా ఓ "జోలికీ శొంఠికీ అనవసరంగా పోడు:
కావాలని చెయి - చేసుకుంశు తాతలు దిగివచ్చినా బెసగడు. అసలు ఏమిటి సంగతి?-
ఇంతలోకే వీడూ. తిరిగి వచ్చేశాడు: పట్టవగ్గాలులేనంత సంబరంతో వచ్చాడు:
_ గదిఅంతా. కలయదిరుగుతూ మౌనంగా వెక్కి వెక్కి నవ్వుకుంటున్నాడు.
నా మొగమంతా ప్రశ్నల్లే చేసుకు కూర్చున్నాను! ఒకటి. రెండుసార్లు నావంక
మిడిమిడిగా చూశాడు. కొంచెం బిగ్గిరిగా నఖుకన్నాడు.
*లే-క్రాఫీ త్రాగుదాం! - _»
నోరెత్తకుండా వాడివెంట నడిచి వెళ్ళాను, (ప్రశ్నను మిం గేసుకుంటూ,
ఇంకో అరగంటకు, అసలు సంగతేమిటో చెప్పాడు.
a ఓ వెయ్యి రూపాయలు లంచం యిచ్చి, వీడి నోరు వ వెళ్లాడు ఆ
| పెద్దమనిషి వ్‌
ఎందుకూ? -.
అందుకే, ఆ సంగతి వీడికి తెలిసినందుకే!-
-ఆవిడ కడుపుతూంది wa అంతా గప్‌ చుప్‌గా జరిగింది! అది ఎలాగో
వీడికి తెలిసింది-
a ఓనీక్ష ఎలా తెలిసిందిరా! ane లోపల సంఘటన: పైగా
ఆరుమాసాలనుంచీ నీవు, కర్‌ లేకనే పోతివి: మాకు we తెలియదే,
ఎక్కడా "పొక్కందే!”
“ఒరేయ్‌! ఆ ప్రశ్నలన్నీ ఆ పేద్దమనిషి అడగవలసిందీ:, నీ కెందుకురా? ఆల
పోనీ ఎలా తెలిసిందో చెప్పరా. బాబూ, ఏమన్నా అంజన ప్రభావమా?” :
.“అంతేననుకో: రవి కంటపడని సంగతులు, కవి కంటవడతాయ్‌. అన్న
ముసలివాళ్ళు వెర్రివాళ్ళా? నాకు. తెలుసునని వాళ్ళకు నమ్మకం, నేను కాదంటే
ఏంలాభం: ఆ నాలుగురాళ్తూ' దక్కకుండా. పోవడమేగా!”” క
(నీ వనేదేమో నాకు "అర్దం కావడంలేదు.”
ఆయన వచ్చి కదలేసేదాకా. నాకూ అర్థం కాలేదు: ఇ మానవుడి తతరపాటులో
నాకు చూచాయగా కీలకం అందింది: న వట్టేబుకాయింపుమీద రస? పాచిక
ఠంచన్‌గా పారింది -
_“అంటే,? - - ఇంతకూ నీవు ఆవిడను వీనున్నాన్‌?” de a
టోనీ సుమూర్తాన అన్నానో, ఆ ఒక్క ముక్కా అక్షర లక్షలంత పనిచేసింది: క
బిడ్డకన్న విశ మెగ చ చూడటం. అంయాతయన్‌ ; నాకు యిదివరకు తెలియదు
సుమీ. అబ్బి! ప వ య.
మ. ..*ఖ్లంకా. ప ౪ బక్క ముక్కా | ఏమిటో. ' ఇద్దూ... 1. న
న క స ల a కు

మల్గాది రామకృష్ణశాస్త్రి - కథలు-2 68) మొయిలు.

_అవాళ నేను రైలుదిగి బండిలో వస్తున్నాను; ఈవిడ మేడ వసారాలో, నీరసంగా
నిలుచుని ఉంది: ఆవిడ ఆరోగ్యంతో మనకు అంత ప్రసక్తి లేదుకనుక నేను
ఆ విషయం అప్పుడంత పరకాయించలేదు. ఆవిడమీద మనకు ఎలాటి ధ్యాస
ఉండటం అలవాటు లేదాయెను. అందుకని, అవాళ ఆవిడ కనపడ్డ సంగతే చప్పగా
మరచిపోయినాను...

“...ఉపోద్దాతం పేనేస్తున్నావు...”

“కొంచెం ఓపికపట్టు, అసలుకాండకు యిదే అయువువట్టు...”

/ a ళు

“ఆవాళటికి -. మళ్ళీ - యివాళ కనిపించింది - పలుకరించింది - అందులో
' తప్పేంలేదు ' - ఎబ్బెరికమూ లేదు - “ఏమయ్యా ఎప్పుడు రావడం -” అంది:
నేనూ సజావుగానే సమాధానం చెప్పాను - చెప్పాననే అనుకున్నాను-”

“నేను కానిమాట ఏం అనలేదు సుమీ - “మీరు కన్నవ గాడే నండీ” ఇంతే
నా జవాబు: అవిడ, వినీ వినడంతోనే రగిలిపోయి, తలుపు ధణాయించింది కదా!-”

“నేను, అనాలని అనలేదు. అనడంలో, ఎలాటి చెడు ఉద్దేశమూ లేదు -
కొని, ఎందుకు అన్నానా? - నా అవస్త మనవిచేస్తాను.”
_. “అంతకుముందు కొన్ని గంటలనుంచి కవిచౌడప్ప పద్యపాదం ఒకటి. నన్ను
పట్టుకు గుక్కతిప్పుకోకుండా వేధిస్తూంది - ఇదోయ్‌ - “కన్నపుడు-” ఈ
పద్యం నీకూ వచ్చుకాదూ?-”
“ఆవిడ నన్ను పలుకరించడంతోనే జవాబు క్రింద ఆముక్కే తోసుకువచ్చింది.
నేనైతే అవంక. చూశాను కాని; నన్ను యీవిడ చూసివుంటుందా లేదా అనే
ఆలోచనన్నా రాలేదు-ఉన్న మాట అలాగా అనేశాను: ఆమాటకు నానాఅర్జాలు
ఉండటంతో, కథ యిలా సాగిందా
“చీకటిలో చేసిన తప పాడుపని - పైగా, తాత్కాలికంగా కళ్ళు మూసుకుపోయికూడా
చేసిందేమో, నేను అలా అనడంతో, నేను వసికట్టానని గంగ వర్రు లెత్తిపోయింది
- ఆవిడ కష్టానికీ సుఖానికీ అక్కరకు వచ్చింది, ఆ పేద్దమనిషే: ఉభయులూ
కూడబలుక్కున్నట్టున్నారు: ఎలాగైనా నా నోరు కట్టివేయాలని వచ్చాడు వ.
ఆయన చెప్పిందంతా విన్నాను - వినగా వినగా నానే జాలేసింది; ఆ
అదుర్దాచూసి, పట్టుకు తన. లనిపించింది -. అసహ్యం వేసింది -” న
“నిజం చెపా? న్‌ - కోని ఆయన నమ్మలేదు: మొర్రో నాకేం తెలియదు. ఆ.

మీరే గంగలో కలిస్తే శం - అని వేను అన్నకొద్దీ యా నేను ఖచ్చితంగా అబద్దం
ఆడుతున్నాననీ, నాకు. అంతా. తెలుసుననీీ. ఆయన. మొరాయించాడు: ఎలాగైనా

పరువు నిలపమని ప్రాధేయపడ్డాడు - పై అలాటి. కష్పపరిస్టితిలో - ఎదటి, ఆసామీకన్న
ఇనుమిక్కిరిగా, నేము . ఇరకాటంలో పడ్డాను జ కాదనలేకపోయినాను అష ఇందులో
నా దోషం అణుమాత్రమైనా ఉందంటావా!” wn పసి Bs Me

1 వేను _అంతావిని; 'ఏమంటానో. అని, నావంక 'పరకాయించి "చూస్తున్నాడు,
వీడు: అనడానికి. వంఉందీ? “మనసు” ' ఉండబట్టలేక ఆవయసులో ఆవిడ అలా.
చాటుగా మాటుగా ఓమాటో అరమాటో సుఖపడ్డది-అంతకు ఇనుమిక్కిరి గాభరా,

మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి - కథలు-2 (69)

గం|దగోళం పడ్డది - అది, చివరకు ఇలా వీడికి మోగించింది! we నేను
అనేందుకు ఏముంది?-.

నేను, నా ఆలోచనతో మౌనంగా ఉండటం చూసి, ప్రజ అందుకున్నాడు -

ఇన్నాళ్లకు తెలిసివచ్చిందిరా అబ్బీ! గ్రాంధిక భాషలో ఏదో “యోగం ఉండబట్టే
- వెనుకటి కొమ్ములు తిరిగిన కవులందరూ, దీన్ని వట్టుకు. పాకులాడారు:
వాళ్ళకూ తప్పకుండా లాభించే ఉంటుంది-

ఒరేయి, నీ వనేదాంట్లో సబబులేదు-”

“ఉంది, నేను అనే చేమిటో నీకు, విపులంగా అర్హం కాలేదు. వ్యాచవోరిక భావ
అయితే ఎంతనేవూ ముక్కుకు నూటిగా పోవడ మేనాయను: అందులో మట్టుకు
'ఒక్క లే అర్హంగాని, ఇన్ని తికమకలు లేవుకదా!-నాకు ఏం తోస్తూన్నదంళే, చూడగా
చూడగా, మనం అనుకున్న అర్హం ఒకటి అవతలవాటికీ అయే అర్ధం ఒకటి - అలా
అయినవ్న)డే ఎన్నడైనా, ఫలంపాటు! - ఒక గ్రాంధికభాష కే, ఆ సత్తా ఉన్నదని,
- రుజువైందికద! - ఇకనుంచీ, - ఈ శ్రణాన్నుంచీ మనం గొడ్డు గ్రాంధికులం!-”

“సచేలేరా,. - వాళ్ళను ఇంతటితో వదిలిన ట్టైనా?”

“ఆవిడకడువు చల్లగా, - నేను వదిలినా 'వాళ్ళు నన్ను వదులుతారా? _ -
అభ్యాసం కూసువిద్యకాదుటోయ్‌ ఆ ఇన్నాళ్ళకు 'దోవలోకి వచ్చినతరువాత, - మళ్ళీ
ఆ ఇల్లాలు మడిగట్టుకు కూచుంటుందంటోవా? =. ఆవిడకు ఏం అగత్యం! లా.
ఇలాగే fa చలిగా చూస్తే - వీకేటా, అవిడ ఎంగిలి వడనూ వచ్చు - పాతికో
వరకో వెట్టి - వరువు వీక్‌సాల్‌గా కొనుక్కోను వచ్చు! - మనకు, కొన్ని
ఏళ్ళదాకా ష్‌ వార్షికాలు తప్పవేమో అనిపిస్తుంది!” న్‌

“ఇది పరువే “నంటావా? - ఈ సంపాదన
ది కేవలం భాషకు సంబంధించిన విషయం - ఇందులో మంచి. చెడ్డలు
నిర్ణయించవలసింది స సాహిత్యపరిషత్తో కొని, - మనం కాదు - మనకు కావలసిందల్లా
యింతే. భాషను నమ్ముకున్నందుకు, - ఏదో రూపేణా పోషణ జరిగేటట్లు -
అదేవి అనుగ్రహించింది. - ఇక తర్కం. చాలిద్దాం - ఈ స 4.
— నాకు నంత ఉండు”

జ | ష్‌.

స. ఈ తతంగం జరిగి ఇవ్పటికి చాలరోజులైంది: డబ్బు ఏనాడో. ఖర్చు అ
. కధ పాతపడిపోయింది - కాని, అ అనాలా మనసు అట్టుడుగునే
మానంలో. వడిపోయి ఉండాలి! 7 a
.” ఆవాళ నన్ను ఆయన పలుకరించి, - “ఎవ డు. రాక” అని. అడగడం,
నేను. ఉన్నట్లుండి, = Aw కన్నప డే” అనడరి,. ఆయన. ఆమాటకు. మొగం
కండలు చించుకోవడం - నేను ఉలిక్కిపడటం - ఈ రంధి కంతా అదీ క్రీలకం-
si గ్రాంథిక. ప్రయోగం చేసినందుకు, అవతల మనిషీ సౌమ్యుడు గనుక -
అంతటితో. విడిచివె పెట్టాదు. a నా స జాతకరీత్యా. = అంతే యోగం అనుకోవాలి!-

బౌగా రూము పొద్దెక్కింది: అప్పటి కవ డే తాతగారు అనుష్టానాలన్న
తీర్చుకుని దొడ్డివసారాలో, సుస్ట్రుగా _ బాసెపట్టుమీద కూర్చుని, పుస్తకంలో '
బొమ్మలవంక, “కదువునిండేట్టు చూస్తున్నాడు. అమ్మమ్మ పూర్తిగా మడికట్టుకుని :
- పార్వతీదేవికి. మళ్లే, అర్హణా అంత కుంకుంబొట్టుతో సందిట మంచినీళ్ళ కడవ,
- మరోచేత్తో, కరివేప రెమ్మలూ పట్టుకుని, - వంట యింట్లోకి తూ, ఆ
చాయలకు "వచ్చింది!
_ అగు! అమ్మీ! అన్నారు తాతగారు: ఆగి అలానే “నిలుచుంది: ఆయన
ఫామేదాగా, ఎగాదిగా చూసి:
భేష్‌! ఇంకా ఆడదానివే! - అని మెవ ఎగా తల ఊగించారు:
అమ్మమ్మకు. సర్వసాధారణంగా తాతయ్య మాటలు _అర్హంకావు: కొని; ఆయన.
నోటివెంట వచ్చేది, అహర్నిశమూ _ ఛలోక్తులేననీ - అంత పండుతనం వచ్చినా, -
ఆమె కంటపడగానే ఆ మారాజు, బాల కుమారుడేననీ, - అవిడకు ఓ
అమ్మమ్మ ముసిముసి నవ్వులతో లోపలికి చక్కా బోయింది;
అంశ ఏమిటి తాతయ్యా! - అన్నాను రవంత దగ్గిరకు "జరిగి:
_ అంతేనోయ్‌! - మీ అమ్మమ్మ ఇంక ఆడదే: క
' -అనగా?-
అది, మా తాలూకు రహస్యం! - అయినా, - నీకు చెప్పవచ్చునులే - పువ్వు
- పుట్టగానే పరిమళిస్తుంది! ఆడది మటుకు వయసువచ్చినకొద్ది. రెట్టిపోతుంది!
ఒంపులు ఒంటవడతాయ్‌! - చిన్నప్పుడు మా అవిడ. _ఆలవోకగా “త్రిభంగిగా.
నిలిచేది! మీ అమ్మమ్మ అయిన తరువత, - కడవరొండిన. పుం అంగాని, ఆ.
భంగిమం రావడంలేదు! మ
అదీ, నా అదృష్టమే అనుకోవాలి. ఆ కొందరు కుసుమ ae లా జ
వడిలో, కోరమీనం పెంచుకుని కొరకరాని కొయ్యలైపోతారు. క
అంతో యింతో. ఆడ - రేక 'దక్సించుకుందయ్యో- : క
శ ఇంతలో అమ్మమ్మ. యిటువచ్చింది:-
రా! - ఇలా కూర్చో? అన్నాడు:
వేను" అ మడి! = అని ఉంకీందీః సా TS ల
మనం: .ఒక్కుమ్మడి! - రా పిల్లి! య ఆము కరు! నేను
తక్కిన తెటనుూూ సస టా Sw EA
ఒకూచోరా. _ నాన్న! లా వం. అమ్మమ్మ. se
“కాస్సేపు, వాడు పరవురుషుడే! - న మ య.

మల్లాది. రామకృష్ణశా,స్త్ర, - కథలు-2

నేను లోపలికి తవ కున్నాను. అమ్మమ్మ - మోకాళ్ళు వట్టుకుని నింపాదిగా
చతికిలపడ్డది:-

తాతయ్య వుస్తకం విప్పి, అమ్మమ్మ ముందుకు జరిపాడు. అది, జా స.
పుస్తకం!-

అమ్మమ్మ ఉలికిపడ్డట్టు చూసి, - తాతయ్యవంక కోపంగాచూసి, - “అవ్వ!
ళ్‌ నోటికి చెయ్యి. అడ్డం ' పెట్టుకుంది, - యిదేం విడ్డూరం! -. అనుకుంది!

వెరివీల్లా! తీగెకు కాయలు జరువు టే! అన్నాడు లాలనగా తాతగారు!

ఇదేదో విశ్వామిత్ర సృష్టి - అంది అమ్మమ్ము!-

అవునే అమ్మీ, ఇలాటి సృష్టి అన్నాం చేతనవుతుంది కాని, సన్యాసికాని
సంసారికి తీరుబడి ఉంటుందా?-

ఒరేయ్‌ బాబూ ఇవి అనుభవంమీద అంటున్న ముక్క లేరా- వింటున్నాన్‌
కాదూ? - అని నాకు తగిలేట్టు కేక వేశారు తాతగారు - అమ్మమ్మ నవ్వు
క నన్ను తరుముకువచ్చింది. నేను ఇంకా లోపలికి వెళ్ళిపోయినాను -

2

తాతగారు, రమారమి వీడాదినుంచి తీరుబడిగా కని గీర్వాణంగా ఒక
పద్యకావ్యం వ్రాశారు. అవాళ మధ్యాహ్నం, దాని పీఠిక అంతా. తెలుగులో
వివరించడం ప్రారంభించాడు. 'చేగోడీలు ఫలహారంచేస్తూ - అమ్మమ్మ బియ్యంలో
రాళ్ళుచేస్తూ సరసనే కూర్చున్నది. నాకు, న మత్తుగాఉంది. కొని, ఆయన ఎప్పుడు
_నోరువిప్పినా ఏదో ఒకటో అరో మడతపేచీ రానేవస్తుంది కనుక, - అందుకోసం
శం నేనూ మెలకునగానే ఉన్నాను - తాతగారు. తరువాయి ఎత్తుకున్నారు..
: _*సన్యాసికి అతి ముఖ్యం సంసారసుఖమని; మనకు ప్రామాణికంగా తేలింది.
షష్ట ఉత్తరోత్రా తరించడానికీ, యీలోగా తత్త్వాన్ని తరచిచూడటానికి దాంపత్యసుఖం
ముఖ్యావలంబనం. గౌధిరాజు కొడుకు, ఎంతకాలం జడలు కట్టించుకొని శిఖలోంచి
_నివ్పులూ సెగలూ క్రక్రీంచినా! - చివరకు మేనక చేతిలోకాని, కీలకం చిక్క లేదు.”
వుట్టీ వుట్టడంతోకే, ఉపనయనానికి ఎదిగి నిలుచున్న పరాశరుడి. కొడుకు
_ తల్లి పనుపున - ఆ మాత్రమింగక తప్పింది కాదు. నిన్నో, మొన్నో మన
శంకరుడుకూడా. ఫలానారాజు శరీరంలో ప్రవేశించి, తద్దా నారా he .కంతపురరల!
మ. ఆ పాదాలు వల్లించవలసి వచ్చింది.
. ఇంతవరకూ వ్‌. అమ్మమ్మ మనసులో “శివశివ,” అని ర గొణుక్కుంటో. చెవులు
మూసుకున్నది, తాతగారు, చిరునవ్వుతో - “అప డే ఏమైనట్టు విననలసింది ముందు
._ ఉందేపె పెళ్ళికూతురా!” అన్నారు. అమ్మమ్మ కళ్ళ భ్థ పర్యంతం అయి, “నేను ఆ
అజనూల్ని నొ. చెవుల ఇలాటివి పడవేయకండి!” అని Sw
“ఏం! చెడిపోతావా” “cree య.

, క. తలవనంచుకు కూర్చుంది.

“తాతగారు, నావైవుచూచి, మ CMO మ.
ఏమిటోయ్‌! - మా ఆవిడ. వాలకం? నీ శేమన్నా అ అర్దం అయిందా? మనం
బూతులు. ల. ms వం? 'మడీగట్టుకుని మాంచి

స్‌ మల్లాది _రామకృష్ణశాస్త్ర, - శ్రా కథలు-2.

వైదిక భాషలో వ్రాశాంకద: ఇంతకూ అమ్మీ! - మండనమిశ్రుడి పెళ్ళాం, మహో
పతివత అని మనం ఒవకుంటున్నామా? బడితలాటి వరాయి మొగవాడిని -
అందులోనూ పె పెచ్చు వరమ నన్యాసిని వట్టుకుని, వట్టవవలు - కామశాస్త్రంలో
వర్షీక్ష ఇవ్వుమందే! - అలా అడగటం - బూోతంటావొ) a

ఏంరా నాన్నా - కృష్ణపరమాత్మ, డబ్బూదస్కమూ లేనినాడంటావా! -
లక్ష్మీదేవి మొగుడికి కొనుగోలుశక్తి బొత్తిగా లేదంటావా? కన్నకొడుకును తీసుకువెళ్ళి
ఎలాటి కొంపలో కాపురం. పెట్టాడు? - తాను అహర్నిశలూ అక్కడికి వచ్చి
పోతూండేవాడేకద! - పరమాత్మకు తట్టని బూతు పామరుల కెందుకోయ్‌! అందాకా
ఎందుకూ, నల్లనివాడు పద్మనయనంబులవాడు దాంట్లో చివరిపాదం మైలవడకుండా
అర్హం చెప్పు. ఎంతమంది పడుచులు నోటపట్టి "నర్తించడంలేదు? అమ్మీ =
బూతనుకుం లే, కులకాలిగాని - ఉలిక్కి వడటం - భామలకు లక్షణంకాదే -

అమ్మమ్మ మళ్ళీ చెవులుమూసుకు నేందుకు సిద్దంఅవుతూండగా - ఇంతలో,
వాకిట్లో ఏదో బంజీవచ్చి ఆగింది. ఎవరో పిల్ల దిగింది - మెట్లు ఎక్కి, లేడికిమల్లే
లోపలికి వచ్చేసింది. స. టా. పరకాయించి చూశారు. మొగం మరీ
విప్పారింది.

“నేను శశిరేఖ మనుమరాల్ని” అంది - వచ్చిన పిల్ల కన్నునిండుగా చూస్తూ,

తాతగారు - బాసెవట్టు సరిచేసుకుని - “ఆం అట్లాగుశే భడవా? అప పడే
ఇంతదానవైనావూ?” అంటూ దగ్గిరకు లాక్కుని సరసను "కూర్చో పెట్టుకున్నారు.

“మీ అవ్వ - లేచి తిరుగుతూందికద” - పిల్లది నవ్వుతూ తల ఆడించింది.

“గడ్జెఘల్‌ మంటూందా?” - చిన్నది, బుగ్గలుసొట్టులు పడేసుకుంటూ పెదవి
రవంత విరిచింది.
“పాత వందిరివట్టైమంచం - బాగున్న ట్రుకద?.. లో. 'తాతగారిమీదికి అలా

ఒరగపోయి, ఫక్కున నవ్వింది:- (

.... అమ్మమ్మ మ వేసి - “నీ 'పేరేమిటే అ అని గొంతు
సవరించుకుంది:

“అమ్మమ్మ పేరే పెట్టుకుంది!”-- తాతయ్య క జవాబు. చెప్పింది —
చిన్నది...
“అయితే... .మాబాశే!” తాతగారు, పిల్లను మరింత దగ్గిరకు తీసుకున్నారు.

“డ్డుగో ఆ ప్రబుద్దుడు. మా మనవడు! - మన పేరే. పెట్టారు! - ™ తల
వంచుకోవడం అంతా, బిడియం అనుకునేవ్‌ - ఓరగా మనవంక చూస్తున్నాడు! -'

' చెంపమీద కొట్టినట్టు అన్నారు: తప్పనిసరిగా తల ఎత్తాను. ఆ పిల్ల వందమంది
సరసులున్న సభను “చూసినట్లు నానంకచూసి, = అయిదు. పది నర తాతయ్య
క మెరమెచ్చుగా తల ఊగించారు.

-*అయ్యగారి పాదాలు కళ్ళకు అద్దుకురమ్మని - అమ్మమ్మ పంపించింది!” అని
చిన్నది . మనవిచేసింది. రుల్లుమని ఎగిరి. నిలుచున్నది - తాతగారు. కన్నువాల్చి
కాలివంక చూశారు. ' చిన్నదాని. ఎడమకాలికి - రవ్వలు. చెక్కిన పంచెతేప సియున్నది.
తాతగారు - జమిలి చిటికెలతో తాళం వేస్తున్నారు. ఆ' చిన్నది మెరువల్లే
కాలు కదుల్బుతున్నది. అమ్మచ్ము నోరు అలా తెరచుకుని అబ్బురంగా 'చూస్తూన్నది.

(4 మధ్యాక్కర

మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి - కథలు-2.

చిన్నది - తాతగారిచేత సెబాస్‌ అనిపించుకున్నది.
అ తాళం ఏమిటని అడిగాను:
క ఖైత్తుకున్నది. చంద్రకల ఆ రుళుకిచ్చింది - రాదు మార్గాండం-”
“మరి, తాళాలు ఏడేకదీ అతి తెలివిగా అడిగాను.
“ఆడలేని సాని అయితే తాళాలు వీడేనోయ్‌! - అది, అందెవేసిన కాలు-”
అమ్మమ్మ మడిగట్టుకుంటానని - లేచింది.
“ఇప్పటికి ఇరవై ఏళ్ళనుంచీ కట్టుకునేఉన్నావు కదా, ఇంకా రంధి తీరలేదూ, 1
అని తాతగారు అంటూన్నా వినిపించుకోలేదు.
“మీ అమ్మమ్మకు ఇప్పటికి అర్హం అయిందోయ్‌... వచ్చింది. .సానిపావ . అని!...”
అంటో తాతగారు నవ్వారు.
ఆ చిన్నది... బెదురుగా - కోపంగా, కంటికి నీరు తెచ్చుకున్నది. ఆోరసకుక
సందిట పొదువుకున్నారు. అలాగే స ముద్దుచేశారు. చిన్నది, తవ
తెప్పరిల్లింది! -
ఏమిటిది?” -- 'ఠపీమని అడిగారు తాతగారు.
కీలిక్రించింతంహోల్డ డుముకోకుండా జవాబు చెప్పింది. తాతగారు, అవ్పటికీ చేయెత్తి
. దీవించారు.
సంజెపడేలోపున, తాతగారు అంగడివీధికి వెళ్ళి, చిన్నదానికి చీరె, సారె పట్టుకు
వచ్చారు. ఆయనే స్వయంగా, జడవేశారు. ఘమఘమలాడేట్టు న. యధావిధిగా
అనుష్టానాలన్నీ తీర్చుకుని - తాము దగ్గిరకూర్చుని, = 'చిన్నదానిచేత పాయసం
తాగించారు. మల్లెలపానుపుమీద, యా పోయి. స అల ఒక
పెద్ద. మొహారీ యిప్పించారు. "|
ర రాత్రి పన్నెండు అయింది. నాకు నిద్రరాలేదు - రానంటూంది. తాతగారు వచ్చి,
నా వక్కమీద కూర్చున్నారు. నేను కంగారుగా లేచి కూర్చున్నాను: వెన్నుతట్టుతూ
జా, “నీవు యిక్కడ వడుకుంటావని మనం కలకనలేదు - సుమీ!-”
1. “అదేమిటి తాతయ్య:-” అన్నాను ఉక్రోషంగా క్‌ వై స
*ఆయావీం. లేదు అని తెలుసులే! - దర పుట్టు సన్యాసులురా =
“అంటే str మ
వది నవరసులు బనారసువీరె కొంగుని. ముడివేసి. య మినవ సున్నిఉండలు
గుటకేసి - చీకటిగదిలో. దోమల తెరలో - చివికిపోవల్సిన య. న
శాతము. అంత కోపం రావడం నే నెవ డూ చూడలేదు. ' న్‌
శవము. నీ మనుమళ్లే” - అని, తాచల్లే లేచాను... i
“కానోయ్‌. - కాని - మనకూ మనకూ. ఓక. నూరేళ్లు. వార 'ఉంది:- ఈ
ఇరవయ్యో. శతాబ్ధంలో - _ నుఖంగౌ పావం. చేయగలిగిన. మొనగాడు. అంటూ
లేడురా నాయనా. మీరందరూ. _వూజ్యులు. న న. Me య.
మ అలాగే. తెల్లవారింది, ఆ. చిన్నది - వా వృద్ద. దంపతుల. దగ్గిర .సెలవ్పపుచ్చకుని,
వెళ్ళిపోయింది. నా. మనసు. మటుకు. అప్పటి. కప డు. బండివెంట. పరుగెత్తింది.
. లోపలనుంచి, =. తాతగారి గొంతు. మోగుతూంది. '

మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి - కథలు-2 (74) 'మధ్యాక్కర

“బూతంకే అదేనే అమ్మీ - నీకు సరేసరి; అర్హం కానేకాదు, నీ మనుమడి
కంటావా అవసరమేలేదు. ఏదో యా యింటి మొతానికి, నే నొక్కళ్డే ఇలా
దేవుళ్లాడవలసిన . వాణ్ణి!” అమ్మమ్మ బిగ్గరగా నవ్వుతూంది. నవ్వుతోనే ఇటువచ్చి,
నన్ను చూసి నవ్వేస్కే పసిపిల్లవాళ్లో బుజ్జగించినట్లు, “మా నాయనకదూ, మా
నాయనే”. ' అంది. మళ్ళీ నవ్వింది: నొలుగందోలుగా నవ్వింది. అమ్మమ్మంటే
అంతవయసులోనూ, తాతగారు ఎందుకు వట్టుకు ప్రాకులాడుతారో, అప్పటికి
నాకు అర్హమైంది!

a 3
దేవీ నవరాత్రాలకు, . కాశీనుంచి, తాతగారి సహాధ్యాయి, పండువంటి మహో
మహోపాధ్యాయుడు, భార్యా, తానూ వచ్చారు. మా యింటికి చుట్టవుచూపుగా.
.. *ఆఫహాం ఏంకళ అండీ, సాక్షాత్తూ పార్వతీదేవి,” అని, అమ్మమ్మ ఆ యిల్లాలిని

చూసి ముచ్చటపడ్డది. పలువిధాలుగా మెచ్చుకుంది.
తాతగారూ, ఆ వచ్చిన తాతగారూ ఇద్దరూ యింటిన పడి పసిపిల్ల లకుమల్లే
ఒకట ఏక అల్లరి) ఆ రెండు సింహాలు చూడ ముద్దుగా అ, కాన,
వాళ్ళమాట నాకూ, అమ్మమ్మకూ పి పిసరంతైనా అర్హంకాకపొయె.
అమ్మమ్మకు ఒకందుకు మటుకు. తృష్తికలిగింది. “అవిడ అభిప్రాయం - కాశీలో
అసలు బ్రాహ్మణులంటూ ఉండనే ఉండరని - చదువుకోసమో, సంపాదనకో -
ఇటు వైపునుంచి. వెళ్ళినవాళ్ళు . తప్ప: ఆ పండితుడుమటుకు బ్రాహ్మణుడే అని,
తాతగారు ప్రమాణం చేసినంత కట్టుదిట్టంగా చెప్పారు. :
ఆ మొగుడూ పెళ్ళాం యిద్దరూ - చిలకా గోరింకల్లే ఉండటంచూసి -
పిల్లా పాపా లేనందువల్ల అల్లా ఎగిరి గంతేస్తున్నా రేమో “అనుకుంది. అమ్మమ్మ.
నా అంత మనవళ్ళు వాళ్ళకూ ఉన్నారని తెలుసుకొని - ఆ దేశం మనుష్యుల
తీరు ఎన్నేళ్ళువచ్చినా అంతేకాబోలు అని సరివుచ్చుకుంది. తానూ ఆ యిల్లారిని
చూసి 'ముచ్చటపడింది.
నిజంగా వాళ్ళువున్న ఆ నెల్లాళ్ళూ . =~ మా యింట్లో పండుగగా ఉంది. వెళ్ళిన
తరువాత, ఒకరోజు... రోజల్లా అమ్మమ్మ కాలుగాలీన పిల్లికిమల్లే తిరుగుతూంది:
అనుక్షణమూ ఆవిడనే తలచుకుంటూ ఉంటుంది. ఆ చక్కదనం. ప
పొగడుతుంది.
“వాళ్ళ చెల్లెలు యస్మాత్‌. ఉంది. ' ఇంతకన్నా 'బంగారుబొమ్మ” అన్నారు
తాతగారు. వో
“చూస్తే బాగుండునే - “అని రెపరెపలాడింది. అమ్మమ్మ.
.. “బాగుండును - కాని. .. నాకు అ యోగంలేదు!”
8 పం wr సై న, సల్ల న.
. కవాళ్ళకు ఘోషా!” గ్‌
అంటిన బ్రాహ్మణులకు. హు. ఏమిట”
at ల ఘోషా కూడానా??” అ కి
_." *మ్చురి... me es wr We

(75)

మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి - కథలు-2. మధ్యాక్కర

“వాళ్ళు నవాబులు... i

“ర్రామరామ!.. .తురకవాల్లి కట్టుకుందా?ో

“&C...!”

“పండంటి బ్రా్మాణపిల్ల” "

శకాదు, బంగారంలాంటి తురకపిల్ల”

“ec, ఆం ఏమన్నారూ జ ఏమన్నారూ!”

“అంతే... ఉన్నమాే...!” ట్‌

“మరి...యోవిడ...”

“వాళ్ళ అక్కయ్యే!”

“అక్క యే!...”

“సాక్షాత్తూ... ఒక్క తల్లి కడుపున ... ఒక్క తండ్రి. 'వనువున... In

అమ్మమ్మ, వడదెబ్బ తిన్నట్టు * తూలి... పడబోయి .... .. ఎల్లా వెళ్ళిపడ్డరో
. వీడుకొండలవాడి వటం ముందు ప్రాణాచారం! ర

“అవచారం స్వామీ ... అపచారం ,...” అంటూ ఎలుగు రాచుకుపోయిన
గొంతుతో... Ses
తాతగారు ... ఒక్క నిమిషం నిదానించి . లోపలకు వెళ్ళి.. స అమ్మమ్మకు
చేరువగా నిలుచుని .. భక్తి తాత్సర్యాలతో .. స్వామీ ... నా యిల్లాలిని మన్సించు
= తెలియకో అవచారం "చేస్తూంది? బీబీనాంచాడి న ప్రాలేశ్చల అని ఈ
వనీదానికీ తెలియదు”... (.
అమ్మమ్మ... తెల్లబోయి... అలా తాతగారి కొళ్లు వట్టుకోలోయింది!. ఆయన .
శశిరేఖ మనుమరాలిని అక్కున దర్తు్ను ఒడువులో ఆమెను దగ్గిరకు తీసుకుని. .
. “ఆయనెంతో... ఈయనాఅంతే .. ఆ “ఇందులో మటుకు యిద్దరూ ఒకే. న
అంటున్నాడు . అమ్మమ్మ ' వికలంగా నవ్వింది...
వాళ్ళిద్దరికీ. నేను ఎంతో దూరంనుంచి . దణ్ణం పెట్టాను.

_ పాపం! - చిట్టిరాలిపోయిందిరా!” అన్నాడు, మొన మొన్ననే కాం(గెసు
సంఘంలో _కృత్యాద్యవస్థ్రమీద సభ్యుడుగా జొరబడ్డ, మా పంతులు:

“ఎప్పుడు”. అని మేం నలుగురం అడిగాము, గొంతులు బిగిసి,

“వారం రోజులయింది!” అనీ జవాబు ఎక్కడో నూతిలోంచి వచ్చినట్టు!
“బతికి. ఎందరో నుఖ పెట్టింది! పోయి తాను నుఖవడుతుంది” అంటూ
మాలోఒకడి నిట్టూర్చు+ క
౨ *ఆ ధబ్రతుక్కి చచ్చిపోవడంకన్న సుఖమేముంది? తెరిపి ఏముంది? శ
అదృష్టవంతురాలు!” అని .మరొకడి సాకారం?

“అవును, దాని బ్రతుకంతా ' చచ్చినచావే! అది కాగా వ. కాని,
మరో. ఆడదైతే-” |
ల “మరో ఆడదానికి అంత దమ్ముంటుందా? యా నష్టా. చెడిపోయేందుకన్నా
.నిష్టంటూ ఒకటి, ఉండారి!-” క
చిట్టి బ్రతికి ఉన్నప్పుడు, ఎవరన్నా ఇలా నోరెత్త గలిగారా?-ఎవడికి గుండెలున్నాయ్‌-
ల _ఎవరెల్లా మాట్టాడినా, మొత్తానికి అందరమూ. చిట్టి స్వర్గానికి చేరుకున్నందుకు
- సాదా" స్వర్గం" పచ్చి వీరస్వర్గం ఎంతో వాపోయినాము. మా విచారం
చిట్టిపోయిందని, కోదు: సరిగ్గా ఆ వేళకే 3 ఎప్పడూ ఊళ్ళోనే ఉట్టి కట్టుకుని
| ఊరేగే బడుద్లాయిలం యావన్మందీ - ఏదో మునిగిపోయినట్లు - ఎవరమూ 'ఊల్లో
; లేకుండా. పోయినందుకు! ఆ వైభవం కళ్ళారా: చూసే భాగ్యం లేకపోయినందుకు;
చిట్టి భౌతిక శరీర లేశానికి, "వీరాధి వీరోచిత మర్యాదలు జరిగినవి. త్రివర్షవతాకాన్ని
కప్పి, కాం్రైసు వాలంటీర్లు, "రెండోరకం నాయకులూ జయజయ నినాదాలతో
"బారులుతీరి ముందు నడవగా, చిట్టి. పయనించింది; క రరర
ధూళిలో. మలిగిపోయింది;
న. గా మర్మం, మా ఊరి వారికి - Rae ఇంగితమున్న
వల. ఆ కొని ౮ అరం. కాదు: విన్నవాళ్ళూ, ఆ వత్రికలో చదివినవాళ్ళూ
“ఇదేం విద్దూరం? ఆ | ఉలో కాంగెనువాదుల _కేమన్నా, జ వ
ఆా క్‌! పెద్దలను వెక్కిరించడానికా,. యీ. తతంగమంతా: ళు.
అతి. సామాన్యవు బజారీ వడువుగత్తె, కనుమూస్తే (బవ్మారథం. హం.
_ అనుకుంటూ విస్తుపోవచ్చును: 'అందులో అబ్బురం. ఏమీలేదు: చిట్టి బ్రతుకు. మ్‌
సీమదాటి ఎందరికి. తెలుసు? - ఆ మనిషి మనసు ఎవరికి. తెలుసును? న స
"పోనీ _ - ఇవ్వుడన్నా, లోకం. కనువిప్పడం మేలు. ల

a రామకృష్ణశాస్త్రి - కథలు-2 (77) మంత్ర పుష్పం

చిట్టి, - ఏ తల్లి కడువునో . పుట్టింది: న చెట్టునీడనో తినో మానో. ఎలాగో
పెరిగింది: పదేళ్ళ నయసులో బొద్దుగా గున్నలాగా ఉండేది: సినీమాకు, ఆడవాళ్ళ
శేటుదగ్గిర సమ్మర్హం చూచుకుని, దూసుకుపోయేది, సినీమాలో విన్న పాటలూ, -
చూసిన ఆటలూ, - కునికిపాట్లు పడుతూండే జట్కాబండి వాళ్ళదగ్గిర పాడేది
- ఆడేది! వాళ్ళు విసిరేసిన కానీ డబ్బులు. వరికిణీరొండిన దోపుకునేది: ' ఎవడి
చెవిసందునుంచో ఓబీడీ. ఎగేసుకుపోయి, కమ్మగా _ దమ్ముకొట్టి, - ఎక్కడ నిద్రవస్తే
- అక్కడే వడకునేది: చెట్టుమీద వాలే గస్వనంళ, ప ఈ Se
వక్షి పెరిగింది:

చిట్టికి ఎవరా పేరు ఎప్పుడు పెట్టారో, ఎవరా సుతో మునుముతషిగా
పిలిచారో తెలి సీదాఖలా ఏమీలేదు: కాని, “ఓిరకంగా ఊహించడానికి . కొంతవరకు
వీలున్నది: అసహాయోద్యమ యోధులలో కొన్ని వరాలు. కేవలం శాంతిసమరం.
మీద విసుగువుట్టి, - రైలుపట్టాలు లేవనెత్తడం, తంతితీగెలు తెంచడం ఇత్యాది
సర్కస్‌ ప్రదర్శనానికి నడుంకట్టి దుమికిన ' రోజుల్లో, - మా ఊళ్లో, , ఉత్తరాదినుంచి
వచ్చిన గారడివాడి ఆటలో, తొలుదొల్లగా చిట్టి "సాక్షాత్కరించింది: వాడు, ఏదో
లాఘవం చేయడానికి, - ఎవరన్నా ఓ కూన అవసరమై. చుట్టూ మూగిన మూకలో.
వీ పోరగాళ్లో రమ్మన్నా రాకపోవడంతో = “పోని నీవు రా చిట్టి: నిన్నేం
కొరుక్కు తిన్‌నులే!” ని జనంమధ్య కుమ్మిసలొడుకుంటూ ఆటచూడటానికి
ముందుకు, చెట్టకువష్తాన్న ఈ వఏబ్రాసిని, వాడు వెక్కిరింతగా పిలవడంతో, చిట్టి
ఆ సుముహూర్తాన రంగంలోకి, నిర్భయంగా దూకి, - వాడితో బాటు ఆడి, వాడిని.
ఆడించి అపూటనుంచీ, - చిట్ట మాదైపోయింది: అదే. పేరైపోయింది:

/ చిట్టి ఎవరు పిలిచినా పలికేది: అందరినీ కవ్వించి. మాట్లాడేది: దాని .మాటలో
అదే పొంకం వుంది. మాటకూ మాటకూ ' మధ్య. మౌనంగా. పెదవి విరువులో, -.
ఆ కంటి చూపులో, - ఏదో చెప్పరానంతనిండు ఉంది: చిట్టి అలవోకగా బూతులు
| మాట్లాడేస్తున్నా, ఎంత శోత్రియుడి శై; కైనా వినడానికి ఏమీ 'ఎబ్బెట్టు. ఉండేది కాదు;

: చిట్టి అధిక చక్కంది: అదంతా అర్హంకాని అందం. ఎండా వానా అనకుండా,
_ అహర్నిశలూ. ఆగమ్మ. కాకిలాగా తిరుగుతూ, అందిందల్లా తింటూ, వీ జన్మానా,
జుట్టుకు చమురూ, ఒంటికి నలుగూలేని ఏబ్రాసి, జ లక్సు పరిమళ . సబ్బుతో.
చర్మసొందర్యాన్ని రక్షించుకునే తారల గ్లేజు. బొమ్మలకన్న పోణెంగా Pe పిల్లదాని
పోషణ, యావత్తు పంచ" ప్రాణభూతాలు చేసేవి అని మాకందరిక్తీ గట్టి నమ్మకం!
ఏడాది” లోపలే. చిట్టికి నిండుగా వయసు వచ్చేసింది. వచ్చిన 'మర్చుక్షణంలోనే,
i . ఎవరో, పొరుగూరునుంచి బడి చదువుకోసం: వచ్చిన ఓ కుర్రవాడి చెంప. నడ్తి
రులో నాలుగురోడ్డూ. కలిపే రద్దిలో ప వ. మ మంది. అది.
జరిగిందంటే . — ( య.
న నిట్ట అప్పటినుంచి, కాన్నిరోంటణా, సంజెవడిన. తరువాత సరిగా. చవట
అ దీవం దగ్గిరకు వచ్చి, ప్రొద్దు , పోయేదాకా. ఉండి, . కడుపు పట్టినంత, .ముంత
క్రిందవవ్వు. కొనుక్కు తినేది టే, తిన్నదంతా 'కొనుక్కునేది . అనకూడదు:

బలా

! ది. ఖ్‌ అం రె
కొన్న వ్పడః డల్టా. కొన్నంత. కొసరేయించుకునేది:' చనువైనభాడు కొంటూంశే కలియబడి =

మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి - కథలు-2 మంత్ర పుష్పం

ఓ ప్టుడు కముచుకునేది - బేరంసాగినంతసేపూ ఇలాగే బొక్కుతూ, చివరకు
వాడు “జంగిడి ఎత్తేవేళకు - మిగిలిన అడుగూ బొడుగూ దులిపించుకుని -
ఆ కారంచేయి, పక్కనున్న స్తంభానికి వేసి పామి - ఓ గుక్కెడు నీళ్ళు అ
చక్కాబోయేది: క

ఆవాళభా అలాగే పోతుంటే, వ అందుకోసమే కాపేసుకుని ఉన్న కుర్రవాడు,
చాలాదూరం వెన్నంటి వెళ్ళి, - అడుగు కలిపి అడుగువేసి, - వలుకరించబోయినట్టు
గొంతు తడబడి అందుబాటులో ఉన్న చెయ్యి పుచ్చుకున్నాడు. చిట్టి నదురూ
బెదురూ లేకుండా - తెరిపిగా. ఉన్న చేత్తో వాడి చెంవ మోగించింది: దెబ్బతో,
వాడు పాపం గింగీరాలెత్తి పోయి, - ఓ పాల్టుకేకపెట్టి, రోడ్డు పుచ్చుకున్నాడు:

Sr రాత్రి ఇలా . జరిగిందని, కట! తెల్లవారగానే ఎవరితోనో చెప్పింది: నిమిషంలో
ఆ కథ ఊరు మొత్తంమీద గుప్‌ మన్నది: చిట్టికి వయసువచ్చిందని అందరికీ అర్హం
అయింది:

ఊరు యావత్తూ విస్తుపోయిందంశు అబ్బుఠం ఏమీ లేదు: అన్నాళ్ళనుంచీ
చిట్ట అలా వాళ్ళ నడుమను పెరుగుతున్నా, - అంత. ఏపు నదర లం గ
చిట్టి వయసు నను పిల్లది అనే భావనగాని, - దాన్ని చూసి మరులెత్తించు

కోవాలనిగాని - ఎందుచేతనో జనాభాలో ఏ ఒక్కడికీ తోచినట్టులేదు:

. అక్షణాన్నుంచి, ఎవడికివాడే, చిట్టిని. చూస్తే బెదరిపోవడం మొదలు వె పెట్టాడు:
చిట్టిమాత్రం ఏమీ మారిపోలేదు. చుట్టూ మెలగే. లోకం మాత్రం విచ్చిపోయింది:

బెదరు ఎందుకంటే ఆ చిన్నది వీచు షేసరురతుండని కాదు: అది భయంకూడా
కాదేమో, - ఎవడి మానానవాడు తానంత యం|బ్రహ్మ. నేనూ అని కించపడి
ఉంటాడు: ఇంకో ఫికరుకూడా ప్రతివాడికీ వుండి వుంటుంది. చిట్టి ఎంతమాత్రమూ,
చాటూ మాటూ .లేనిపిల్ల: యిదివరకైతే ఆ చొరవని అందరికీ సరదా: ఇవ పురు
మునవటి ధోరణిలోనే వలుకరిశే మం చిట్టి ఏమనుకున్నా అనుకోకపోయినా, చూసే
మరో మగరాయడు అసూయతో అయినా, అపార్ధం చేసుకుంటాడు:

చిట్టి, కనపడ్డ ప్రతిమనిషితోనూ, రాత్రి. జరిగిన ముచ్చట. చిలవలు వకు
లేకుండా" చెప్పింది: 'ఎంత పని మీదపోయే. పెద్దమనిషి నైనా, నిలవేసి చెప్పింది.
కోర్టుకు, వేళ మించిందని ఉరుకులు పరుగులుగా జట్కా ఉరికించే లాయర్లను నిలవేసి
చెప్పింది: తప్పించుకు పోయేవాళ్ళని తరుముకు వెళ్ళి, చేయిపట్టుకుని జబర్హస్తీగా. ఆపి
చెప్పింది: we ఒక్కొక్కడికే చెప్పి... ఎంతసేపటికీ. తేమలకపోతే'
చిరాకుపడి. పీచుమిఠాయి అమ్మే సాయెబ్‌. చేతులో. బాకాలక్కన నాలుగు
దిక్కులూ దద్దరిల్లేట్టు చెప్పింది: జ న 1

' జరిగిందేదో చెప్పిందే కొని, అవతల కుర్రాళ్ల తిట్టలేదు, ట్లు. తిమ్మలేదు.
జాలిగా విసుగ్గా, కసురుకుంటూన్నట్టు తనలో. తాను గొంతెత్తి అనుకుంది. “వాడేం.
మొగాడు! కు “వెయ్యట్టు. కున్నాడు!” నం mh a
ie కధ అంతటితో పోలేదు: ఆ వద్రాలో ౩ మా కెవరికీ యో హాటక
తెలియదు: 'చిట్టికీ తెలియదు: కాని. _ అహోరాత్రాలు. అదే. చూపుగా. తిరిగి,

మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి - కథలు-2 మంత్ర పుష్పం

ఎక్కడో మొత్తానికి పట్టుకుంది: పట్టుకుని, వాడు టు. సుఖం బలనంతంచో
దక్కించింది:

ఈ చోద్యం తనంత తాను చెప్పకపోతే, మాకు ఎలా త దోవ వెంబడి, '
పురివిప్పిన బుక్కాపావురం మళ్లే చిట్టి ఏదో బరువెత్తిదించిన తేరికతో, నడచిపోతూ,
- చంకనున్న పాపలే ఆడించుకుంటూ గుమ్మంలో. ఏయిల్లారితోనో,
ముచ్చటంతా చెప్పేసిందట! |

“మగవాడం టే ఎలాటి గండో అనుకున్నానమ్మా: అస్తమానం వసీపా వే! -
కడు పెరిగి ఉంగవట్టాల్తి లేకపోతే జాతి జాతి ఆకలితో . అటమటించి పోతుంది!”
ఇంత నీతి. చెప్పీందటు! స

చిట్టి ఈ మాటమీదే. ee ఇన్నాళ్ళూ!

లోకం , చిట్టిని వీనాడు వెర్రిదానికింద. జమకట్టలేదు. వ్యభిచార నిర్మూలన
చట్టం 'అమలుపరవే శాఖలో జమాజెట్ట లెవరూూ, చిట్టి విషయంలో అలాటిపాపం .
ఎన్నడూ తలచలేదు: చిట్టి ఏంచేసినా, ఫమన్నా మా వ. ఓగు అని పించలేదు:
, అలా (దైతికింది:

తాను బ్రతకడం కాదు. లోకాన్ని బ్రతికించింది:

ఉరేగే దేముడికన్నా; ఊరి రోడ్లవెంట విచ్చలవిడిగా తిరిగే చిట్టికి ఫ్‌ బుద్దేతన్న
ప్రతివాడూ మనసులో ఎందుకు _మైక్కుతాడో మేం చెపితేకాని, da 3
| తెలియదు: ణం
యుద్దం ముమ్మరంగా ఉన్నరోజుల్లో - లా తల్ల విడి సేపటాలంగా మా.
ఊరు, వవటూ. రాత్రీ మేలుకునే ఉండేది: దండు స్టేషనులో దిగగానే, - అందుకైన.
_ అధికారులు వాళ్ళకి లెక్కప్రకారం అన్నపానీయాలకు మటుకు. ఏర్పాటు చేస్‌, :
తరువాత వాళ్ళ ఖర్మానికి వాళ్ళని వదలేవాళ్ళు: మా ఊల్లో... మహానగరానికి అనువైన -
కశ్మలం ప కాని, సదుపాయాలుమా త్రం సున్న: కొమ్ములుతిరిగిన .

కొన్ని నగరాల్లో. ప్రపంచసం[గ్రామంలో . (ప్రాణాలు అర్చించడానికి స్ట పొట్ట :
చేత్తోపుచ్చుకుని" సన్నద్దులైన వీరులకోనం, ఎడనెడ చీకటి విడుదులు అధికారులు =
వర్వ్సాటు. చన. వైనం టంట సనా. న్‌. అభిజ్ఞవర్గానికి. అ ల .
_ కరతలామలకమే:

నమా తళోనుయును, దిగిన అపామ్లులు ఆదమరవడానికి అలాటి ము!
ఉపోవడంకో -. . సందెపడగానే 'పారువేటకు. తండాలు. తండాలుగా బయలుదేరిన.
యోధులు a చకటిలోనో. ఏ గుయ్యారంలోనో అబకు. అడుగువేసి న . .
అడుగు లోనే. పడక వేసీ ' తరువాత. ఏమైపోయేవాళ్ళో దైవానికి ఎరుక! . ఒళ్ళు .
విరుచుకువచ్చిన పటాలం మళ్లీ తరలే వేళకు చచ్చి సగమైనంతహీనంగా... ముప్పాతిక.
మువ్వీసం జబ్బు పెళ్టుల్లో పడిసాగిపోయేది:. 'ఇది, అందరికీ తెలుసు! కాని ఎవరేం a
చేస్తారు? అధికారులు. మటుకు ఎన్నింటికని దేవుల్లాడుతారు? . క! టే.
ఎవరికీతరంకాని ఘనకార్యం చిట్టి. సాధించింది: తతః పటాలాలు. ప. స్‌
అవుతున్న రోజుల శే, ఆ ఊరా ఆఊరా నీలివార్తలు. కోటాను కోట్లు నడ్రుకువచ్చుని
వ్వుంతసను కానిక్సి. ఆడ J ంగాలకు. మొగం వాచిపోయిన మూక. ._పేమరు..

పాటున ఆడదంటూ కంటబడితే ఊరికే పోనివ్వడం లేదనీ, అక్కడా అక్కడా వాళ్ళ
అఘాయిత్యం మూలంగా ఎన్నో ప్రాణాలు కడకట్టిపోయినాయనీ =. మొరాయించిన
కొన్ని జీవాలు రూపులేకుండా పోయినాయనీ ... ఇంత గగోలుగా ఉంది. (పతి
ఆడగుండె పీచు పీచుమనే రోజులవి:
సరిగ్గా ఆ తరుణంలోనే:- చిట్టి యెటో మాయమైంది. ఇక నేముందీ; వాళ్ళెవళ్లో
యెగనేసుకు పోయినారనుకున్నాం: నేడో రేపో ఆ కళేబరం ఏ కంచెలోనో ఏ
కాలువగట్లు దుబ్బుల్లోనో దొరుకుతుందనుకున్నాం: చిట్టి అంతదారుణంగా అవతాొరం
: చాలించిందనుకున్నార:
కాని అలా జరగలేదు: చిట్టి మల్లెపూవళ్లే మళ్ళీ వాళ్ళ నడుమకువచ్చింది;
“ఇన్నాళ్ళూ ఏమైపోయినావ్‌ చిట్టీ! అని; ఊరు.. ఊరూ ఏక ... గొంతున అడిగింది:
తాను ఏమైపోయిందో ఏంచేసిందో అరమరిక లేకుండా. చెప్పింది చిట్టి, య.
ఏనుగలల్లే బండి దిగిన ఎందరో పడుచువాళ్ళు... తెల తెలవారేసరికి, యెవళ్ళో
. మోసుకెళ్ళి “బండిలో ' వడ వేయవలసిన స్థితికి రావడం ... చిట్టిచూసింది:. దీనికి.
మందేమిటా అని ఆలోచించింది: అడుగు ముందుకు వేసింది:
అటూ ఇటూ మళ్లే పం అటకాయించింది: (బతిమాలింది; దేశంకోసం
బ్రతకమంది; యుద్దంలో నెగ్గి సీమ చల్లబడితే .. ఏ చిన్న దాన్నో ఏలుకొని
పిల్లాపాప యెత్తనలపీన మనిషివి '.... నీకు తలో ఈ బుద్ది ఏమిటంది: నీవు .
బొమికల . బొమ్మ వైపోతే; కన్నతల్లి కడువుచేటుకదా అంది: నా మాట విను అన్నా
అంది: వినని మొండి యెవరన్నా ఉంటే ... నాక్కు రూకలొద్దు కోకలొద్దు:
నన్నేలుకో ... నీ మనసంతా తీర్చుకో అంది!... a
నదరుగానో, బెదరుగానో ... యెవడినీకాని త్రోవ తొక్కనీయకుండా అడ్డుపడింది: స
“అందరూ నీమాటలువిని నీతిమంతులైనా రంటావా?” అని ఎవడో అక్కసుగా
అడిగాడు: మా అందరి మనసుల్లోనూ 'కొరకొరలాడుతూంది ఆ ప్రశ్నే: మాతో.
కలసి మెలసి. -, మాకోసం పెరిగిన చిట్టి ఎవళ్లో ఊరూపేరూ లేని, వాళ్ళ
ముందు, . తన వయసంతా వలకబోస్తుందా? 'బావురుమంటూ. వచ్చినవాడు, -.ఇది.
(బతిమాలితే, లా "అన్నా అంటే. అ స్టైమారిపోయి, నంగ కతత. న.
సదనం చెడగొట్టు. కుంటాడా? oe
. “వీతిమంతులంకే ఏమి?” టంది చిట్టి!
“నీతి ఉన్నవాళ్లు”
“నీతి అంశ?” ... గ Mr oN
వీర. చెప్పాలో, ఎవరికీ 'వేతకాలేదు:. కాని, చిట్టిని క పెట్టడం ఎలా? |
కా - నీవు చేసింది, అంతమంచిపని కాదని. నచ్చెచెప్పడం. ఎల Swe
తన్‌ ఒక్కదానివల్లా ఏమౌతుంది?” అని అడిగామనుకో, అది me
మరో 'పెద్దతంటా - అవుతుంది: “నా. ఒక్కతెవల్డా కాకపోతే. - నలుగురు మంచి

పైన వాళ్ళను సాయం, రమ్మంటాలే!” - అంట? - ఇంటింటికిపోయి, కంటికి."
వ పడుచునల్లా నిలవేసి, శనీవిలా. గోళ్ళు. గిల్లుకుంటూ 'కూచోకపోతే, నాతోబాటు స
'బయలుదేరరాదూ అ, ఒళ్ళంతా - ఏం చేసుకుంటాన్‌! క కదులు!” ఇలా. పచ్చి స్‌

మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి - కథలు-2 (81) మంత్ర పుష్పం

పచ్చిగా రెచ్చగొడితే ఆపడానికి భై క ఇ డూడూ
బసవన్నలమై. చెప్పిందంతా విని (గుడ్డ ళ్ళు కుక్కుకుని, ఊరుకున్నాం.
చిట్టికి ఎ ఎక్క డెక్కడనుంచో ఉత్తరాలు వున ఎన్నెన్నో. pels వచ్చేవి, జ్‌
నగదు వచ్చేది - కాని, ఏం వచ్చినా చిట్టి ఏం చేసుకుంటుంది. వచ్చినా,
వచ్చింది వచ్చినట్టుగానే కంటబడ్డవా శ్ళకల్ణా వంచి పెళ్టేది: ఎవరన్నా తీయించుకున్న
బొమ్మలు పంపితే - అవి అందరికీ చూపి స్తూ ఆ వడుచువాడికి తనకూ ములాఖత్‌,
= ఏం. మాట్లాడుకున్నారో, జ నవ్వుకున్నారో వాడిందుకు సిగ్గుపడ్డాడో,
ఏం ఒశ్పేసుకున్నాడో అన్నీ, పూసగుచ్చినట్టు చె ప్పేదినా. న
యుద్దం ఉన్న న్నాళ్ళూ చిట్టికి తపాలు. బట్వాడా చేయడం పోస్టువాళ్ళకు
నిత్యమూ ె గండకత్తెరే - చిట్టిక్‌ ఫలానా చిరునామా అంటూ ఎక్కడుందీ?
వచ్చిన సరంజామా అంతా ' - అందరు" పోస్టు జవాన్నూ పంచుకుని - వీ.
మూల ఎదురుపడితే, అక్కడ అందిచ్చేవాళ్ళు: ప్రాత ఏమన్నాఉం'టే, ఎవడిచేతన్నా
చదివిస్తుంది, చదివినందుకు వాడికి, వ వాటిలో దండిగా. యిస్తుంది: పవలల్లా
- పేట పేటకూ ఏదో సంబరం కాసేపు!
చిట్టి అటు యుద్దానికీ - ఇటు ఈ ఊరికీ పుష్కలంగా వంత.
ఇంత చేసినందుకు - ప్రభుత్వం చిట్టి చేసిన మేలు మరచిపోలేదు: చిట్టితో
మంతనాలాడిన వడుచువాళ్ళు అధికార్లతో ఏమేం చెప్పారో, చిట్టి. చేసిన మేలు ఏలా
వివరించారో, ఏమోగాని - మొత్తానికి, మిలిటరీ ' అధికారులు గూడుపుఠాణిచేసి,
హర కనుసన్న చేశారు: 1.
_ ప్రభుత్వం జా చిట్టు అఖండ సేవకు సమ్మానంగా, సేవా పదకాన్ని బహొకరించింది:
ప్రభుత్వం తల పెట్టిన తతంగం అంటే - ఎన్ని యెజనాల. యెర్రకేవుతోనో
_ కూడినవని; దానికో బ్రహ్మాండ మైన ఈషత్‌ '- బహిరంగసభ 7. జిల్లా. అధికారి
రావడం; లెక్చర్‌ చదవడం -- ఇత్యాది. కామాటం లక్షంత: కడ
అనాడు చిట్టిని సభకు బ్రతిమాలి. తీసుకురావడం. - వచ్చిందాన్ని సికవోటు'
కూర్చో పెట్టడం - (బహ్మప్రళయం అయింది; పదకం యిచ్చారు. స -- పుచ్చుకుంది
- సభ, యావత్తూ అమ్మయ్య! అనుకుంది. కాని; అంతలోనే చిట్టి . అందుకున్న
ప అగ్రాసనం పక్క ఆసనంలో కూర్చున్న అధికారి. పెళ్ళాం ఒళ్లోకి విసిరేసి”
- పిల్లది అల్ఫా బోసిగా ఉందేం? చెరిపి చేయించి. పెట్టండి! య అని ఒడిలో
ఉన్న పావ బుగ్గలు. పుణికి మళ్ళీ రోడ్డు. పుచ్చుకుంది:- ప. rs
వ చిట్టిని అదమాయిండానికి యెవరి. “తరం? - ఇలాటి రవంత అభాసు జరగడం
మూలాన్నే పదక బహూకరణ విషయం ఏ. పత్రికలోనూ పడలేదు:
క్ట. ఇలా. బ్రతికింది చిట్టి: ఇంత ఘనంగానూ వెళ్ళి పోయింది: py
చిట్టికి ఏంజబ్బో . యెవరికీ తెలియదు. యెవరూ 'మందివ్వలేదు: పోయినదన్నారు:
బొమ్మ నెవరూ. చూడకూడదు; అది ..'. చిట్టి అఖరికోరిక అన్నారు:
య. అన్నారంఘే . మరెవరో: కాదు సినోరా. 'సీతాయ్‌: .సీతాయ్‌ 'భవనంనుంచే;
ఉత్సవంగా ఊరేగించారు: నాయకులు. ముందు. నడచారు: ఇల్లాటి. విషయాల్లో.
/ సీతాయ్‌ మాటు మా స. కాంగ్రనవర.! భాదల ధరిస్తుంది:

కా మంత్ర పుష్పం

యెవరి మొగానా; కత్తివేటు కైనా నెత్తురులేదట అనాడు:
' “జర్మనీవారు వచ్చి దేశం ఆక్రమించుకుని ఏదన్నా బీభత్సంచేసే అవకాశం
ఉంది గనుక ... (ప్రజలు యావన్మంది; మానధన ప్రాణరక్షణకు ఏ మారుమూల కేనా

పోవలసిందోహోో!” - అని (పభుత్వం - ఘార్షిల్లినవ ఎలైనా న విశాఖ పట్టణం:
కాకినాడ (గ్రామాలమీద; జపానులో తయారైన బాంబులు రాలినవ డైనా క బిట్స్‌
అవిచ్చిన్నంగాసాగితే , .. ఇంగ్లాండు ద్వీపం ఇరవైనాలుగు గంటల్లో ఆనవాలు లేకుండా
పోయే అవకాశం ఉందని తోచినప్పడన్నా ... యెవరికీ:. అంటే మాలో
యెవరికీ; ఇంత దుఃఖం రాలేదు: ఆకాశం[క్రింద బ్రతికిన చిట్టి ... చివరకు యిలా
యెందుకు అయిపోయింది? ఏనుగులు; చివరిఘడియలు వచ్చినాయని వ పసిగట్టినప డు
. ఒంటరిగా .. యెక్స్కడికోపోయి ... కూఠిపోతాయంటారు కాదూ?" . ఈ
దిగ్గజమూ అంతే చేసిందా? ... చిట్టి రాలి పోయిందా? ..
అన్ని. గుండెలూ తరుక్కుపోయినాయ్‌: .. కొని, యెందుకో సీతాయ్‌
ఒక్కతెమాత్రం చెక్కు చెదరకుండా చిరునవ్వుతో నే ఉందట:- అందరికీ ముందు
నడిచిందట - ఏమిటానవ్వు? - - అని, ఎవరడుగుతారు - సీతాయ్‌ని? -
'సీతాయ్‌ అంకే - మీకు అనలు తెలియదు: అదో పెద్దబాలశిక్ష

మంత్ర పుష్పం

మల్లాది. రామకృష్ణ శాస్త్ర. - కథలు-2

ఇన్నాళ్ళకు - - ఈవాళ ఉదయం అటు సూర్యుడు ఇటు పొడిచాడు:

ఇలా జరిగిందని నీవూ నేనూ, ఆశ్చర్య పడుతున్నామా? విస్తుపోయి
చూస్తున్నామా? నహి!" - ఒట్టుకోసం వాడుకునే వూత ప్రయోగం ఒక్కసారి,
ఎందుకో నిజమైనప వదు. ఆ మన ఆదమరువు పె్టే Na దరీ అంతూ
అంటూ ఉండదు. '
. వెంకటవతి - ఈ బాధంతా - ఊొలితో య్తాయేకన్నాడు చైవం ఎట్టకేలకు
మనమీద దయదలచాడు! ప
అసలు అంతేకద -- నీవూ. నేనూ - మనమందరం మంచి గృహస్టులం:
చొక్కా, పంచా గట్టిగా మాపుతేలక ముందే - . మడతలు మార్చుకునేందుకు
నోచుకున్న వాళ్ళం: 'కాఫీహోటల్లోకి, దీమాగా, రొమ్ము విరుచుకుని, జైతయా|త్రకు
వేసే అంగలతో ప్రవేశించి, కమ్మగాతిని, గర్రున తేన్చి - .ఖంగున రూపాయితీసి,
బల్లముందు వాడి మొగాన కొట్టి, యాదాలాభంగా, పెడ మొగంతో, వాడు
అందించిన చిల్లర, ఎడమచేతిలో వేయించుకుని, ౪ చెయ్యి చెయ్యో 'ఆపాళంగానే, క
గుమ్మం. మొగదల కూర్చున్న కిల్లీ దుకాణదారుడి కళ్ళముందు విప్పి - కావలసిన
సరంజామా - కనుసైగతో విప్పిచెప్పి - అందిపుచ్చుకుని - కాలణా ధర్మం చేసి
పోతామేమోనని; గం “పెడు అశతో మన చుట్టూ మూగే దిక్కుమాలిన వాళ్ళకు
ఒక్క. కటాక్ష వీక్షణం పారేసి... ఇప ప్పుడు చిల్లర లేదని . గ్‌ ఖచ్చితంగా చెప్పి అప్పటికీ
సట్రల్ధా్థేవాడిని ఆలవోకగా గద్దించి ... ఇంకా. విడవకుండా - అనుగమించేవాడిని
- హంకరించి ... హితబోధ చేసి రాజెవరి కొదుకన్నట్టు మ వ.
నిలుచుంటాం! అలా. నుంచోగలం! - BAe We te
=. మన ముందర “వెంకటపతి. ... ఏపాటి? అసలు వాడు. కూడా ఓమనిషేనని,
లోకం ఎందుకు అనుకుంటూందో, అనుమతిస్తూందో; మన కెవరికీ నిజానికి; అర్థం
కావడంలేదు కాదూ” - ఇదే; ధర్మ. వ్రభుత్వమై. - మనం. మెసులుతూన్న దే;
రవంతైనా సత్యయుగమైతే - - వాడిని నాలుగు కాళ్ళమీద. నడిపించవద్దూ?- Es
మనం వుట్టక ముందునుంచీ... వెంకటపతి, పరమ దరిద్రుడు: కర్ణుడి కవచ
కుండలాలల్లే వీడు. - తల్లి గర్భంలోనుంచి... అలా చీలికలు. వాలికలతోనే పుట్టి
ma 'వాడిచాక్సా. జేబుకన్న మరో వ్యర్హపదార్ధం సృష్టిలో ఎక్కడన్నా ఉందా?
అతగాడికి. అరచెయ్యే జేబు - నీవో .నేనో ఈ పీడ వదిలించేందుకు ....
రా నేడూ పావో. — పరకో రాలిస్తే —_ ధాన్ని తక్షణం _వొడు. ఏబుక్లీలోకో
మరక ంలో వనరు (1 సేస్తాడు , వ పోగచే వేస్తారు...

వాడుకనబడటం భయంకద, కంటవడితే - అడగకుండా మానడు కద ...
బ్రతికున్నన్నాళ్ళూ వరగడుపే! - ఎవడు అరుస్తాడు ... ఎవడు తీరుస్తాడు - ఇలా
అస్తమానం, నిన్నూ నన్ను పట్టుకు వేధించకపోతే ... ఏలేందుకంటే దేశాలు,
ఎవడికీ ఈనాడు లేకపోతే: . పవనము కాని ... సప్తద్వీపాలో మహారాజులాగా ఎత్తుకు
తినవచ్చునే - పోడేం?

ఎలా బ్రతుకున్నాడు '- మన అందరం దయతలచబట్టి అతత
మరి ఎందుకు బ్రతుకుతున్నాడు... తినేందుకు; తిండి లేక ... ఉండేందుకు
ఉనికిలేక ... ఏ వాడన్నా; బట్టుమార్చి బట్టుకట్టుకు నేందుకు .. మరో వంచా
చాక్కా "అతఖయా:- లేక = ఆ ళా.
ఏమో; నీకూ నాకూ అర్హంకాదు! “ఏం పత్తుల్యూ ఇలా. బ్రతకడంకన్న .. = కాస్త
కపట ల కళ్ళు మూసేసుకున్నావంకేు ' - నీకు 'నీబాధా తప తుంది; మాకు

పీడా “వదిలిపోతుంది... ” అని లక్షసార్టు మనం మనసులో విసుగుతో; అనుకున్నామే
కాని; ఒక్కసారన్నా నోరువిడిచి "వాడితో; కుం అందుకు; మన
మంచితన వ కారణం ... కావడానికి న సందేహం
లేదు!...

ఏ విధానన్నా ... ఒక్క రోజన్నా; వాడిని మరచి. పోదామన్నా. . _ఇవాళిటికీ
వెంకటపతి బెడదలేకుండా పోయింది... అని అనుకుందామన్నా - ఏదీ! ఆ
సుదినం ఎంతటికీ, రానిదే!... యస.

వొడి బ్రతుకుమీద; మనకు విసుగేసిపోయింది కాని వాడికి; ; ఏమాత్రమూ ఆ
యింగితం; రరర. |

త్‌ ణు ౨. =.

వు. మొన్నా... వెంకటపతి కనబడ లేదు a
_ఇిప్పటికవ డే చూసి ...వారం దాటుతూంది ...నీకూ కనబడటం. లేదు పః
నాకూ కనబడటంలేదు —- లేక ఏమైపోయినాడు లే

ఆం... ఏమైపోతాడు అపో! హఠాత్తుగా ఉన్నట్టుండి? -

జబ్బు చేసిందా... 2 re

జబ్బు అంటూ వాడికి; ఇవాళ కొత్తగా చేయాలా? - వాడిని చూస్తేనే;
ఎదుటివాడికి ఖాయిలా చేసేఅంత రోతమారితనంలో' యిన్నాళ్ళనుంచీ బ్రతకడంలా?

...అలాటి వాళ్ళకు; రోగం' ర్‌ యూ! es లేవు ఎల్లకాలం ఉట్టికట్టుకు

అయినా ఒకవేళ, దేహం శాశ్వతంకోదు గనుక; 'రాలిపోయినాడేమో?.
పోతే పోనూవచ్చు! అందులో మహావిడ్తూరం. ఏముంది? ...ఎండాకాలంలో; టప;
ప. ఆగమ్మ _ కాకులూ.. గబ్బిలాలూ ఎన్ని రాలిపోవడంలా? స అంతే యిదీనీ!
_ అంతేకాని. అలా కాదులే. ఎంత చచ్చుగా' బతికినా a _ఉన్నన్నాళ్ళూ.. కొంచెం
కుడి. ఎడమగ్యా : మనిషి. క్రిందనే: జమకట్టింది. లోకం... కనుక; రోడ్డుప్రక్కనో;, సైడ్‌
కాలువలోనో, వీకుక్కో;. పిల్లో. -నిరబిగిస. “వడివుంటే.... కాలుకు తాడుకట్టి. యిీర్చి
అవతల. పారేస్తాం... అంతకన్న దాని ' కులగోత్రా. శేమిటాఅంటూ అజ “కనుక్కోం!

మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి - కథలు-2 (85) నీలమణి

-మరి... మనిషన్న తరువాత అలాకాదే! . ఎంత దిక్కుమాలిన పోత పోయినా -
బ్రతికివుండగా - వాడిని మనం బ్రతికినవాడి క్రింద కట్టకపోయినా, తీరా ఓ ప్రాణి
పోయింది అని ప్రత. తేలినమీదట - మట్ట, మట్టిలో కలిపేముందు - ఆ
జీవి వూరూ పేరూ ఎలాటిదో - కొంత భోగట్టా “తెలుసుకునేందుకు దర్యాప్త
చేస్తాం! ఎందుచేత నంటు - వాడు బ్రతికిఉన్నన్నాళ్ళూ రత అ చచ్చిన
తరువాత మనలాటి మనిషే అవునా? -
తెల్లవారి లేవగానే, పత్రిక తెరవడానికి భయం ఆ ఏమో ఎక్కడన్నా ఆ వార్త
కంట పడుతుందేమో? - “ఫలానా చోట - ఆనవాలు తెలీని మొగ కళేబరం”.
- అన్ని ఠాణాల్లోను దాని బొమ్మబుంబాలు - క చూసి గుర్తించేందుకు.
అవకాశం ఉంది! “
ప్‌! లా. ఎన్నాళ్ళు ఎదురుచూసినా, ఆ ఫోణెము శక హోమ! లా "ంకటవత....
ళ్ఫూ కంటపడి వేపుకు తినేవాడు ఇప ప్పుడు ఏమైనాడో తెలియకుండా జా.
ఫీడ్రిస్తున్నాడు! ఎలా, మనకు యీ బాధ వదిలేది? ల 'వీదో ఓ: చల్లని. కబురు,
నికరంగా తెలి చేది? - ప
* షీ .
ఆవాళ, వెంకటపతి కనబడటమేమిటి; మన tees ఈ మూలనుంచి ఆ.
మూలకు ' లేచిరావడమేమిటి? | వ
కళ్ళకు కనబడడు అనుకున్న ఘటం చూపులకు అందాడు అనే విస్మయం
ఆ విషాదం, రవంత భయం - మన కవళిక దానంతట అదే; అబినయించగలదు: |
కాని, ఏమని పలుకరించాలి? - ఎలా. ప్రశ్నించాలి? - ప్రశ్నించామే. టో.
_ *ఎప్పడొచ్చావురా? —_
నేను - ఎక్కడికి వెళ్ళాను? aE
అన్సురి = యిన్నాళ్ళనుంచీ. ఏం చేస్తున్నావ్‌ వ.
శమీ అందరూచేే పీదే-?
శఅనగా-”
క “ బ్రతుకుతున్నాను - బట్ట కడుతున్నామ!-'
“అర్థం కావడంలేదు-”
యితే. బతకడం సుదుర్లభం -” +

En పలు ఏమిటి వీడి వాలకం? లా - వెర్టా! - జా తల పనా! - వది.
వీడికి యీ ఇస్త్రీ మడతలు" ‘ou ass : i wo వీడి.

ట్టు హ్‌ మార్చడానికి 'వీలుందా? '- ఇదేమిటి .- Fe మనిషిలాగ
న్‌ ఇంచుమించు. అచ్చంగా మనం ఉన్నట్టే. ఉన్నాడేం?. ఇ! వ ee
pen fein తీరా ఇప్పుడు. పుట్టిందేం; వీడికి యా దుర్భుద్ది లా వీ. మహరాజో; 5
దులు sss దుకు; ఒకటో రెండో మొగాన కొట్టాడనుకుందాం: న
శ. మము కలో గంటో Mme ఎక్క కో

పనిలో. పనిగా?ా- తల అంబష్టుడికి దర్శించుకొని ఉంటాడు - ఇలా ఆ కాసూవీసమూ
క్రైరంచేసుకుని; ;- మళ్ళీ యథప్రకారం తయారు!-

మునువటికన్న తరహా మారిందాయెను - దానం మోతాదుకూడా; ఎక్కువ
పడేస్తాడేమో? పరకో పాతికో, కాకుండా;-. కరుకులు రాల్పమం'కే - -మనం ఇవా
వీడిని తప్పించుకునేందుకు వూరువిడిచి పారిపోవాలి! - అందుచేత; ముందు కాళ్ళకు
బంధంగా; వాడు .అడగకముందే;- ఎరవేసి చూద్దాం! - కొద్దిలో సర్దుకుపోతుంది:

*ఏంరా. క్రాఫీ (తౌగుతావా;-”

-వీడు వుట్టి బుద్దెరిగిన తరువాత, సర్నా ఎన్నడన్నా యింత ఆప్యాయంగా
ఆహ్యోనించాడా? - ఎగిరి గంతేయవద్దూ....

“*డ్తహుల. తాగను /

-ఏమిటీ వింత ..ఆ గుక్కెడు: వేన్నీళ్ళు కొనుక్కు నేందుకు వెధవ హ్‌
బేడడబ్బులకోసం ... ఉదయం రెండు ఘళ్టూ, సాయంత్రం రెండు ఘళ్ళూ .

కాళ్ళు. బలపాలు కర్టేటట్టు తిరిగేవాడే ... ఎవడు కనబడుతాడా అని, అడుగడుగునా
కాపేసేవాడే ... కనపడ్డవాడినల్లా దేవిరించే వాడే:- అల్లాంటివాడు ... వీడు

ఈ వెంకటపతి అ కొఫీ యిప్పిస్తానం టే, నదురూ 'బెదురూ లేకుండా అక్కర్లేదని,

కష వచ్చిందీ అంటే ... యిది, పచ్చికలిగాక మరేమిటి?...
' *అదేమిటిరా ... కాఫీ త్రాగకపోవడ మేమిటీ?... »
“మానేశాను! ...”

er “మానేస్తే . మరిఎల్లా?...”

a “ఎల్లాగో వో Brews లో
“పాప పం!” :

=. “అవును పాపం: 4. "విసుక్కున్నా ననుకున్నా - ఎరుగున్న. వాళ్ళం

మొదటినుంచీ వాడిస్టితి ఎరుగున్నవాళ్ళం. మేము దయదలచాలికాని, లోకానికేం?

. . సవాలక్ష యాచకుల్లో వీడొకడు:-”

“ఏంరా, అలా కాఫీనీళ్ళన్నా లేకుండా, మాడుతూ కనబడకుండా మాయమైనావేం?”
Ne చేయను! రోజులు మారినయ్‌” క
శమం. రోజులు మారలేదు - ఎంత కాటకమైనా ఎ నీకు, కాఫీకి ఎన్నడన్నా

కాసిని డబ్బులు క . యివ్వడానికి ల స్థితి రాములే! ' “రా రావోయ్‌!

'మొగమాటమేందుకూ!... WE ఆ స

చెయ్యి పుచ్చుకుని; వాడిని బలవంతం చెయ్యాలని, ఎందుకో మనా సంది. నాకు;
వీడు లోపలికి, 'వచ్చేపోణెంలో లేడు అని అంతర్వాణి మనకు, నికరంగా అభయుం.
కం అందువల్ల అంత ధైర్యంగా ఎతలివానుు టన మలా

ఉహూ... వాడు 'రానన్నాడు!... ATP న.

“రాకపోతే; నామీద ఒట్టు: అందాం. ' అనేంతవరకూ వచ్చాను. గాని. "తీరా

వో జారిం. తరువాత: నన్ను అనుగ్రహించడానికో అన్నట్టు. వాడు వెంట వేంచేసి |
విరుచుకు తిన్నాడా. అంటే . . ఆనక పస్తాయించి లాభంలేదు: 1.

నీలమణి

మల్లాది. రామకృష్ణశాస్త్రి - కథలు-2

మెత్తపడతాడేమోనని భయంవేసింది ... అందుచేత - సరే పోన్లేరా నీ
యిష్టం! - - అని నిష్టూరం వేశాను: gs స
వెంకటపతి తనలో తాను నవ్వుకున్నాడు -
“కాఫీ వద్దకపోతే మానె; ఒక్క సిగరెట్‌ వేసుకో!”
వాడు పెదవి విరిచాడు...“అదీ జిలాయేరా -అబ్బీ! ...” అంటూ!
“ఆ!” అంతకుమించి మరో అక్షరం నాలో పెగిలిరాలేదు...
“మేరా; నాన్నా - వకవ రా ఆ రోజు కారోజు. ణా! అస్తమానం
కాఫీసిగరెట్టూ పోసిపోసి! యీతిత్తీ ఆతిత్తీ, దెబ్బతినేట్టు ఉన్నాయి లా
కొంతకాలం వాటికి స్వస్తిచెప్పడం మంచిదని - యుద నాకుపుట్టిన బుద్ది కాదనుకో
_ - మొత్తానికి అలానే నాకూ తోచింది - "అంచేత, స్‌ో పళ్ళూ, “పాలూ కోక్‌,
ఓవల్‌ టెన్‌ చా యిలొ లఘువుగొ పోనిస్తున్నాను! —» of
కఉం-పోయిరా? ' లోపలికి - ఆకలేస్తున్నట్టున్నావ్‌ వాల్‌ కర ను
(గ్రుక్కతివ్వకోనీకుండా - నిదానంగా నిర్ల రక్ష గంగా. నడిచి వెళ్ళిపోయినాడు —-
వాడు అన్నమాటలు నిజమేమో అన్నంత భయం వేసింది: గుండెలు ఎగిరెగిరి
పడ్డాయి. తలా నొసలూ బిర్ర బిగుసుకుపోయినాయి: ఒళ్ళంతా. వూదరపెట్టింది. .
కొని - కాని, - ఇదొక తరహా పిచ్చేమో, యిల. పైత్యం ముమ్మరంగా.
ప్రకోపిస్తే -. అన్నం నీళ్ళూ ముట్టుకుండానే - ఆ 'పొచ్చు దిగేంతవరకూూ; వెర్రి.
బలంగానే ఉంటారు! - అంతే అయివుండాలి - వాడు చూపూ,. విసురూ,
ఆమాట విరువూ అంతా - ధోరణి అలాగేజ్‌ంది; నిజంగా షి, పిచ్చే! -
జ అమ్మయ్య - ఇప్పటికి మనసుకుదుటపడ్డది - న స
-ధర్మదాతలం . అందరం కూడబలుక్కున్నాం! - సులువుగా వరిప్రాయానికి
వచ్చాం! - ఇక -.ఆనాటీనుంచీ; వాడికోసం వేట. ప్రారంభించాంథీమ్లోజూ. ఓగంటో
అరగంటో వాడు తగిలితే, ఎంత బాగుండును! - _వెర్రివాడి' భరతం పట్టొచ్చు:
వాగించి - అ ధోరణికి మనం ఆనందించవచ్చు! - ఆ ఇరతకాలంనుంచీ తప్పనిసరిగా,
వినోదంపన్ను చెల్లగడుతూన్నంధుకు; ఫలం ఇహనుంచన్నా ' అనుభవించవద్దూ? ఇ
కాని ఎంత గాలించిచూచినా; వెంకటపతి చిక్కందే! షా
ల. "కనుక, జనం విశేషంగా ఉండే ప్రదేశాలన్నీ పరిహరించి వా ఒంటరిగా
ఎక్స డనా -_అత్మానుసంధానంలోవడి -. మమ్మ ర తన్నూ మరిచిపోయినాడేమో
_అన్వి మా నగర పరిసరాలైన సుందర. నిర్జన ప్ర శాలన్నీ నృష్త్రఘాలితం, చేశాం
జ “కాని ఒక్క. అణువైనా? వాడి అచోకీ, అందలేదు. న న
ఇక మరి న 'చెదకం! ఎక్కడ. ఉన్నాడని: 'వెదకం! లా a అన్వేషణావస్తనే
న ఆదుర్దానే - వైష్ణవులు, వాళ్ళ పరిభాషలో వీదో. ముద్దుపే పేరున పిలుచుకుంటారు!
కాని మేం మట్టుకు వెర్రి. ఎక్కేంతస్టితికి. వచ్చి అంతటితో. మా అదృష్టం .
కొద్దీ చిలి స ఇ. "వాడి [er తలపెట్టడం మానేశాం! - జీవితానికి ఇద్దరిని;
ంకటుపత్‌ మల్టీ మ మునకు తగలడం... అనేది. సంభవం. కాకపోవచ్చునని; మనసుకు
న్నాం =. కచ్చతా! 00 గాకా వాడికీ అంతవరశే: -రుణమాగా

మల్లాది. స్‌ రామన్ప షా స్త - త్య. కథలు. జగ. eee (జై ia

అవాళ, సూర్యోదయానం తరం--

హోటల్లో యధాస్థానంలో కూర్చుని; ఇడ్డెన్లు కబళిస్తునా ను:

'యథాస్థానమం'ే - నాకు ఎందుచేతనో న. బల్ల దగ్గిర చదికిలబడడ
అలవా'ఖుంది - అది మరీ వేకువ కనుక; స్త్రేజనం మేతకు" తరలి రాదు
అందుచేతనే కాబోలు హోటలు ఆసాములు నన్ను; అక్కడకాదని మందలించ
చూసి చూడనట్టు. వూరుకుంటున్నారు - ఒకవేళ, ఏ ముగుద అయినా; య.
అభటూ తటస్టించినా; నన్ను మీరిన. వయసుదైతే; నేను అక్క _డలేనట్టు సరసనే
చతీకిలబడుతుంది: మీరని _వడువైతే నిర్లక్ష్యంగా; మెడరిక్షి చి, మరోస్టానరం
షష మ |
ఇది అంతా కేవలం అప్రస్తుత ప్రశంస Mr కాదు; కథకు గంపెడంత
సంబంధం: ఉంది కనుకనే.

-సరే; నేను అలా. తలవంచుకు. భుజిస్తున్నాను - ముగిసేలోపుగా - ఆవిడ
వచ్చి; నా ఎదురుగుండా కూర్చుంది; నేను; మ తలెత్తి చూస్తే;
పరకాయింపుగా wea నవ్వింది - అతి మామూలుగా పలుకరించెంది:-

“ఏమండి! - మీ స్నేహితులు ఏరీ?"

ఎవరొ అన్నట్లు చూశాను...

“వెంకటవతిగారండీ! ' సాధారణంగా ఈ వేళకు మీరందరూ ఇకు_డ
కలుసుకుంటారటగా!-” 5

“ఏమో - కనబడలేదు!” అని చిక్కిరిగా అన్నాను... ర క

ఆవిడ నవ్వుతూ... కాఫీ త్రాగివేస్తూ ... 'ఉంటానన్నారే ... తప్పకుండా...”
అని తనలో తాను అనుకుంటున్నట్టు బిగ్గరగా అనేసి ... నా తాలూకుబిల్లుకా క్ర
కుర్రవాడి 'చేతులో నుంచి కముచుకుని ... "నన్ను మందలింపుగా ఒక్క చూవు చూసి
* విసురుగా. వెళ్ళిపోయింది: నేను ఏమీ అనలేక లోలోవలు కుతకుతలాడుతూ;
తలవంచుకుని ఆవిడ వెనువెంటనే : బయటిక్‌ నడచి వచ్చింది ష్‌ వచ్చిందంకే .
ఈ. కాయం!... స

అవిడ; రోడ్డెక్కి. .... కారెక్కింది...... సాగిపోతూంళే నన్నుచూసి న
య. నన్నట్టు అదం మాటౌతూ ప.

ఎందుకు నన్నల్గా అకారణంగా పరాభవించింది?...
ఆవిడ ఎవరో .. "నే నెరుగున్నాను వ మీరెరుగున్నారు. మన రాయళ్ళంద
అడియాసగా కలలుకనే ఆంధ్ర సర్వస్త్వమంత (గ్రంధసాంగురాలు.. .నాకూ స నస
ఏమిటి. పేచీ! కలనైనన్‌ మెలకువ వేశలనైన... ఎన్నడూ; మా కత్తులు రాపాడలేదే?...

వెంకటపతి “పేరెత్తింది; ఎందుకు? లే అన్నీ మానుకుని, వీడు. ఇపుడు
అక్కడ" కొలువుకు 'కుదిరాడా? .. అయితే మాత్రం; వాడి కర్మం వాడిది నన్ను
న. అగత్యం ఏమిటి? .. వాడు కనపడితే ... నిల. వెయ్యనూూ?...
మనసులో. అనుకుంటూండగానే; అడుగో; వాడూ ప్రత్యక్ష నాడు! ...కనీ
'కనవడటంతోనే . ' ఏమిటిరా భడవా! ఈ. ఆగడం... అంటూ ' “సూత్రప్రాయంగా
ఎత్తుకుని; ' దులిపివదిలి పెట్టాను. వాళ్ళిద్దరినీ కలిపి ... నానోటకి వచ్చినట్టల్లా అనను
వాడు; మళ్ళీ జన్మజన్మాలకు తల. 'ఎత్తుకునేం ందుకు వీలులేకుండా గదిమూను:

మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి - కథలు-2 89) నీలమణి

దులువులూ దులపనిచ్చి - వాడు వీసం అన్నా తొణకకుండా అంటాడు
me _ శగింరా భాయ్‌! ఎందుకింత తామసం నీకు? -. మనలో మనకు
ఎలాటి అరమలికలూ లేవుకదా? = నా బిల్లు ఎన్ని లక్షలసార్డు, నీవు
పుచ్చుకున్నా న్‌?ఇనేనేమన్నా గింజుకున్నానా? - ఆవీడ తీసుకుంటా”
“ఆవిడ 'అంతరమేమిటి - నా అంతరమేమిటి? -” అని మాట తెగేసాను.
“ఏమీలేదు - మీ యిద్దరూ నాకు ఒకట.” ౨.
ey మాట. నాకు, కమ్సీ . తగిలినట్టు తగిలింది. - అది కనిపెట్టి, వాడు
భుజంమీద చేయివేసే, సర్ది చెప్పాడు - అన్నట్టు - మే మిద్దరం పెళ్ళిచేసుకున్నట్టు
- నీకు చెప్పలేదు కదూ? - నేను, వెనువెంటనే. నిర్జాంతపోయినాను. SI
“నిన్నా? - ఏం చూసి చేసుకుందిరా? -* నా “మనశ్ళాంతికోసం పగలబడి
నవ్వాను షష న.
“నేను ఆ ప్రశ్న ee భాయీ! - చేసుకుంటానంది. జ సరే సః
యిష్టం అన్నాను - నేను ఆ యింటి వాణ్ణయినాను స.
-ఇదంతా గట్టి బుకాయిం "పేనని నానమ్మకం - కాని, నిజమేనేమోనని, విదో
చిక్కుబిక్కుగా ఉంది - నిజమే అయినా, నేను నమ్మతలచుకోలేదు -
_ *గేవు సాయంకాలం టీకి రావోయ్‌” అని వెన్ను న చరచి వెంకటపతి
మహా పని ఉన్నవాడిలా - వెళ్ళిపోయినాడు - WE.
... “ఉత్తరక్షణంలో యీకబురు కార్చిచ్చల్లే వూళ్ళో అంటుకున్నది = నీను
ఆంటింఛాను. _ ఎవడు చూసినా నమ్మననేవాడే - విద్దూరంగా మరొకడికి,
యీ. విషయం చిలనలు పలవలుగా, వివరించేవాడే! -”
_.. ఎవడికి వాడు - యీ హంశంలో ఉన్న కిటు శేమిటో తేల్చుకునేందుకు
J వూహాగానం లం - కాని, ఎన్ని విధాల ఉల్చాసీదాచేసి. చూసినా, చిక్కు
(| చిక్కుగానే. ఉంది.
ఆవిడ శకేమన్నా పిచ్చి me క అ =
"ఏం eg Maes కట్టుకుంది? —- ఇంత కాలంనుంచి, దేశం
సరే వాళ్ళ యింటికి వెళ్ళి చూస్తే - ఈ భాగోతమేమిటో ఫర్హహాతుందిగో.
ల వెంకటపతి. కారు. పంపించాడు: టీకి వెళ్ళాను . హ్‌ ఇంటినౌకర్లందరూ,
వాడివి అయ్యగారంటూ "అతి. గౌరవం చేస్తున్నారుః: "అవిడ pe తేక. .టాకు.
న ఆం. అవ డౌ, అతి అమాయకపు ముత్తయిదువల్లే sa ముసిముసి నవ్వుతూ,
పది అడిగితే, ఒక్కటి. అతిముక్తసరిగా సమాధానం చెపుతూ. _ మగడంబే
అణకువతో, 'వినయవిధేయతలతో '... _ మెలగింది.. .వెంకటపతికూడా... ఏమీ.
. ఎబ్బెట్టులే! లేకుండా _ఎంతకొలంనుంచో కాపురంచేస్తున్న సరిపాత . వాసే. .వుటకతోనే
ఇంత ఐశ్వర్యం, ఠీవి అలవా సైనవాడల్లే అనిపించాడు ఎవరూ అంతు
నష దు --.
. చివరికి, ఇక మనసు. పట్టలేక.

న తెంచి దవికను ప .

... అవెంకటపతీ ... ఆవిడా కనవడుతారేమోనని ... కొన్నాళ్ళు వీధిలోకి రావడం
మానేశాను...

..నేనేకాదు, మాదృశులందరికీ .. ఇదే (గ్రహచారం! .. అందరం పోగై
మనస్సులో . అ మనస్సులో పి పసు సుక్కు నేవాళ్ళం . ఆవిడ దురద సష్టానికి ఆప్యాయనంగా
వాపోయేవాళ్ళం ... ఈ దాంపత్యం, అ పట్టవగలేకాని . .. నిలవబోయిందా
అని, వూరడిల్లేవాళ్ళం...

..ఆ శుభ ముపహూర్తంకోసమే, నిమిషాలు; యుగాలుగా _పరిగణించుకుంటూ
గడిపాము - కాని; రోజులు గడుస్తున్నాయే కాని ... వాడి రేఖ మారందే! ...
ఎక్కడ చూద్దామన్నా ... వాళ్ళిద్దరే ప్రత్యక్షం ... చిలకా గోరింకలకన్నా ఉండదు
అంత అన్యోన్యం . ... ఇదంతా ఆ వెర్రిబాగులది తెచ్చిపెట్టుకున్న మోజు...వాడి
(గహాబలం
_వౌళ్ళను చూద్దామంటే చచ్చినచావుగా ఉంటూంది... ఆగర్భ | శ్రీమంతుడల్లే...
డబ్బు కాళ్ళా చేతులా విరజిమ్ముతాడు... మొన్న మటుకు మొన్న; మా మనుమరాలిని
బుజ్జగించడానికి? అలా షికారుగా సముద్రం ఒడ్డుకు. వెళుదును కదా.. అక్కడ
వీళ్ళు తయారు!... చూసీ చూడటంతోనే. పిల్లదాన్ని ఆవిడ చంకనువేసుకుంది...
వెంకటపతి నన్ను నెత్తి కెక్కించుకున్నంత హంగామా చేశాడు: ఓ పట్టాన క్రిందికి
దించందే!-

పిల్ల దాన్ని బులిబుచ్చికం చేసి; అవీ ఇవీ కొనివె పెట్టి యిబ్టై నిమిషంలో
మప్ప్రకుంది... అది ఆవిడకంఠానికి చుట్టుకుని. దిగనంటుందే... చివరకు; ఓ
ప్రాద్దువేళకు కారులో ఎక్కించుకుని; నాలుగుబజార్లూ తిప్పి కనిపించిన బొమ్మా
బొటిగా అల్లా కొనిపెడుతూ: మేటుడు సామానుతో; "మమ్మల్ని ఇంటిదగ్గర దిగవిడిచి

చక్కాపోయినారు... నేనేమో దుబారాగా దుకాణాలన్నీ ' కొనుక్కు వచ్చానని.. పిల్లదాని
ముత్తవతల్లి ... యిల్లు తీసి వందిరివేసినంత పని చేసింది: అదంతా = "మన
ప్రయోజకత్యం కాదు... సంభావన వచ్చిన బాపతు అని చెప్పి ... పిల్ల దానిచేత
సాక్ష్యం చెప్పించి ఎలాగో మాటదక్కించుకున్నాను... ఆ పూటకు:

'ఇదొక్క_చేకాదు - వాళ్ళు కంటవడ్డారాఅం టే, ఇలాగే దినదిన గండం -

నన్నాక్కడినే. కాదు - కనబడ్డ స్నేహితుణ్లల్లా వెంకటవతీ, ఆవిడ కలిసి యిలాగే
వంచనచేయడం సాగించారు: స అంతా మా ముందు వలకబోే నవారు -
కసి తీర్చుకుంటున్నట్టు! అందరం _ శతవిధాల - వాడిమర్యాదకు అందకుండా
తప్పించుకు నేందుకు యత్నంచే సేవాళ్ళమే, కాని. ఎప్పుడో ఒకప ఎడు. న
వచ్చాం - ఈ నాటకానికి అంతు ఎన్నటికో తెలియలేదు.

అయితే, ఎల్లకాలం. యిల్లాగే ఉండవచ్చారా - ఎప్పటికో అప్పటికీ. ఆవిడ
తెప్పరిల్లి స్‌ తెలివితక్కువ = పనికి ee వీడిని తగిలెయ్యదా - అనే
మూ ధైర్యం అ

-దైవం మమ్మల్ని, చల్లగా చూడబట్టే. హా చివరకు అలాగే జరిగింది = ఒకనాడు.
ప్రాతఃకాలంలో, వెంకటపతి. మా కన్నులపండువగా. మామూలు చింకిరితనవు పోడిమితో.
సాక్షాత్కరించాడు - చూసీ చూడగానే, ఏనుగు, 'నెక్కినంత సంతోషం వచ్చి -

గా ఇలా, ఉన్నావేం:” అని మా ees ఏకంగా. య.

మల్గాది. స రామకృష్ణశాప్ర- ణః కథలు-2

వెంకటపతి, ఎంతో జాలి పడుతూన్న ట్టు...“మీకోస మేరా” అన్నాడు.!-
ఎవడికి వాడికే ఆ జవాబులో ఏదో మెలిక, పెంకెతనం ఉన్న స్టే అనిపించింది
కాని, సలీసుగా అర్హం కాలదు, x
అంటా న. న
“మామూలుగానే ఉన్నాను!” - మేమేమో ఇన్నాళ్ళూ ఎడకలలు కన్నట్టూ
.. తానేమీ ఎరుగనట్టూ .. ఆ గొంతు!-
“మరి, ఇన్నాళ్ళ నుంచీ ఏలుతూన్న రాజ్యం ఏమైందిరా -- = mr
“రాజ్యం చల్లగానే. ఉంది రౌొని, రాజు మాత్రం, (పజల యోగక్రేను నిమిత్తం
గద్దె దిగి మళ్ళీ కాలినడకలోకి వచ్చాడు -” "వాడి మాటలో చక్రవర్తిరీవి వుంది,
_ వాడి మాటలో, మేము అంతకుముందు ఒరసుకోని వాడి తేలుతూంది -
“మీకోసమేరా - మీ అందరికోసమేరా - నేను మళ్లీ యీ స్థితికి వచ్చాను! -
నా ఒక్కడు సుఖం చూసుకుంకే - మీ అందరూ మంచం ఎక్కేట్టున్నారు ఆలీ
“న్నాళ్ళనుంచీ, కానీకోసం, మిమ్మల్ని దేవిరిస్తూ, మీరు కనికరించందే ఒకపూట
గడనని యీ _ వెధవాయ్‌, - మిమ్మల్ని వెక్కిరించినట్టు - మీ. ధర్మగుణాన్ని
కొలదన్నినట్టు - తగుదునమ్మా అని, తానూ నేటికి ఓ మనిషల్లే తయారై - మీ
బిచ్చం ఆశించకుండా (బతకడం ఖై మీకు తలవంపులు కాదూ! నేనిలా సుఖంగా
ఉంటే - అది మీకు రంవకోత కాదూ '- భరించగలరా - (బతకగలరా? -”
_*నా ఒక్కటి సుఖం ఏ మొచ్చె - ఇన్ని ప్రాణాలు నిలపడం మేలుకాదూ? -
అందుచేత, అకారణంగా సంప్రాప్తించిన సిరికి - గట్టుగా ఆలోచించి - మోకాలు
అడ్డేశాను మళ్ళీ మీ తల్లికడువు చల్లగా - మీ కృపకు పాత్రుణ్ణయినాను -
ఇక ఎన్నటికీ మీ దయకుమీరి బ్రతకనని అభయమిస్తున్నాను - ఇక గుండెలమీద
చేతులు వేసుకుని హాయిగా నిద్రపొండి!-” ట్ట. Ber:

క్‌

.. -వెంకటవతి. ఇలా మనవిచేయడం, కొరడా ర్ముళిపించి నట్టయింది -

ఇదేమిటి - మళ్ళీ వీడు టూ ధోరణిలోకి వచ్చాడు - ఆవిడకు మొగం మొత్తి
- వీడిని తన్ని తగిలేసిందా? లేక పోతే - యీ -వెర్రివాడే అన్నంతపనీ చేశాడా?
ఇద్దరు చెర్రివాళ్ళూ, ఎవళ్ళకి వాళ్ళే తెప్పరిల్లి కళ్ళు తెరిచి, చూసుకున్నారా?
అసలు ఎలా తంటసమైంతో, - ఎందుకు 'విడిపోయినారో...వీడిచేత పలికించడం
శవంగా, మరి?" ఖే. వ ఖం న
... తెప్పరెల్లి, పలుకరిద్దా మనుకుంటూండగనే - వాడు ఎటో మాయమైనాడు -

కొని - ఎక్కడికి పోతాడు? - వాడు చెప్పిన మాశే నిజమయితే మళ్ళీ
మనపాల వడ్డట్టే కదా? - ఇక ... ఇప్పుడెక్కడికి పోతాడు? - మొరాయింపుకైనా,
ఎన్నాళ్ళని పస్తు ఉంటాడు? - అదేకదూ, మనరైర్యధా! |. స.

ఫట ఇ ఆర్త
చూడండి! - ఇలా చూడండి - ఈ కాత వ్‌

కంల సనా ల వ న. తాతగారి పెదవులు కదిలినవి:
అమ్మచ్ము అందుకు సమాధానం చెపకుండా, ఏభై యేళ్ళనాటి కులుకుతో,

“ఎకు_డికి పోతాయ్‌! - అచేగుణాలు .. మీ మునిమనునుడు కాదూ:

కటా, చవ్వుకుకలటూా, నిష్క్రమించింది:
ఓ
నేను పాపజ్లే అందుకుని 'బుగలు '.వుణుకుతూ - “ఏం చేశావు నాన్నా”
| హ్‌ Cas ,
అన్నాను
తాతగారు అందుకున్నారు - “ఏదో చేసి ఉంటాడని, - మీ అమ్మమ్మ మాట

(ప్రమాణం: ఏమిటో వివరించకుండా,. ముసిముసి నవ్వుల చయ్యారిగా; అంత పండు
ముత్తదుదా, అస్పై మారిందంచు - అదేదో తప్పకుండా మగ్గసెరి అయి వుండాలిరా
నాయనా! - అయినా ...మరోసారి బరిమీదికి "నదిలిచూ ాడు, రాళ.
పహాణి. కరజాను వాడు గుమ్మడిపండళ్లే గుమ్మం దొర్జుకుపోయి - లోపలి
సొవడిలో సునత చెళ్లెలు కూతురు వడసారం పడి మూడుదా-నిదురపోతూం శే
రి - దాన్ని లేపి - యిద్దరూ కలిసి కెరింతలౌతున్నారు...
ఇంకా, ఏడాదన్నా చ. అప్పూడే వీడికి ఈ ప ల నేనో అడుగు
ముందుకుచేస్తి' గదదూయించాను; వాడు, నా వంక. చూసి, ye నుళ్ళీ
తనధ్యాసలో తాను ఉన్నాడు:
ఒక్క గుంజు గుంజుదామన్నంత. రోషం వచ్చింది క తాతయ య్య నన్ను ఆపారు...
ఎ *ీదాడు, నీమాట వినళేదనా, నీకు అంత అహంకారం?”
కీ మాటమీద - నీకు గురిఉండచ్చు, కాని అనతలిబాడు నీకొడుకైతే మాత్రం
రత లక క్ష్యమూ ' ఉండితీరాలనీ ఏమీటా హజం!...”
వసివాడాన = (బ్రవ్మా వేత్త వేతలందరూ వసివాళ్లే. తం|డిని ఎదిరించి. ధర్మరక్ష
చేసినవాళ్లే (| వాళ్ళకు "తెలియని, మర్మాలు నీముం టాయోయ్‌!-
వెనుకటి... కథ - యిద్దరం... కలసి చూద్దామా?...

4
జే
fil,

లు క్రిక్కెరి తిసిన _ఒరపిడితో మన్నది వుండి, అనంత

శల

వారం వర్ణాలు శబలించేే. పరిచేదం ష్‌ ఆత్మ ప్రదక్షణంగా సండించుతచూాండి:

న. న.

re పు లా. ఉండా ల అం నన.

స్తై - కథలు-2 ప. re nS

1 [1 |.
Tw!

రంగు రంగులన్నీ, చిరుసవ్వడులై ... కింకిణి కిణకిణలై - పాయలు పాయలుగా,
నాట్యం చేస్తున్న వి: ఉషోదేవి, బాల భానుడికి, వయ్యారంగా స్వాగతం యిస్తూన్నది...
చేయి వెలుగుల వాడితో, న ఒకే అలగా వరవటించినవి: వెలుగు,
ఫెశేలుమని, వెల్లివిరిసింది -
కణకణ వడపోతకు - - మేఘాలన్నీ, - -పొచ్చు తగ్గులుగా ముందుకు కమ్ముకున్నవి:
ఆశ్రమం మీదికి, - చెల్లని చల్లదనం ఏకధారగా కురుస్తూన్నది:
అది, - ఆశ్రమం: మహర్షి ఉద్దాలకుడి ఆశ్రమం:
ఉద్గీధంగా, హోమ ధూమం - అలసవర్తులంగా, - పవమానుడి బాసటతో,
ప్రసరించుతూన్నది:
అది ఆశ్రమం: అంతటా, వేడీలేదు ఆ Pits లేదు.-
"కలల బరువంతా రళిపించి, లేడి పిల్ల, లేచి నిలుచున్నది... అడుగు. ముందుకు
వేస్తూన్నది . గోముగా 'వువ్వెత్తున పెరిగిన పసిరిక, - ఈ వాలుకు వంగి లేత
లేత గరిక పోచలను, ఆకలికి య కాని లేడిపిల్ల, అటూ ఇటూ నరు
మెదపకుండా:- |
మందారాల చాయను, మాగన్నుగా వున్న ఆడుపులి మీదికి, చెంగున అత
గిట్టలతో తర్జన భర్ణన చేసింది; ముట్టుతో చక్కిలిగిలి పెట్టింది: ఆడుపురి, నిదానంగా,
తల్లి అల్లే, ఢేడక “సరిచేసుకుని లేడిపీల్లకు కడుపు నిండించింది...
తల్లి, ప్రాతస్పంధ్యను వుపాసిం చేందుకు విహయసంలో ఎటో తేలుతూంశే -
పిల్ల పిచ్చుక, నడలు అలనడుతూన్న వుబలాటంతో, - కులాయం అంచునుంచి
_ తొంగిచూడపోయి - కిచకిచగా, (క్రిందకు రాలిపోయింది: నేలను కాలూనే దిటవులేదు,
రెక్కలకు సత్తువలేదు. అటూ ఇటూ, మెసలి, మసలఠి - అక్కడే ముద్దకట్టుకు
పడివున్నది...
అదిగో - ఆ మల్లె పొదచాలులో ట్‌. చేస్తూన్న, Mie
స కర్మసాక్రికి కడసారి ప్రణామం చేసి - ఒక్క బుసలో, ఇక్కడికి సాగింది:
పుణుకుతూన్నట్టు ఊపిరి బిగబట్టి. ఊదుతూ, పిచ్చికపిల్లను న సేదతీర్చడానికి
_యత్నిస్తూన్నది: .
“కాని - ఎంతకూ అది కోలుకోవడంలేదు ఎ ఇది అలసిపోతూన్నట్టు. వుంది.
ఊపిరి పీర్చినప ఎడల్లా,. తోకదగ్గిర - నుంచీ, తలం న. పోతూంది: వ. ఎంతో
_ అలసింది; ఎంతో. అలసింది:
' " -ఎక్కడనుంచో వాలింది, గరుడపక్షి; కిరణమల్లే త. 1 లీ
i త్తు 'నిర్సిపోయింది: రెక్కలు _ అల్లార్చుతూ నాగుకు. ఓపిక పోస్తున్నది. స్ట
"పువ్వులు. రువ్వినట్టుగా, మూగినవి, గువ్వలూ. పావురాలూ - - అ పైన క చాందినీగా:
కువకువగా చూసి అక్కడ నిలువకుండా పోయినవి: .. న .
అల్లంత మలువులో - గున్న మామిడితో, మారాం చేస్తూ. నిలుచున్నాడు,
కొమ్మలన్ని ముందుకు. “వేంగి. అందుకోమని కవ్విస్తూన్నపవి: దోరతనం
మురిపీ పిస్తూన్నవి ఫాపడెతే. వ పండూ అంటుముట్టలేదు.. అన్నింటికీ ఒక్కటే.

పదా తానా తల ఊగంచాడు: శు ay వెక్కి మ తగ్గిపోయినవి:

మా రాకైనా లేని చిటారు కొమ్మ అందుబాటుగా ముందుకువాలింది.
అడుగకముందే "ఆరమైగ్గని పండు, తలో రాల్చి ... వెంటనే అన్నింటికన్నా
వ తల ఎత్తుకుంది:

ఇంకా .. దోసిటిలో పండు దోసిటిలోనే వుంది. గువ్వలూ పావురాలు,
కువకువగా పావడిమీద వ్రాలినవి: ఒక పావురం చెవిదగ్గిరచేరి ... ఒక్క గుక్కలో

అంతా చెప్పింది ... పాపడు అడుగు ముందుకు చేసినాడు: గువ్వలూ, ఇటు
..ఇటు అంటూ దారితీసినవి...

పిచ్చిక పిల్లకు రెక్క రవంత ఆడించే సత్తువ వచ్చింది. నాగు, (గుక్క
తివ్పకున్నది ... గరుడపక్షి . వీళ్ళను చూసి ... "ఎత్తుకు తప్ప్రకున్నది:

పాపడిచేతిలో పండు ... పావురాలు రెక్కలమీద అందుకున్నవి: పిచ్చికపిల్ల,
పావడి, అరచేతిలో ఒదుగుతూ - చేసిన తవ ఎకు, సిగ్గుపడ్డది. బ్రతిమాలుతూ .
చంచువు, నంద్ర శిఖరంమీద; పదను తీర్చుకున్నది ... పాపడు; చేయి డోలికగా
కదల్చి; బుజ్జగించాడు. గువ్వలు: ననలన్నీ ఏర్చి న. మెత్తదనం సరిచేసినవి,.
పిచ్చికపిల్ల, కేతపానుపు మీద ... అలవోకగా, ఒరిగింది...

పాపడు చేరువకాగానే, అన్నీ కలసి నవ్వినవి తల వంచుకుని ఆశ్రమంలోకి
వెళుతున్నాడు... |

“అన్నా!” అని చీరింది, చిలుక... తలెత్తి ఆ వంక చూశాడు; చేతులో
పండువంక తలవిసిరింది, మరపు మరచిపోయి ... చేయిజాచాడు: చేవచూసి,
పుటుక్కుమనిపించి, ఒక: ముక్క పాపడికి అందించింది. ఏమేమో ... తోటి
చిలుకకు చెప్పినట్టు చెప్పింది. రెండు గొంతులూ నవ్వుకున్నాయి.

ఆ పండు తునక అమ్మకు అందివ్వాలి ... అమ్మ ఎక్కడుంది...

అతిధి పూజకు సంభారాలు అమర్భడంలో సతమత మౌతూంది. ఈ వంక
చూ సేందుకన్నా తీరికలేదు... ఊహల... అతిధివు జ కానిదీ ప్రాశన చేయరాదు...

ఎవరా అతిధి? స

ఎవరో మహర్షి!

అమ్మకు అక్కరలేని. పండు, చిలక ఏం చేసుకుంటుంది... పైకి విసిరివేశాడు

. చిటారుకొమ్మ అందుకోకుండా ఒత్తిగిలింది ... వండు. వెలుగు రాచుకుంటూ

దొర్లిపోయి ... చంద్రమండలమైంది ... చుక్కలు సమశ్రుతిలో ముఖరితంగా.

మెరుస్తూన్నవి... or ప

“= అతిధి, వేంచేశాడు: et
ఆ(శ్రమవాటిని అంటి పరవళ్ళయ్యే సెలయేరు. పాయ మలచి... కక

అడుగులకు మడుగులొత్తింది - తీవెకో పూవు; వూవుకో రేక. . సేనలుగా ;
కురిసినవి: వనస్పతులు "అతిధిని కళ్ళకు. అద్దుకున్నవి Fa
_ మహార్దులిద్దరూ అభిముఖులై “మనో అనుసంధానంగా. కుశలమడిగికొన్నారు:

పాపడు తన; పసితనం మరచిపోయి... సంప్రదాయం అవగతం చేసుకుంటున్నాడు

ఆ అతిధి — ముగియగానే ... . న 'నెక్కవచ్చు ననుకున్నాడు...
తల్లి యిపేవస్తూంది: ' తనవైపే! - తనను లాలించేందుకే! _...వసికందు,

(95)

'కొముందకిీ

మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి - కథలు-2

బారసాచుకుని; వుబలాటంతో; ముద్దులుకుడుస్తూ గునగునమంటున్నాడు. కాని...
ఇంటికి వచ్చిన అతిధి; అమాంతం తల్లికి; బిడ్డకూ అడ్డంవచ్చి... ఒడిసి; అ
యిల్లాలి చెయిపట్టుకున్నాడు. ఒంటరితనం వైపుకులాక్కుంటున్నాడు.
పొవడూ గువ్వలూ .. ఆశ్రమం —— హాయిగా చెల్లా చెదరైనారు:
పిచ్చిక పిల్హపాటు; తల్లికి; గారి అల ఒకటి. కబురు చెప్పింది; తల్లి
కిక్కురుమనలేదు:
“ఆశమవాటీలో నతనమేటి వె్రిదానా!” అని గాలి అమాయకత్వానికి ప్రో
నవ్వుకున్నది:
మరో అల, ఇంతలో, పిల్ల కీలకను, తల్లికి నివేదించింది:
తల్లి, అ. అలమీదనే ఆశ్రమ ముఖమైంది: పచ్చని నీడల స్ట పాపడ్తి
చెంగటిక్‌ లోగి ... తెక్కల అంచులతో, దీవెనగా చెక్కిలి పుణికి ... ఒంటి
రెక్కమీద, పైకి ఎగిరింది -
... పాపడి మనసు చేసిన ఘనకార్యానికి పొంగిపోయింది; య స్త - ఎంత
చక్కన!- Fur
మర్రిఊడల ఊయెలలో మహర్షి ఉద్దాలకుడు ... ఓరగిలి వున్నాడు: గువ్వలూ
పావురాలూ గుమిగా; ఏవో మంతనా 'లాడుతూన్నవి, ఆయన తల ఊచుతూ,;
మౌనంగా నవ్వుతూంటి... అంతమేరా: వెలుగులో - వెలుగు రివ్‌ మంటూంది-
మహర్షి వత్ని నిదానంగా తలయెత్తి అతిధివంక చూసి...ఆ కళ్ళలో, నకనక
కని పెట్టింది. భర్తవైవు, ఓరగా చూసింది: ఆయన మెరమెచ్చుగా es అ
. యిల్లాలు విధేయురాలై - తరలిపోతూంది:... క్ల
.పసికళ్ళు ఈ వైనమంతా కనిపె పెడుతూన్నాయి: కాళ్ళు నిలువనిచ్చినవి కావు.
Wi తల దద్దరిల్లేట్టు పహుంకరించాడు: అతిథి యో అగ్ని గోళాన్ని చూ
వివశుడైనాడు - - ఒక్కలిప్త - గాలికూడా. ఊపిరి బిగవట్టింది...
| మహర్షి కసురుతూ. అన్నాడు...
. “అది. అంతే...”
పావడి. కాలు ... మరింత ఊది నిలచింది... ECE Nr
we “అంతే నాయనా! - ఆడది ఆ(శమంథలించే . వండూఫలం ఎంతో అంతే!
వ్‌ ఎవరైనా ఆకరి తీర్చుకోవచ్చును... స” | టట
క . బుజ్జగింవుగ్సా దారికి అద్దుతప్పించి తన దగ్గిరకు తీసుకుందామని పెనగులాడాడు: .
ఎపావడి. గొంతు, _మహార్షి ప్రమాణానికి ఎగసింది: : న.
ప ఆడుది. . వాతల్లి!.. న

వ నా తల్లితో చమన ౩ మెలిగే . న. నా తండ్రిదేనని న్న

శే అతడు ప్రద్యానలా అతిధిని.
ప్రొద్దుపొడిచిందా.... స

శాంతం గర్జించింది: కాని, పసీపావడు _ గౌద్గదికం లేకుండా ప్రతి -
_ వలుకుతున్నాడు....

“ఈ మొగానే కాదు ... ఇకనుంచి .. లోకంలో తల్గులందరూ - ఇల్లాళ్ళందరూ
నా తల్లితో బాలే - ఇది, నా అనుశాసనం.. ఇది, శ్వేతకేతుడి అనుశాసనం: ఈ
క్షణంనుంచి లోకంలో (ప్రవర్తిల్లుతుంది!...”
. . మహర్షి హొంకరింపు - అగ్ని శిఖగా జాజ్వల్యమైంది. వసిపావడి (బహ్మవర్చస్సు
అంతకుమించిన _వువ్వెత్తున, దీటుగా వెలిగింది...

ie వ్యవస్థ - ఆ సంప్రదాయం ... కలా అంతరించింది...”

మహర్షి ఉపశమించాడు...

“నాయనా, వ్యవస్తను ధిక్కరించే యూ అజ్ఞానం భవిష్యత్తుకు అన్యర్హం?-” అని
అనునయంగా - - వివరించబోయినాడు:

“అనర్హమో-వరమో నిర్ణయించేది మనంకాదు...”

మహర్షి, పసిపావడివంక నిశ్చలంగా చూశాడు: పాపడి చూపులకు, ఎదురు
చూడలేక ... .ఆశ్రమ ప్రాంగణం లోకి వచ్చి, తలఎత్తాడు - ధర్మలోపం
యా. 'ప్రళభయంకాదా?... చుక్కలు రాలవేం .. భూమి కంపించదేంం - ఏగతీ

a he నా (బహ్మవేత్త య... - అనంత - అజ్ఞానంలో జ్ఞాన pr
అన్వెషించుతూంది...

[కథలోంచి తెప్పరిల్లాను:

“అంతే నంటావా: తాతయ్యాా!... 1

తాతగారు; ఆలోచనగా తల ఊగించారు...

“ఆహో! - అనాడు అంతే! - ఆడదంళే కొట్టాంలో కట్టివేసిన గొడ్డుతో
నమానం: ఇంట్లో వాడుకునే చెంబూ,; తస్పేలాతో సమానం!" ఆసామికి ఉన్న
చరాస్రిలో ఫ్రైనో . వనిముట్టు: అరుగుమీద వరచిఉండే. నలిగిన చావ! - అతిథి
ఎవరు వచ్చినా వోయిగా పడుకోవచ్చు: - వడి దొర్హవచ్చు:- అభ్యంతరం ఏమీలేదు -
టా. అతిథి సత్మార నంభారాల్లో . ఇ. అవనర న | ముఖ్యంగొ

అవన్నీ వరి. గొడ్డురోజులంటావా?

౪ మొగాళ్ళందరూ వశువులంటావా?
అది, యిప్పటి దామాయిషి, (ప్రకారం నాగరికత అని 'అనడానికే వీలులేదంటావా?

అన్నా. ఫరవాలేదు; కాని .ఒక్కటిమాత్రం మరచిపోకూడదు - వాళ్ళందరూ
చచ్చూ పుచ్చూ చవటలా? కహా వేత్తలు se సరే. య స నం
మన కెందుకుగాని... _
వాడి పుణ్యమా. అంటూ; ఆనాడు... ఆ . వసిపావడు; ఎదురుతిరిగి అలా
నోరుచేనుకుని ఉండకపోతే - 'యివాళటి వరకూ ఆడది, చేట వెయ్య
లాగౌట్‌. వంతం. కదు- యీ వరుసను; య మహిళోద్యమాలన్నీ
అంకురించడానికి ఎన్ని యుగాలు ప్టేనో యింకాహా . a | port

co కామందకి

మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి -. కథలు-2

తాతయ్య చెప్పిన ముక్కలు తెలిసినవికాని ... ఆ ధోరణిలో స్వారస్యం
అర్హంకాలేదు - క

“ఇంతకూ...నీవ నేది...”
“నేననేది ... ఏమిటో సరిగా అర్ధంకాలేదు కాదూ!- ఏంలేదు - పసిపావల
సరసం చూడగా - ఆకాలం మనసులో వెలిసింది .... పసితనం కనుకనే -

యోనాడైనాా; ఆడది అంత అందుబాటులో ఉంది -- కాదని గద్దించేందుకు డె
మనం ఎవరం - పెరిగి పెద్దవాడైన తరువాత ... ఆంక్షలు కళ్ళకూ,. కాళ్ళకూ
ఎలాగూ ఉండనే ఉన్నాయిగా ... ఇప్పటికి యీ వైదికమూర్తులు ధన్యులు...”
“చిన్నతనం నుంచీ - వాళ్ళను దిద్దకపోతే-”
పెద్దయిన తరువాత వంగరు - నిజమే! - అందువల్ల, వాళ్ళకు వచ్చినలోటు
ఏమిటో - - పితృవాక్య వరిపాలనమీద నీకు చాలా మమకారంలాగా ఉందే; చూడగా?
ఆ లీ కడుపున పుట్టినవాడు నీమాట వినకుండా ... తన. ' మనసుకు తోచిందే
సే పూనిక కనబరీచాడంశే - నీవు కృతార్ణుడపు: : శ
చూసి సంతోషించు?-
ఇదె, నాలాటివాళ్ళు తరించవలసిన ఘట్టం-” అంటూ తాతగారు, తన యిల్లారిని
కేకవేసేందుకు లోపలికి వెళ్తారు: పావలిద్దరూ, నవ్వుతూ నన్ను కవ్వించారు:. అక్కడే.
నిలుచుంటే న. వుడతానేమోనని. భయంవేసి _ పారిపోయినాను.]

_మల్జాది రామకృష్ణశాస్త్రి = కథలు? గ

ఏం అబద్దం ఆడుదామా...

అన్నయ్యతో, ఏం అబద్దం ఆడుదామా... ఆడుతే వనరుగా ఉంటుందా అని,
పావుగంటనుంచీ, ఆలోచిస్తూ" కిటికీలో ఇరికి-ఇరికి కూర్చుని ఉన్నాను. ఆయన,
నిదానంగా, ముఖానికి సర్వవిధాలా అడ్డం పెట్టుకుని దండక మంత... అంతకు
ఇనుమడించిన భక్తితాత్సర్యాలతో హిందూ పుత్రికను ఘోషిస్తూ గోలుతున్నాడు.

“అ-న్న-య్యా”ో... మూడు అక్షరాలు... ద్విత్వంతో కలిపి... మూడు శ్రుతులుగా!
సారించాను. ఆయనగొంతు ఫిడేలుతీగె పుటుక్కుమన్నట్టు ధ్వనించింది.

“నరా

..ఆయన, పేవర్‌ మడచి పొట్టకు ఆనించుకుని లేచి కూర్చునే యత్నంలో, వెన్ను,
రవంత ఎగురవేసిన స్టై కుర్చీకి అల్లిన పేము, గజిబిజి పడ్డది. నా నోటివెంట, ఆ
తరువాత ముక్క... అంటే, సంఖ్య... పెగిలి రావడానికి, గుంజాటన. పడుతూన్నది.

-ఇంతలో, వుటాహటి నడలతో, యకాయకి లోవలికి వచ్చేసింది, టకాటక
లాడుతూ - ఆ అమ్మాయి. .
మీ యిద్దరిలో ఎవరై ఉంటారు, లక్షింపతిగారు?... ౫” అని అడుగుతూనే, ఓ
కుర్చీచేత తత యినతరికి gee దాని చేతిమీద అలవోకగా కూర్చుని, నేలకు
ఆన్ఫనికాలు, ఉయ్యాల-ఊప్పుతూన్నది.

(ప్రశ్నకు జవాబు తానే అని వీలైనంత తేట తెల్లము చేసేందుకు అన్నయ్య
దేహం వల్ల మారిన హ్టైరానుపడ్డది...

iets, అయ్యో పాపం మీరా?... అంతే కావాలిలెండి..” ఈ
రెండుముక్కలూ ఆ అమ్మాయి కళ్ళు భారతమంత మేర చదివినవి. ఆ తరుణంలో
మా వంశాంకురంమీద జాలిపడటంకన్న -- నవ్వితే ఆ దోషం పోతుందని నా
మనస్సాక్షి ఎన్నో విధాలపోరింది... కాని, యింకా నాకు అంతకు చాలిన వయసులేదు.

“మీకోసమే వచ్చానండీ: ఫీ MP

“మంచిది - చాలా సంతోషం...” అంటూన్నది అన్నయ్య 'మెదిలికలో, ఆయన
పడుకున్న కుర్చీ =

“ఒక్క పదివేలు. యిప్పించండి”

“పదివేలా? - ఎందుకు?” - 3
డె “ఎందుశేమిటి? డబ్బు ఎంధ్రుకేమిటని అడుగుతారేమిటి. ఎక్కడో - పసిపిల్ల
వాడికిమళ్లే... సరదాగా ధు. 'సేందుకు”. | న
a అన్నయ్య. య. పాపం యా కుర్రది. ఎవరో వెర్రిది ఆనుకుంటూన్న దన
తొచెడి... ప

లాలి

మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి ల కథలు-2

“అలా గేనమ్మా... ఇస్తాను దానికేం మహాభాగ్యం!” అంటున్నాయి ఆ పెదవులు...
శెండునిమిషాలు చీమ చిటుకు మనకముందే పిడుగుపడ్డట్టూ నోరు ఎత్తడానికి
కాచుకుని ఉన్న నిశ్శబ్దంలో గడచిపోయినవి.

“దేనికీ ఆలస్యం?... అంటూంది. కొంచెం చీకాకుగా వ్ల తనంతలణలః 1

ఓదేనికీ లేదు... ”
“దేనికీ లేకపోతే... ఉంటే ఇవ్వరేం?”
“బస్తూంటునిగాలో
“ఎప షడ్‌.
“అమావాస్య వెళ్ళిన మరునాడు... ఆ మాట విన్న ఉత్తరక్షణంనుంచీ అన్నయ్య
ఎన్నడు తెలుగుమాట్టాడినా తగినిచేదుగా ఉంటుంది నాకు. ఒక్కొక్కల్ళ మాతృభాషలో
అంతవిషం ఉంటుందని = నాకు అంతకుముందు ఎన్నడు ఆపోవలేదు.”
“_ర్రీక్‌-కాని, అది సజావుగా వెళుతుందని ఏమిటి మీకు నమ్మకం?”
అన్నయ్య కళ్లజోడు మీదికి అపక్వాహారి - కళ న ముక్కు కానూ శ్రర
“పోదూ” దాని "లెక్క ఏమిటి అన్నంతగా దద్దరిల్లింది.
మరో మూడునిమిషాలు, నిశ్శబ్దంలో మౌనం... " సర్వమౌనం.
“తని ఆలస్యం అవుతూంది” అని, తనలో తాను అనుకుంటూన్నది... జ్ఞాపకం
చేసుకుంటూన్నట్టు.
కొన్ని. వేళల ఆలన్యం తొందరగానే. అవుతుంది నుమీ” చిన్నప డు ఎన్నడో |
మరచిపోయిన పాఠం అన్నయ్య గొంతులో భారసాల పర్‌,
శ “అలాగైతే... తెలిసిచేసే పాపమేనా దేవిభక్తులు?” ie
ea ఏమిటో, pee ఏికోశానా, అర్థం కాలేదు... అని థ్‌ పాపము

ఎరుగని నాకే తెలిసిందే."

వరాలు అన్నింటికీ దేనికి దానికి ఫరీదు గట్టనేరిన షరాబులు -” ఇంకా

eee ఆమాటలో. అంతుచిక్క_ లేదు.

” *షరాబు సంచీ కారీ -” గడుసుదనంలో జవాబు అనుకుంటానా. అ కాదు,
మాటకుమాట పొత్తుకుదరక పుట్టన వాజ్మయపు - తెగులు. a |
_“ఖాల్రీ అయితేనే మంచిది. - మోత బరువు తప్పుతుంది. రవంత కక

నిలువు గీతగీసి నాలుగు సున్నాలు . చుట్టడం చేతనవుతుందా... ధీమంతులకు?”

స్ట ర్‌. యింటి వాసాల.. లెక్క. తేలుతుందని. కాదు గాని... య. కొంతమేర స

అయనా 'లేనిదా నిలో. జమ అవుతుంది... aR వ
నాకే యౌ ముక్కలకు తలాతోకా 'అదటంలేదు.. పట్టుమని పదిముక్కల ల.

_ పాండిత్యానికైనా నోచుకోని అన్నయ్యకు ' జవాబు తలలో. రాజడం తరమౌతుందా..
నేను యోగంతో. అతి - as యీ నాటకాన్ని, ఆలకిస్తున్నాను.. .

ఇంకో సున్నాచుడితే ' లక్ష గంథం. పెరుగుతుంది కాదూ... il Ee

- పెదవులు మగా కా. మో. a

ఆ చెంపలు, తాలి-పూత గులాబీలు కాదూ...
ఆ గొంతు, అంతులేని - తీపి కాదూ...
ఒక్క చిందైనా చిమ్మకుండా, అందం ఏకధారను బలికింది కాదూ...
సన్నగా కలువరించుతూంది...
మనసుకన్నా, అంతు చిక్కనీకుండా, యెన్నడో ఈడేరే నా వయసు,
అన్నయ్య కనుసన్నల్లో ఇరకాటం యెక్కునౌతూంది. వడకకుర్చీలో వక్క
కుదరకుండా, అటూ-యిటూ కదలకుండా . మసలుతున్నాడు.
“ఇక్కడేం తేరగా పోసుక్కూచోలేదు... ” అంటాడా చివరకు, యిందాకా రానిచ్చి,
పచ్చి అజ్ఞా నై?
“కళ్ళెదుట కనబడుతూం పే ఖర్చు చేయాలేమోనని షష. అంతే
ఆ కొంబు కూన...”
అన్నయ్య ఎప్పడు లేచి లోపలికి వెళ్ళిపోయినాడో, నేను గమనించలేదు. ఎవరీ
చిన్నది? యెంత ముచ్చటగా ఉంది ఈ రాలుగాయతనం! అనుకుంటున్నాను, అది
మరచి...
నా వంక చూసిందో లేదో, అడిగేందుకు చూవులకు భయం వేసి, తల
యెత్తవద్దని (బ్రతిమాలినవి.
“(వస్తుతం, తమరు, యెంత ధరలో ఉన్నారు”... తో
-నన్ను కాదు కదా అనుకున్నాను.
“మిమ్మల్నే...”
నన్నేనని యింకా నమ్మేందుకు... యెందుకో మొగం చెల్లడం లేదు..
“ఫాను యెంత ఖరీదు?”
“ఏమంటున్నా వినిపించుకోకుండా ఉంశునో?”
“యెందుకండీ అంత బిడియం? - ఏడు మల్లెపూల 'ఎత్తుతూగే ఆడపిల్లలకైతే...
చ. సొమ్ము గిట్టుతుందనే బాధ ఉండాలి. కాని.... మీకు "ఎందుకండి... నీదో ధర
సలు చేయండి - మాటాడ రేం... ఓహో అదా సంగతి?... అంగడిలో వస్తువును
wre - అమ్మజూపీన ఆసామి అంటూ వేరే ఉండగా... పావం దాని
కేమన్నా నోరా - వాయాళి... నా తెలివి ఇంతలో ఉంది...”
నాకు అర్హం అయింది: దయచేసి మీరు యెవ్వరూ అర్ధం. చేసుకునేందుకు
యత్నించకండి... పెద్దలు చేసే తప్పు అన్నింటికీ మేమే బాధ్యులము అనకండి
బాబూ... అన్నయ్య సౌ పాలిటి యముడళ్లే...
అమ్మయ్య... అన్నయ్య నా పాలిటి 'దైవమళ్లె ప్రత్యక్షమైనాడు...
- “ప్రద్రిం” అన్నది మగరాయడిలాగా...
. విమ! అని తడబడ్డది అన్నయ్య... క
ల చిన్నదాని పాలిగ్రహాణంచేసే. దీరుడికి కట్నం 'కానుకి మ
అంత మనిషీ అన్నయ్య నీరసంగా తూలిపోతున్నాడు.... . i
చిన్నది. యెవరు? - అని అడుగడు oo జా. నన్ను శఖండిగానైనొ.
ఉండనియ్యడా. ఏం?.. a మ

wes అలి

“కన్నెలకు సిగ్గరితనం అలంకారమని కన్యాశుల్కంలో వ్రాసి పెట్టనందువల్ల... నాకు
అందులో నమ్మకం లేదు. వన్నెలూ-చిన్నెలూ యెవరు తెచ్చుకోకుండానే "కులికే..."

“ఈ...కులికే...” అన్నయ్య, ఇది అనవసరంగా చెసిన ధ్వని -

“కృలికే మీ బాలా కుమారుడి పలుకే బంగారమైతే... మీ పదివేలూ బాకీ
తీరేందుకు... మా నాధుణ్ణి ఒక్కసారి పలుకరించితే చాలును కదండీ -

జను పడిపోతుంది! మా తండ్రి యెంత అదృష్టవంతుడండీ - కుబేరుడై పోడూ
రేపీ నా - పదివేలకు, దినవెచ్చంగా బారువలాది బంగారం కులికే రత్నాన్ని -
వరు లెవ్వరికో అమ్మడానికి తయారుకావడం - మీకే శం - ధర సి సలేనా
అని మానాన్న కనుక్కురమ్మంటే -

గరళం పోసినవాడికి వేడి కమ్ముకుంటూన్నట్టు, అన్నయ్య కళ్ళల్లోకి క్రమంగా
ప్రాణం. వస్తూన్నది - ఉండుండి రెండు. రెప్పలూ. ఒక్కసారి అమ్మయో్యోోగా
అఆవలించినవ --

“అవునండీ - నేనే మీ మరదలిని” అని రంపకోత కోస్తున్నాయి ఆ అమ్మాయి
చూపులు.
“అన్నయ్యకేం? అక్కడ నుంచోకుండా, తానైతే తప్పించుకుపోగలడు కాని ఆలో
నాకు తగని సిగ్గవుతున్నదబ్బా!
ఏమైతే నేం లాభం! ~- FE
ల 'జన్మకైనా - నా భార్యకు భార్యను నమ్మని - నన్ను దీవించేందుకు
_ నోచుకోరా - నా యిలవేలవులు -
= తల యెత్తిచూశాను - ఆ చిన్నది - సిగ్గుపడుతూ చిరునవ్వుగా - BE చెంగు

నా కళ్ళకు కమ్మేసి. మాయమౌతుంది...
_ మగతనంలోకి - జన్మలో మేల్కొనకుండా వరవశించిన వైష్ణవ భాగవతులు
ఆ నాకన్న నీకన్న - యెంత ధన్యులో తెలునుకోవడం యెంతదారుణం!
.. “వీదయ్యా! భామ?” అన్నయ్య దహరాకాశం ఉరిమింది.

నా మనసు పెళ్ళికూతురికిమల్లె దాక్కు నేందుకు, తలుపుచాటు యెక్కడా ౪ అని.
పొంట్లు శోధించతూన్నదని ఊహించి ఆనందించే en అన్నయ్యకు లేనందుకు
_నాక్కు యెంతో సంతోషంగా ఉంది. '
క నర. కాని we డబ్బు యమెన్వనన్ని ఫం. మొగం పెట్టుకుని.
అడగమా?- phe et

మల్లాది రాదుకృష్ణశ్నాష్టి, = కతల [య మం.

ఎబ్బే! ఇప్పటి పట్నం మునుపటి పల్లెకాదు.
మునుపటి పల్లె అనవాలే ఇప్పుడు లేదు.
పాదూరులేదు - కూలిపోయి పునాదులు మిగిలిన గుళ్లు లేవు, గోపురాలులేవు!
ఎంతలోతు తవ్వినా నిధులు లేవు, నిక్షేప్రాలులేవు! ఆ పరగణా హోల్‌ మొత్తంమీద,
అప్పుడు రాలిన గింజన్నా మొక్క మొలవలేదు. అప్పటికి మొలిచిన మొక్కన్నా
మానుకట్టలేదు. ఆనాటికి నిలిచిన మానన్నా, ఒక్క బోదెన్నా, సత్యానికి నిలువలేదు.
సంజెదీవం వేళకు కళగావున్న పల్లె, మళ్ళీ చుక్కపొడిచే ళకల్దా, ఒక్క మెయిని
సురేసుకు పోయినట్టుపోయింది.
_ ఏమైపోయిందంటారు?
ఎండకన్నెరుగని ఆడకూతురు అయినవారింట పుట్టి అబ్బనాకారంగా పెరిగి, ఆ
యింటఅడుగు పసువు పారాణితో, పాపిటబొట్టుతో, చెంవన చుక్కతో, సిరులబ్బే
చూవుతో యీ యింట పెట్టిన ఆడకూతురు చేయరాని పాపం చేయకపోయినా
మోయరాని నింద మోసింది. అయ్యో పాపం! అన్నవారు లేకపోయిరి. కుయ్యో
అన్నా గోడు అలకించేవారే కరువైపోయిరి. ఆ బిడ్డ ఎంత హడలిందని! అ తల్లి
బ్రతుకు ఒక్క చిటికెలో చీకటి గుయ్యారమై పోగా ఎంత కుమిలిందని? '
ఒక్క కన్ను మూసింది. ఒక్క కన్ను తెరిచింది. ఎందుకు . యిచ్చావమ్మా
యీ పుటుక? అంటూ కన్నతల్లిమీద గావురుమంది. కానరాని తల్లికి మొక్కుతూ
గావురుమంది. తరిలన కన్ను నిప వ చెరిగింది. మూసినకన్ను ఒక్క ముత్తెం
విడిచింది. ల్‌ ణే
అ. రవంత ముత్తెం సముద్రమంత అయింది. సముద్రం - సముద్రం ఏడు
సముర్థాలంత శయం: ఏడు సముద్రాలు ఏక ఉపె ప్పెనైంది.
'ప్పెనొచ్చి ఊరు ముంచెత్తింది; పోటొచ్చి పల్లెపల్లే వా చేసింది. అర్‌ వు,
౪ ' వీపరపావర అంతా. తుడిచి పెట్టింది.
తుడిచి పెట్టినంత . మేరా - వానదేవుడొచ్చి, కల్లాపి జల్లాడు. గాలిదేవుడొచ్చి తడి
_ఆరబెట్టాడు. సూర్యభగవాన్లు అప ప్పుడు తెరప్‌ చేసుకుని వచ్చి, భూమ్మీద ముగ్గులల్లే
నెరియవీచ్చాడు. అంతే, అ పొద్దు మొదలాయె ఆఅ మేద ను. Ae
నింగిమీద పిట్టాడదు! Sa
| సరేనయ్యా - మరి, ఆ ఆడకూతురు కొచ్చిన నిందేమిటంటారు!
... ఆడకూతురుకి రారాని నింద! he
“అయిన, యిల్లాలికి కలలో. అన్నా “రాకూడని. నింద! కట్టుకున్న. 'మారాజే
తప తవ్పబళ్టైనే - —- © “తల్లిని అంతమాటంశే. పాపమన్నా తలచక పోయెనే. - ఒట్టూ

అలో నేరేడు

మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి, - కథలు-2

సత్యాలూ నమ్మక పోయెనే - ఇంకేంజెయ్య నాతల్లి? ఇంకెనరితో మొరబెట్టుకోను
అ అమ్మ!
సీతమ్మంశే సీతామ్మవా లేనయ్యా అ అయ్యరాముడంటినాడే నయ్యా అయ్‌.

తేనే మూడు పువ్వులూ ఆరుకొయలూ కావల్సిన బతుకు మూల్ళాళ్ళ ముచ్చట
అయింది; ఆ కాపురం ఆరిపోయే దీపమల్లే ఒక్కసారి. భగ్గుమంది.

సీతమ్మ సిరిగల యింటపుట్టింది. సంపదున్న తుద. వచ్చింది! అబిడ్డ తెచ్చిన
సారె పల్లెఅంతా ముమ్మారు. పంచి పెట్టినా, ఎక్కీదక్కీ మిగిలింది. రామయ్య
కంటం అంటారా, పరగణా పరగణాకంతా మోతుబరీ అనుకోండి; వారికి
పంత: గీతొక్క టే తక్కువ; బ్రహ్మరాసిన రాతొక్కశే తక్కువ!
_ సీతమ్మ అలా వైభోగంగా సార్పెతో - చీర్తైతో తర్లివచ్చింది; వెంటను, పబ్టుమంచం
వచ్చింది, పానుపొచ్చింది; రంగరంగ వైభోగాలొచ్చినాయ్‌.
తూర్పువేవు' గదిలో పానుపేశారు; పడమటింట బంతులు, బరి విందులు
చేసుకుంటున్నారు.

వచ్చిన చుట్టాలందరూ, జాొజంబంతులు 'అడుకున్నారు.

చఅహాతేలు. చేయించుకున్నారు.

తెల్లవారుజొముకి రట 1 ఈలసిపోయినారు. చోటుచూసుకు సొమ్మసిల్లి
పోయినారు:
సీతమ్మ అంతదాకా మేలుకుండలా! ఆ -విద్దైలూ ఆ చోద్దాలూ ఆ తల్లికి
నచ్చలా!.
వచ్చే అవులింతను చిటికివేసి అవులించింది. నా! నుంచి బద్దకంగా
లేచిపోయింది. బద్దకంగా పోయిపోయి ఆ నిద్దురమత్తులో, అల్లాగే, wae
చోటుచూచుకుని వాలిపోయింది. వాలిన పళాన నిద్దరోయింది.

_ ఏ మూలనో కునుకుతీసిన రామయ్యకు కోడికూత వేళకు ఎవరో వెన్ను చరిచినట్టు .
మెళుకువ వచ్చింది. తానున్న వెంపు చూసుకున్నాడు, తనవెంపు చూసుకున్నాడు.
_ ఒళ్ళువిరువులో, పట్టిమంచం యాదకొచ్చింది, పండంటిపిల్లది యాదకొచ్చింది.
శ్‌ నడిరవాకిలికొచ్చాడు. చుక్కలమీదికి చూశాడు. ఇంకా “జాము ప్రొద్దుందిగదా
అనుకున్నాడు. ఉసూరుమన్న (ప్రాణికి ఉత్సాహం వచ్చింది. ఒంటికి ల
చెంపకు ఒరచూపోచ్చింది. చివాల్నపోయినాడయ్యా, పానువువేసిన గదిలోకి.

సీతమ్మ. పాస్తకమల్లే జత్తిలి పడుకుంది, మాంచి, 'నిద్దర్లోవుంది. . అసె
కాయించాడు. అడుగులో అడుగేసుకుంటూ చెంపమీద చిటికేశాడు. చిటికేసినంత
చిరునవ్వు వవ్వాడు.. అంతే క అ యింటికి.
షే లోనే మేలుకుంది సీతమ్మతల్లి చిరునవ్వుకు నాగసారంవిన్న ఆడత్రాచైంది.
_ పంచప్రాణాలోనూ మిడిసిపడి ఆ. మెడ + * కావిళేసుకుంది.. ఏమో కులికింది..
ఏమో. గునిసింది. ముచ్చటాడేపాణెం చేరని చిన్నది 'మూగపోయింధి.. “అయితేనేం
గడియలతరబడి “వేగిన చేగూ-సోగిన సోగూ,. .కనుపావ విపి ప్పిచెప్పింది.. న
న .చప్పిందయ్యా. చిన్నదాని. కనుపాప. కందు. 'చినవొడికి. చిలక
ముక్కుకు దొండపండ బై. ద ఏగోరికి, లు. అందినట్టు సుఖపడేవాడే!

జ జ

పట్టలేదు. .తొరిముచ్చటుకు కలకట్టుగా, సొక్కిసోలుతూన్న చిన్నది - అటువాలేదల్లా
చటుక్కుమని ఇటుకేసి బెదిరి, తుళ్ళిపడి కెవ్వున కేకవేసింది.

ఆ వేసిన కేకకు ముసుగుదన్ని ఒళ్ళు తెలియని నిద్దర్లో ఉన్న ప్రాణి చింబోతల్లే
ఎగిరి గంతేసింది. ఆ చింబోతు, చింబోతంటారా కాదుకొదు, రామయ్యతమ్ముడు
కామయ్య. బంగారువంటి. మనిషి, బంగారమంటి మనుసు - భయమూలక్తీ ఉన్న
పడుచువాడు.

కెవ్వుమన్న కేకకు మెళకువవచ్చింది. అన్ననుచూశాడు వదిన్ని చూశాడు.
తానున్న పానుపు చూచాడు. అయ్యో రామా అని అంగలార్చి అన్న పాదాలమీద
పడిపోయినాడు. ఆవురుమన్నాడు. ఎంత తప్ప-తప్పని వాపోయి, తల నేల
నేసి. కొట్టుకున్నాడు అఖరికి...అన్నా! అన్నాడు: “వదినె మనింటికొచ్చిన పండగలో
ఒళ్లుమరచిపోయినా, అటునుంచి వస్తున్నా, అగరొత్తులుగుప్‌ మన్నాయి. ఆగిపోయినా,
గుమ్మం వారకొచ్చి తొంగిచూసినా, గుమగుమా అత్తరు దీపం వెలుగుతూంది.
కన్నెదర పాలమీగడల్లే పొనుపు అగుపించింది. తడిమి చూసినా - తబ్బిబ్బెపోయినా,
నడుం అదేవాలింది ఒళ్ళు అదే ఆదమరచింది, మగత మగతగా నేపట్టు కలాల
శాలవా పైకి లాక్కున్నా, ఒక్క కునుకు తీసి వేద్దామనుకున్నా. - మరి ఒళ్ళు
తెలియలా! నా మనవి. ఇంతేనన్నా!”

కామయ్యతల ఛెళ్ళున తన్నాడు. రామయ్య తండ్రి ఒళ్ళు తెలియని ఉగ్రంతో!
మెడనరాలు ఫెటఫెట మెటికిలు విరిగినాయ్‌! అంత తాపూతిని, కామయ్య గుక్క
తిప్పుకున్నాడు.

“పర్యతంలాగా వడుంటివే. 'కానరాలేదా తల్లీ!”అన్నాడు.

వెక్కి వెక్కి వచ్చే దుఃఖం ఆపుకుంటూ, “నాదైనం - అనుకుంటినయ్యా!
అలికిడైతే మెలుకువ వచ్చేనని పట్టి నిల కరచుకుని పండుకున్నానయ్యా!” అన్నది
సీతమ్మ.
“విన్నావుగందా. అన్నా” అన్నాడు లేనిసత్తున తెచ్చుకుంటూ. కామయ్య.
అనడ మేమిటి, మళ్ళీ అన్న రామయ్య మరో తన్ను తన్నడ మేమిటి! తన్నిన తన్నుకు,
మెడనరాలు మరిన్ని మెటికెలు విరిగినయ్‌ గుండెలు, నాభిదగ్గిరికి నుంగిపోయినాయి
పడగ, విప్పిన తాచైనాడు కామయ్య. నిదుర లేచిన సింహమైనాడు కామయ్య.
ఏనుగంత ' సత్తువోచ్చింది. పట్టిన గుప్పిటిపట్టు విదిలించుకున్నాడు. తూలే కాలు
దుయ్యపట్టుకున్నాడు. చీమెపోయి, న అంటున లా గందా! ge
నామనవి “ఆలకించవయ్యాా$ '

అన్న-రామయ్య ఏమాటా చెప్పడే - a కాళ్ళా వేళ్ళా | బడి res
తమ్ముణ్ణి కన్నెత్తి చూడడే!.- Vb
పోయిపోయి ఏటిఒడ్డున కూచున్నాడు. పైన గొడుగల్లె. మబ్బుంది. సిగలో
పువ్వల్లే సూర్యుడున్నాడు. “వింజొమరల్లె. గరుడవక్త్‌ ఆడుతూంది. వ య
ః. అడుగులో అడుగేసుకుంటూ కామయ్యొచ్చాడు: అల్లంతదూరాన సీత్రమొ చ్చింది.
వచ్చి వచ్చి - మానేసుకుపోయినారు. నోటిమాట రాక - పలుకరించలేక అ
: 'జామైంది, గడియైంది. మ. కదిలాడు. వ. ఉరు కురికాడు.. తమ్ముణ్ణి
పట్టుకుని. “గాను గాడేశాదు..
" “ జామపండల్లే విచ్చిన గడ్డంచేత బుచ్చుకుని, 'కామయ్య నాష్టతో అన్నకు మొక్కాడు.

ఎలో నేరేడు

మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి - కథలు-2

“ఒంటిఊపిరినవుంది ఈ వుటకీ - ఒక్క ప్రాణమూ వుచ్చుకో అన్నా!
ఉడుకుమీదున్నావ్‌! ఉగ్రాలమీదున్నాన్‌ - ఈ వళాన నన్ను gs. నువ్వు
బతి కేట్టులేవు” అని బతిమాలాడాడయ్యా!-

“ఒంటి పాన్సుమీదుంటిరే - పిల్ల మన సయలా"

“రామరామ

“చెయి మీదికిపోలా?”

“చెయలేని వున్నెం తవ్వి తల. కెత్తుకున్నాడు బిడ్డ-తర్గొచ్చి -. పక్కను
పండుకుంది. అది అన్నెం అంటానా?" య్‌. |

“వదిన్ను కంట జూడ లలా!”

“ఒక్క రెప్ప-”

“వల్లమాలిన చక్కందై: ఒక్క రెవ్పలోనే మనసు గుంజుకు క - నీవు
ఓ రెప్పము చూశావు! నేను వెయి వుటకలకని మనసిచ్చాను - నిన్ను చీల్చినా
మచ్చపోతుందా?” _ పసిపిల్లడల్లై బావురుమన్నాడు రామయ్య! అంతతో తమ్ముడు
ఉగ్రుడైనాడు. .

“తల్లివయేభాగ్యం తాళికట్టి తెచ్చుకున్నవాడు దక్కనీయలా! పోనీలే అమ్మ.
కన్నవారు పేరెట్టుకున్నందుకు, | ఆ తల్లి కష్టాలే నీకూ వచ్చినాయా! మళ్లెపూవల్లె

మాయింటి కొచ్చావ్‌. సిగలో ముడుచుకోడం నేరకపాయె. కళ్ళనద్దుకుంటున్నా
తల్లీ. మా తప్పలుకాయద్దు - మా వంగసం నిలపద్దు. శిక్రించక జాలిదలచానో.
వేయివుటకలు పుట్ట వెంటాడుతా జ ఒక్క బిగివిని యూమాటలనేసి సూరికి
మొక్కి కామయ్య “తూరీగల్లెపోయి ఏటిలోకలిసిపోయినాడు.” "
... . “వాడురాకుండా వాడేపోయినాడు. యింటికివ స్తే ఏలుకుంటా” నన్నడయ్యా!
సీతమ్మ ఉలకలా. “పల్లెకుపోతే తలెత్తుకు తిరగలేను - ఏం గందరగోళంలా ఉందో.
- ఎని కమామేషులు వుట్టినాయో - న నరంలేని నాలుకలు -) పీ సతమ్మ
పలకలొ!

“కాపురం పాడుచేసుకుంటావా?-”' సీత తమ్మ మరింత క ఉగ్రంగా నవ్వింది. రామయ్య
పొటేలల్లె రొవ్పుకుంటూ పారిపోయినాడు.. పల్లెలో కనబడ్డవాడల్లా పలుకరించాడు.
కంటబడిన ఆడకూతురల్ల్హా నిలవేసింది! ఏమైంది సీతమ్మ? ఏటొడ్డునుంది. తాను.
తెగించిందా as విడిచావా? దైవానికి తెలియాలి. ఊరుకు, వంక తెచ్చింది!
కత్తులు లేచినా కటార్లు దూసినాయ్‌ - -. వల్లెపల్లె ఏటివారకు దండుకట్టింది.
అక్కడ సీతమ్మ. ' తపసులో ఉంది. ధ్యానంలో ఉంది. - దిగువ నేకాడనో ల
సందడాయె. రానురాను, .మందొస్తున్న . అరికిడాయె, - ఓరచూపు చూసింది
wr ta న్ను విచ్చుకుంది. పుట్టబోయే బిడ్డలు 'కేరుమన్నారు, తరించబోయేటి వాళ్లు.

ర్రీ అన్నారు. ఏదీ వినలా, 'ఆడపవుటకైతే “యింత అలుసా అనుకుంది. కామయ్యను

తలుచుకుని, నాతండ్రే. "అనుకుంది. ఒక్కపుటక వుట్టావ్‌ వా ఉద్దరించాన్‌.

మళ్ళీ నలక పనిలేదు. పనీరుస్టన్నా 'బయల్లో కలిసి... అంది. EE
స. బప్పులు చెరిగింది, క.

ళ్‌

వైభవ దేవేంద్రుడు, వాసిరెడ్డి వెంకటాద్రి ప్రభువు. కృష్ణకు యిద్దరి అద్దరి
మాగాణం అంతా చెక్కు చెదరని ధర్మవి[క్రమంతో, (ప్రజలకు తండ్రిగా, పెద్దలకు
విధేయుడుగా, శాసనానికి తలవరిగా, శత్రువులకు చండశాసనుడుగా, వీలుకుంటూన్న
చల్లని హయాములో-

ఎళ్ళ వేళలా, ఎండనక - నీడనక, విచ్చుకత్తులవారు, బరిసెలవారు, బల్హాలవారు,
వీనుమిగిలిన వీరరాహుతు లందరూ పచ్చెపువాళ్ళ బాదరబందీ, వీ పరగణాకు
సోక నీకుండా వేయికన్నులుగా వేయికివేయి బాహువులుగా, పరాక్రమాల మెలగుతూ
ఉండగా --
సింగారం పొలిమేరల్లో, ఎన్ని తరాలుగానో కార మర్రి - నీడను
ఏనాడో, తలవండిన తబిపీ చిన్న పర్ణశాలలో, బుల్లి తులసీబ్బందావనం మయంగా,
కృష్ణాజినం మీద, చిత్రాసనంమీద, దర్భాసనంమీద పద్మాసనంగా - పొద్దు పొడిచిం
దెరుగక, సంజకమ్మిం దెరుగక అలా కదలని కాలూ మూసిన కన్నుగా మనకు
కానరాని, అదేదో మగతలో ఉండిపోయినాడు.

చివరకు ఎన్నాళ్ళకో ఓనాడు, ఆ తబిసిగుం డెల్టో, బొమముడిలో చిక్కిన వెలుగు
పట్టవగ్గాలులేక, ఉచికిఉబికి వండు వెన్సెలె లై రెక్కలకు అందనిమేరకూ పులుగులునేరని
దూరాలకూ - ఎగిసిపడి ఎగబాకి, ఆకాశగంగ గై వరాహస్వామి". ఉద్దరించిన చేనంతా
చిలకరించింది: తబిసి కన్ను తెరిచాడు.
తానై కన్ను తెరిచాడు: తనో మనిషి ననుకున్నాడు; తన్ను తా నెరిగినాక
దగలున్నాయ్‌ క - దాహమైంది తబిసికి. కమండలం ఉంది -
ఉదకంలేదు. "

ఎవరికీ పనికిమాలిందని ఎలు గెత్తనిమౌనం ఉరుములు పెట్టున గర్జించింది.

“ఆమడదూరాన లేడల్లేపోతూన్న - నీడమనిషి ఒక్క 'చుట్టుతిరిగి, తదిసి.
ముందర గిరవాటువడి, మలా. నేనే అయ్యా, అని ఆ పాదాలకు
మనవిచేసుకున్నాడు. త్‌ డ

క నేనది.
షో దాఠగనుో.!
. “కావేమో![” మ £
నాకా అనుమానం గ. న.
_వుట్టింది. దొంగ. కడుపును ను

' వెరగింది దొంగ. ఒడువున పు వ

కాదంటే. నాకు. అవమానం కాదయ్యా!

మల్లాది రామష్టనాప్తు వ - కథలు-2 ష్‌ |

అది మీ అజ్ఞానం -”
తదిసి, కనవడని కదలికతో, కనురెప్పతో రవంతగా, ' ఆ పలుకులకూ యొక్కాడు-

కశపించనా!”

“కాడదయ్యా!చేసిన తవనంతా, నా పావంమీద కత్తి వదునుగా ధారపోస్తారాగ

“శిక్షించే వరం - ఏ మహారాజుపరమో చేయండి” నీడ వెలుగులో
మాయమైపోయింది.

పీండారీ మూకలు, దేశం గగ్లోలుచేస్తున్నాయ్‌.. పరగణా అంతటా ఒకటే
నరుకుల - వేట్టాట - మ సులానుకు ఈ బెడద చెవి సోకనీకుండా, ప్రజలే,
ఏ వాడకు ఆ వాడను, ఏ సీమకు ఆ సీమను కాచుకుంటున్నారు.
సంకురాతిరి వండుగపూట, తెల్లనారకముందే వెంకటాద్రి ప్రభువు కృష్ణలో
నం చేస్తు ఉన్నపాటున ఉండి, 'ఉలికిపాటుగా “పట్టింది తాతగారూ!” అని,
రెీంగాన శేకవేశారు!
అల్లంత దూరాన జవం. చేసుకుంటున్నారు హా పావయారాధ్యులవారు. వారు.
అరగన్ను' గానే, “దేశానికా నీకా నౌయనా!” అని తనలోతాను అనుకున్నారు.
పట్టుంది మొసలే అయితే, అ మెలుకువ తెలుసును నాయుడికి. ఆ వేటలో
తరతరాలుగా మొనగాడాయెను. కాని అ వటు మొసలిపట్టుకాదు ఆ ఒడుపు
_ మొసలి ఒడుపు కాదు. కాలు కరకర మనలేదు. నీరు కందలేదు.
పట్టిన దొంగ పాదంవిడిచి ఉవ్వెత్తున నిలుచున్నాడు.
“ఎవరయ్యా!” అన్నారు ప్రభువులు. స Ei
ోబతిమాలళేందుకు పాదం పట్టినవాడినయ్యా! తల్లి కడువున తారసిల్లాం -_
దానం చేయవయ్యా - దయా జారీ, . ఆచేత, ఈచేత' 'ధారపోయవయ్యా తండ్రీ!
పావయా రాధ్యులు - సందడిగా చేరువకు వస్తున్నారు - వస్తూనే సెలవిస్తున్నారు
- మర్రి పలువిప్పకు మొనగాడాగ “
అర్హమయ్యేట్పు. చెప్పేవుసుమీ! ప్రభువులకు పావభీతి బలిన్సీ, వుణ్యానికి వేనగ .
వచ్చింది. న
వెంకటాద్రినాయుడు తన మనసు ధారాదత్తం చేశాడు. దొంగ జక్క మునుకతో pen
ఏటిపాలైపోయినాడు.. |
క వేటలో పట్టితెచ్చిన మృగాలనూ వేడుక చూపించడం. ప్రభువులకు Fra స
ఎండారిమూకను . పట్టి. తెచ్చారని పరగణా. అంతటా న చిటికెలో. హ్‌
అయింది. శరువాళ్ళకు. వచ్చింది (ప్రజ జ |
ఒక్క. బారున ఒకే వెన్ను విరువున చింతలతోపులో ఉంది. పిండారిమూక. . .
అమ వస్తున్నాయ్‌ విచ్చు కత్తులు: ఇటునుంచి మోల్‌
పట్టాకత్తులు, వ. శారాను క్‌! తల మిగిలింది. న కిక్కడ అన్ని. కత్తులూ sf
ఆగినాయ్‌. mr

ల ముళించింది. . ఆ అ కత్తులు .సానలెట్టాయ్‌.. కొని. ని వెబ్యూ వ
ఈడలదు! గూ. ఆడలేదు! త ఖై ప
os “నాయనా!” యర గొంతు. i a

కన్నెదుట పిలిచేది. ఆ దొంగ పిలుస్తూన్నది, —_ పాపయారాధ్యులు.

“అలీ అన్నాడు నాయుడు.

చేత కత్తి అందుకుని, ఓరగా చేరువయినాడు.

“ఏం ప్రభూ! దానంపట్టినవాడు ఈవరం మీపరం చేస్తున్నాడు. ఒక్కటే
వి సురు!

ప్రభువు ఇంకా జంకుమీదే ఉన్నాడు.

“నీవు పిండారీవా?”

“కాను! అంతకన్న గండడిని. ఏం అయ్యా! ఎన్నిసార్లో పట్ట తెప్పంచావు
పిండారిమూకను. ఎందరినో నరికించావు కాని, ఎప్పటికప్పుడే. జాలిపడి అటునుంచి
నరికించి ఇటు విడిచావు; ఇటునుంచి నరికించి అటు విడిచావు. నీది దయ
అనుకున్నావ్‌. అంతకే ధర్మమనుకున్నావ్‌. నీ జారి మాకు చేటుకానా; మీ ధర్మం
వరగణాకు_ఆవదకానా, మాటికి మాటికి మంటలు ఆర్బావే కాని, చిటిలే రవ్వుర్ని
ఏం చేశావ్‌! ఇక చాలించయ్యా! నీకు ప్రజలకన్న _ దైవముందా, మా మేలుకన్నా
పూజ ఉందా? - ఏలే ప్రభువుకు ఎవరు వంకబెడతారూ ఎదుటపడి, ఎవరు తప్పు
దిద్దుతారు? నే నాక్కల్లే!”

ఏలేవారి తప ఎ నా తప్పుగాదా అనుకున్నా!

“ఎన్ని పుటకలుగానో పరగణాలో దోచుకు బతికేందుకు హక్కు మాకు ఉంది.
పచ్చగా ఉన్నా దోచుకుంటే అందంకాని, అల్లాడిపోయే (ప్రజను చూస్తే గుండె

తరుక్కుపోయింది; అటూ చేయిపోలా, నా ధరమంమీద మనసూ పోలా.

_ చలిదన్నా ముట్టకుండా యిటూ వడివచ్చా! మర్రిక్రింద ఓ అయ్య ముక్కు
మూసుకునిఉం తే సారబుర్రలో నీరు - కాసిని పుక్కిటపట్టినా! ఆ అయ్య కన్ను
తెరిపించి. కసిరించుకున్నా. ఒక్క ఉరకనువచ్చి, నీ పాదంపట్టినా - దానంవట్టినా
దండులో కలిసి కాళ్ళబందామల్లే ఎటూ మెసలనీకుండా - మీచేత పట్టించినా.

నరికిన పుణ్యం మీదేగాని, నరికించిన పాపం నా కెందుకూ - 'విసురు!-”

నాయుడు ఆ కత్తితోనే ఆ చేతు లలా జోడించి “ఆమరేశ్వరా!” అన్నారు
తగని జాలిగా.

RE సురు!”

విసురన్న మాట విసురున, కత్తి చళుకుమనడ మేమిటి, ఆ తల ఎగిరివడడ మేమిటి!

తలలేని మొండెం తవనులో ఉన్నట్టు వద్మాననం వేసింది - తడువుకోకుండా
వచ్చి, జీవంతో వున్న వేలు ప్రభువు నొష్టను తిలకం అద్దింది, నెత్తురు జీరతో, '

ఆ దొంగ ఆచోకీ లేదు. ఆచోటి కివ +డు ఆనవాలు లేదు; ఆ కథా
కమామీషూ నిన్నా మొన్నా. పుట్టినవాళ్ళకు వరికేలేదు! ల
నాయుడి వేరు శిల్తాక్షరంగా ఉంది! ఆ ప్రభువు ధర్మం. ఖ్‌ సుడిలో
వ వెలుగుతూంది ఆ ఎవరి తపసో. నిలిచింది. ఎలాగో. వెలిసింది అమరావతి.

We Ree

అమరావతి

మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి, -కథలు-2.